SKKN Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại Trường Mầm non Bình Minh

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại Trường Mầm non Bình Minh

1. UBND HUYỆN CAM LỘ TRƯỜNG MẦM NON BÌNH MINH BÁO CÁO SÁNG KIẾN “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Bình Minh” Tác giả: Lê Thị Hoài Thu Chức vụ: Giáo viên - Bí thư chi đoàn trường Đơn vị công tác: Trường mầm non Bình Minh - Huyện Cam Lộ Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mẫu giáo Cam Lộ, tháng 5 năm 2024
2. UBND HUYỆN CAM LỘ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG MN BÌNH MINH Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Cam Lộ, ngày 10 tháng 5 năm 2024 BÁO CÁO SÁNG KIẾN - Họ và tên tác giả: Lê Thị Hoài Thu Nam, nữ: Nữ - Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: Đại học sư phạm mầm non - Chức vụ: Giáo viên - Bí thư chi đoàn trường - Đơn vị công tác: Trường Mầm non Bình Minh - Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Bình Minh” - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mẫu giáo - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Ngày 11/09/2023 I. Lý do chọn sáng kiến 1. Đặt vấn đề Ô nhiễm môi trường đang là một trong những vấn đề bức thiết nhất của toàn thế giới. Môi trường sống của con người đang bị ô nhiễm trầm trọng. Một câu hỏi đặt ra đó là: Tác hại khôn lường của túi nilon và các sản phẩm nhựa dùng một lần là như thế nào? Hiện nay, việc sử dụng túi nilon, đồ nhựa dùng một lần quá phổ biến trong đời sống sinh hoạt hàng ngày của con người. Mặc dù đem lại sự tiện lợi, giá thành rẻ, nhưng việc sử dụng các sản phẩm này ngày càng nhiều đang gây ra những tác động nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người. Bảo vệ môi trường đang là nhiệm vụ sống còn của mỗi chúng ta không phải riêng một ai, không phân biệt lớn, nhỏ. Đây là một nhiệm vụ hết sức quan trọng trong việc đào tạo thế hệ trẻ và càng được quan tâm ngay từ tuổi ấu thơ. Vì vậy, ngay từ khi còn nhỏ trẻ phải có ý thức bảo vệ môi trường xã hội và môi trường cho bản thân. Muốn trẻ có được ý thức đó thì chúng ta phải cung cấp cho trẻ những hiểu biết về môi trường. Không phải trẻ nhỏ nào cũng có ý thức bảo vệ môi trường, biết vứt rác và phân loại rác, có ý thức giảm sử dụng nhựa. Muốn giáo dục được ý thức cho trẻ thì nhiệm vụ của cô giáo là hết sức quan trọng. Trong những năm vừa qua tập thể cán bộ, giáo viên, nhân viên trường mầm non Bình Minh nói chung và bản thân tôi nói riêng luôn thực hiện nghiêm túc về nội dung giáo dục bảo vệ môi trường. Tuy nhiên tôi nhận thấy r ng bản thân tôi vẫn c n lúng túng trong việc lựa chọn nội dung giáo dục bảo vệ môi trường để đưa vào các hoạt động, chưa chú trọng việc thực hiện đúng quy trình ử lý rác thải, chưa linh hoạt sáng tạo trong việc giáo dục trẻ việc phân loại, thu gom và xử lý rác thải cũng như truyền đạt cho trẻ những tác hại của việc sử dụng đồ dùng nhựa một lần tại trường và lớp học. Là giáo viên làm công tác chăm sóc giáo dục trẻ, tôi luôn trăn trở việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường qua việc phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ là một việc làm hết sức cần thiết. Vì thế, tôi đã chọn đề tài “Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ
3. 2 năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Bình Minh” 2. Những vấn đề cần được giải quyết Năm học 2023-2024 tôi được phân công dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi A cụm trung tâm với tổng số 29 trẻ/2GV (Có 14 trẻ nữ, 15 trẻ nam trong đó có 1 trẻ khuyết tật về vận động khá nặng). Qua tìm hiểu thực tế tại lớp 5-6 tuổi A, tôi thấy cần phải giải quyết các vấn đề sau: - Trẻ chưa nhận biết được các nhóm rác cơ bản và chưa phân loại rác thải theo từng nhóm - Trẻ chưa nhận biết được tác hại của rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa đối với môi trường và sức khỏe con người, con vật, cây cối - Hiện nay, việc sử dụng túi ni lông, đồ nhựa dùng một lần quá phổ biến trong đời sống sinh hoạt hàng ngày, người người, nhà nhà đều sử dụng nên ở trường mầm non chúng tôi cũng có ảnh hưởng - Một số phụ huynh chưa quan tâm đến giáo dục các con biết phân loại rác, giảm sử dụng đồ dùng b ng nhựa và chưa thực sự làm gương cho các con. Vào đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát trẻ trong lớp tôi về nội dung giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng đồ dùng b ng nhựa cho trẻ và kết quả cụ thể như sau: S Đạt Chưa đạt T Nội dung khảo sát Số trẻ Tỉ lệ (%) Số trẻ Tỉ lệ (%) T 1 Trẻ biết tên các loại rác 6/29 20,7 23/29 79,3 2 Trẻ biết phân loại rác thải theo 4/29 13,8 25/29 86,2 từng nhóm 3 Trẻ biết được tác hại của rác thải đối với con người, con vật 5/29 17,3 24/29 82,7 và môi trường sống 4 Trẻ biết từ chối, hạn chế, giảm 3/29 10,3 26/29 89,7 sử dụng đồ dùng b ng nhựa 3. Tính cấp thiết Hiện nay, cuộc sống đang phát triển ngày càng hiện đại, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được cải thiện. Tuy nhiên, đối lập với nó tình trạng ô nhiễm môi trường lại có những diễn biến phức tạp. Một trong những nguyên nhân làm ô nhiễm môi trường là rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa, nó là một trong những vấn đề môi trường nghiêm trọng nhất hiện nay, vì nó gây ra những tác động đáng ngại đến môi trường, sức khỏe con người và động vật. Nhận thấy mối nguy hại đó nên việc giáo dục ý thức và trách nhiệm của giáo viên, trẻ trong việc phân loại, giảm sử dụng nhựa là rất cần thiết. Hiện nay việc phân loại và xử lý rác đã được phổ biến rất rộng rãi tuy nhiên ý thức trách nhiệm của mọi người vẫn chưa được thực hiện một cách triệt để. Các trường thực hiện cho trẻ phân loại rác nhưng chưa có hướng xử lý rác sau phân loại hợp lí, đa số trẻ chưa nắm được các kiến thức cơ bản về các nhóm rác thải, đặc điểm của từng nhóm và khả năng phân loại rác theo nhóm của trẻ chưa đạt yêu cầu.
4. 3 Trước tình hình chung như vậy nên tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Bình Minh” II. Giải quyết vấn đề 1.Tính mới và sáng tạo của sáng kiến Từ những lý do nêu trên bản thân tôi đã tìm ra một số biện pháp giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ 5-6 tuổi tại trường mầm non Bình Minh và vận dụng vào thực tế trong năm học 2023-2024 như sau: 1.1. Giải pháp thứ nhất: Xây dựng kế hoạch Tôi nghĩ bất cứ lĩnh vực nào hay làm công việc gì muốn đi đến thành công và đạt hiệu quả thì phải có kế hoạch. Khi nghiên cứu mục đích, yêu cầu, nội dung kế hoạch của Ph ng GD & ĐT Cam Lộ về việc triển khai hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường và quy trình xử lý rác thải trong các cơ sở giáo dục mầm non giai đoạn 2023-2026 và dựa vào tình hình thực tế của lớp, tôi đã lựa chọn nội dung và đưa vào kế hoạch thực hiện chương trình giáo dục mầm non của lớp cụ thể với từng chủ đề Ví dụ: * Hoạt động học + Hoạt động KPKH: Tôi lựa chọn đề tài “Nhựa và tôi” vào chủ đề gia đình + Hoạt động tạo hình: Tôi lựa chọn đề tài “Tạo hình bông hoa tặng mẹ” vào chủ đề gia đình + Hoạt động PT KNXH: Tôi lựa chọn đề tài “Câu chuyện của nhựa” vào chủ đề thế giới động vật. Đề tài “Giảm sử dụng nhựa” vào chủ đề hiện tượng tự nhiên + Hoạt động LQVH: Tôi lựa chọn bài thơ “Đừng nhé bé ơi” vào chủ đề Bản Thân; Bài thơ “Bé giữ gìn môi trường” vào chủ đề Thế giới thực vật + Hoạt động âm nhạc: Tôi lựa chọn, lồng ghép bài hát “Này, này phân loại rác đi nào” vào chủ đề ngành nghề * Hoạt động ngoài trời + Chủ đề trường mầm non tôi giới thiệu cho trẻ biết các thùng đựng rác + Chủ đề Bản thân cho trẻ nhận biết các loại rác (Rác vô cơ, rác hữu cơ, rác tái chế) + Chủ đề gia đình cho trẻ nhặt rác và phân loại rác bỏ vào thùng + Chủ đề ngành nghề: Tôi cho trẻ biết làm thí nghiệm “ Rác nào phân huỷ” + Chủ đề HTTN: Tổ chức cho trẻ chơi tr chơi “Cá tìm về đại dương” * Hoạt động góc: Tôi cho trẻ đóng vai bác lao công, cho trẻ lựa chọn hành vi đúng sai về bảo vệ môi trường, gom rác ở các góc chơi, phân loại và bỏ rác đúng nơi quy định, sử dụng các đồ dùng b ng nhựa để tái chế, làm đồ dùng đồ chơi theo từng chủ đề. * Hoạt động chiều
5. 4 + Chủ đề bản thân: Tôi lựa chọn tr chơi “vũ điệu dừng nhựa”, em video clip về tác hại của rác thải nhựa ra môi trường + Chủ đề gia đình: Tôi lựa chọn tr chơi bé phân loại rác, xem video clip về phân loại rác thải + Chủ đề ngành nghề: Tôi tổ chức tr chơi “Hãy tái chế tôi” + Chủ đề TGTV: Tôi lựa chọn tr chơi “Hỏi nhanh đáp đúng” về nội dung bảo vệ môi trường + Chủ đề HTTN: Tôi lựa chọn tr chơi “ Bé nào giỏi” * Khi thực hiện biện pháp này giúp bản thân tôi ác định được mục tiêu, các nội dung cần thực hiện, đồng thời theo dõi và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết. Thực tế trong những năm qua bản thân tôi cũng ây dựng kế hoạch lồng ghép nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các hoạt động nhưng c n chung chung, chưa cụ thể, chưa đi sâu vào các hoạt động, năm nay khi ây dựng kế hoạch tôi quan tâm chú trọng đi sâu vào từng hoạt động, bám sát vào kế hoạch của Ph ng GD & ĐT Cam Lộ về việc triển khai hoạt động giáo dục bảo vệ môi trường và quy trình xử lý rác thải trong các cơ sở giáo dục mầm non, các đề tài đi từ dễ đến khó để cung cấp kỹ năng cho trẻ, có tính khoa học, sáng tạo và phù hợp với thực tế ở lớp, trường nên mang lại hiệu quả rất cao. Tôi nghĩ r ng việc lập kế hoạch giáo dục tốt phù hợp với sự phát triển của trẻ góp phần tạo nên sự thành công của việc thực hiện kế hoạch đó. 1.2. Giải pháp thứ hai: Tổ chức hoạt động Để giúp trẻ biết nhận biết các loại rác, phân loại rác, bỏ rác đúng nơi quy định và biết được rác thải nhựa ảnh hưởng đến môi trường sống như thế nào để từ đó trẻ có ý thức phân loại rác, giảm sử dụng nhựa tôi đã lồng ghép thông qua tổ chức các hoạt động trong ngày cho trẻ như sau: 1.2.1. Hoạt động học + Ví dụ: Thông qua HĐ KPKH đề tài “Nhựa và tôi” tôi sẽ cho trẻ khám phá về các đồ dùng làm b ng nhựa, gọi tên, nêu được đặc điểm, phân loại và công dụng của các đồ dùng b ng nhựa; Qua đó trẻ sẽ biết được đồ dùng nào làm b ng nhựa, không phải b ng nhựa, và suy luận điều gì xảy ra sau khi đồ nhựa bị vứt đi. Trẻ ác định những đồ nhựa nào thường được vứt đi sau khi dùng và biết được rác thải nhựa ảnh hưởng như thế nào đối với đời sống con người, con vật, cây cối, từ đó trẻ có ý thức phân loại rác, hạn chế, giảm sử dụng đồ dùng b ng nhựa tại nhà, tại trường và không vứt rác thải bừa bãi. Ví dụ: Hoạt động tạo hình đề tài “Tạo hình bông hoa tặng mẹ”. Trước khi thực hiện hoạt động này tôi cho trẻ tự chuẩn bị đồ dùng như: Nhặt lá cây, cành cây khô ngoài sân trường, chọn hột hạt, chai nhựa, nắp chai, giấy màu, bìa cát tông ở các góc chơi. Trong quá trình thực hiện ngoài hỗ trợ trẻ thực hiện kỹ năng tôi hỏi trẻ tên các loại vật liệu, sau khi hoạt động kết thúc tôi đã giao nhiệm vụ cho các nhóm về bàn của mình thu gom các loại nguyên vật liệu đã sử dụng, yêu cầu các nhóm phân loại và bỏ vào đúng thùng rác, tôi quan sát và kiểm tra quá trình trẻ thực hiện. Qua hoạt động này trẻ cũng biết được những đồ dùng làm b ng nhựa sau khi sử dụng mình sẽ không vứt đi mà có thể tái chế để làm các đồ dùng, đồ chơi, tạo ra các sản phẩm đẹp, và góp phần bảo vệ môi trường
6. 5 + Ví dụ: Hoạt động PTKNXH đề tài “Câu chuyện của nhựa” tôi đưa vào chủ đề “Thế giới động vật” giúp trẻ nhận thức được tác động của ô nhiễm nhựa đối với môi trường sống của con người, con vật, cây cối. Trẻ biết một số tác hại của đồ nhựa dùng một lần khi bị thải ra môi trường và đề xuất biện pháp ngăn ngừa việc thải rác thải nhựa ra môi trường như phân loại và tái chế + Ví dụ: Hoạt động PTKNXH đề tài “Giảm sử dụng nhựa” tôi sẽ cho trẻ biết được một số đồ nhựa dùng một lần như ly nhựa, muỗng nhựa, tô nhựa, ống hút nhựa, chai nhựa, hộp sữa cho em video về rác thải nhựa, hỏi trẻ các câu hỏi như: Các con thấy gì trong video, rác thải nhựa có ở đâu? Các loại nhựa nào được sử dụng nhiều nhất? Nếu bị chôn xuống đất thì sẽ như thế nào? Nếu đốt thì sẽ như thế nào? Cần làm gì với rác thải nhựa? Qua đó trẻ sẽ biết được các đồ nhựa dùng một lần, tác hại của đồ nhựa dùng một lần đối với con người và môi trường xung quanh từ đó trẻ sẽ có ý thức hạn chế, giảm sử dụng đồ dùng b ng nhựa cũng như tuyên truyền nhắc nhở mọi người xung quanh có ý thức phân loại, giảm sử dụng nhựa và tái chế rác thải nhựa để góp phần bảo vệ môi trường Và cũng qua các hoạt động trên trẻ lớp tôi cũng đã nói lên được suy nghĩ của mình như: “Con đã nhận biết được các loại rác khác nhau và biết phân loại rác, hiểu hơn về tác hại của việc sử dụng túi nilon, đồ nhựa một lần với sức khỏe con người. Con cũng được biết thêm những loại túi thân thiện với môi trường để thay thế. Con và các bạn sẽ nói với bố mẹ mua cho chai nước ino để dùng nhiều lần thay chai nước dùng một lần. Chúng con cũng sẽ không ăn quà sáng trong hộp xốp, hộp nhựa nữa. Con hy vọng việc làm đó sẽ góp phần bảo vệ môi trường” 1.2.2. Hoạt động ngoài trời Khi dạo chơi sân trường tôi sẽ giới thiệu cho trẻ các thùng rác (rác hữu cơ, rác vô cơ, rác tái chế) Sau đó tôi sẽ cho trẻ nhận biết các loại rác như: + Rác hữu cơ gồm lá cây, vỏ các loại quả, thức ăn thừa, các loại phế thải có nguồn gốc thực vật những loại rác này có thể xử lý tại chỗ b ng cách đốt hoặc chôn lấp. Rác vô cơ gồm túi nilon, các loại bao, vỏ hộp đựng thực phẩm, vỏ kẹo, bánh, các mảnh sành sứ, thuỷ tinh, vỏ ngao hến, các phế thải có nguồn gốc vô cơ. Những loại rác này không phân huỷ được khi chôn lấp, nếu đốt gây ô nhiễm không khí, ảnh hưởng đến sức khoẻ con người. + Rác tái chế gồm các loại vỏ lon, chai nhựa, giấy loại, bìa carton những loại này có thể làm đồ dùng đồ chơi hoặc gom lại bán phế liệu Sau khi cho trẻ nhận biết các loại rác thì tôi sẽ cho trẻ nhặt rác ở xung quanh sân trường tạo hình bông hoa mặt trời và các đồ chơi khác trẻ thích, sau đó cho trẻ thu gom rác và phân loại vào các thùng rác theo quy định, cho trẻ nhặt riêng các loại rác có thể tái sử dụng để làm đồ chơi trong lớp (vỏ hộp sữa chua, chai nhựa ) + Tôi còn tổ chức cho trẻ làm thí nghiệm “rác nào phân huỷ” bao gồm lá cây, vỏ trái cây, bao ni lông, vỏ kẹo, chai nhựa, bìa catton, xốp Thí nghiệm này tôi tổ chức vào đầu chủ đề ngành nghề, tôi chia trẻ ra làm 3 nhóm, nhóm 1
7. 6 sẽ làm thí nghiệm với các loại rác hữu cơ, nhóm 2 làm thí nghiệm với các loại rác vô cơ, nhóm 3 làm thí nghiệm với các loại rác tái chế, sau khi cho trẻ thí nghiệm xong tôi sẽ chụp hình lại để so sánh kết quả. Vào cuối chủ đề tôi sẽ cho trẻ kiểm tra kết quả của từng nhóm, và thật bất ngờ khi mở nắp thùng rác hữu cơ ra thì tất cả trẻ đều ngạc nhiên hỏi rác của tôi đâu rồi nhỉ? Từ thí nghiệm đó tôi sẽ cho trẻ tự nói lên kết quả mà trẻ thấy và khơi gợi hỏi trẻ có nhận xét gì, vì sao thùng rác hữu cơ lại bị phân huỷ, các loại rác vô cơ, rác tái chế thì như thế nào? + Ngoài ra tại bể cát nước tôi cũng tổ chức cho trẻ chơi tr chơi “Giúp cá tìm về đại dương” Trước khi cho trẻ đến bể cát nước tôi sẽ thả những mảnh giấy, bao bì, vỏ bánh kẹo, chai nhựa, lá cây, cành cây khô uống bể nước. Tôi sẽ tạo tình huống 2 trẻ đóng vai cá, khi thấy các bạn đến bên bể nước thì 2 bạn ở trong bể sẽ gọi “Các bạn ơi, cứu chúng tớ với, ở đây bẩn lắm” tôi hỏi trẻ thấy gì, nêu cảm nhận của trẻ về những điều trẻ vừa nhìn thấy, hỏi trẻ sẽ làm gì? Sau đó cho trẻ thi đua nhau vớt những loại rác ở bể ra, hỏi trẻ sau khi vớt hết rác ra thì trẻ thấy như thế nào? Từ những loại rác trẻ vừa vớt ra tôi cho 3 đội phân loại và bỏ vào thùng rác đúng quy định. Tôi cũng cho trẻ chơi theo nhóm làm thí nghiệm “ Nhựa và nước” điều gì xảy ra khi nhựa được thả vào trong nước, sau khi thí nghiệm kết thúc trẻ sẽ biết được rác thải có nguồn gốc từ nhựa đều mất rất nhiều thời gian để phân hủy, thậm chí là sẽ không phân huỷ được ở môi trường dưới nước. Từ thí nghiệm và tr chơi trên sẽ giúp trẻ biết được tác hại của rác thải nhựa ra môi trường, giáo dục trẻ biết phân loại rác và trẻ có mong muốn từ chối, giảm bớt và tái sử dụng đồ dùng b ng nhựa nh m góp phần bảo vệ môi trường 1.2.3. Hoạt động góc + Góc xây dựng: Cho trẻ xây dựng công viên xanh - sạch - đẹp, lắp ghép các thùng rác có màu sắc khác nhau + Góc phân vai: Tôi cho trẻ đóng vai bác lao công như quét dọn, thu gom, phân loại rác và bỏ rác đúng nơi quy định + Góc học tập: Cho trẻ chơi tr chơi chọn hành vi đúng sai để bảo vệ môi trường + Góc nghệ thuật: Sau khi trẻ thu gom và phân loại rác tái chế như chai nhựa, hộp sữa, giấy báo, bìa carton thì tôi cho trẻ về góc nghệ thuật để tái chế, làm đồ dùng đồ chơi theo từng chủ đề nh m giảm tải các đồ nhựa thải ra môi trường. 1.2.4. Hoạt động chiều + Ví dụ: Tr chơi “ Bé nào giỏi” thì tôi sẽ đưa ra tình huống và phân vai cho trẻ, nói với trẻ r ng các con sẽ tưởng tượng như đang ở trong một nhà hàng hoặc quán ăn tự phục vụ để gọi đồ ăn, tuy nhiên thực đơn chỉ bao gồm chuối, gói khoai tây chiên, nước lạnh trong bình và nước ngọt đóng chai, con chỉ có thể chọn một món ăn và một thức uống. Sau đó tôi sẽ gợi ý cho trẻ suy nghĩ và cảm nhận về rác mà mình sẽ tạo ra sau khi lựa chọn đồ ăn, nước uống vừa rồi, gọi trẻ chia sẻ câu trả lời của trẻ. Trẻ có thể thảo luận về rác thải và những thói quen có thể giúp giảm thiểu rác thải nhựa
8. 7 + Ví dụ: Tr chơi “Hãy cho tôi rác” tôi sẽ chuẩn bị các đồ dùng, đồ chơi như chai nhựa, lon nước ngọt, túi nilon, giấy, vỏ trứng, vỏ chuối, vỏ trái cây, vải vụn, vỏ ngao s Sau đó chia trẻ ra làm 3 đội chơi, đội 1 sẽ chọn các loại rác hữu cơ, đội 2 chọn rác vô cơ, đội 3 chọn rác tái chế. Thời gian là một bản nhạc, sau khi nhạc kết thúc đội nào chọn nhiều và đúng theo yêu cầu thì đội đó chiến thắng. + Ví dụ: Tr chơi “Hỏi nhanh đáp đúng” trả lời trắc nghiệm kiến thức về vấn đề bảo vệ môi trường dưới hình thức rung chuông vàng Qua các tr chơi nh m giúp trẻ hình thành kỹ năng phân loại rác, hiểu rõ hơn về các loại rác thải khác nhau, việc sử dụng các đồ dùng b ng nhựa một lần quá nhiều mà không có hướng xử lý thì rác thải nhựa chất đóng sẽ trở thành mối nguy hại đối với đất, nước và thậm chí cả không khí của chúng ta, từ đó trẻ sẽ bắt đầu với những thói quen từ chối, giảm thiểu và tái sử dụng đồ dùng b ng nhựa để góp phần bảo vệ môi trường 1.2.5. Hoạt động lao động vệ sinh Trong hoạt động lao động vệ sinh b ng các hình thức thiết thực như: + Ví dụ: Phân nhóm, lau chùi đồ dùng đồ chơi, phân loại đồ chơi hư hỏng để loại bỏ, vệ sinh các khu trải nghiệm quanh lớp Tận dụng những tình huống hàng ngày như: Vì sao có rác ở đây? Theo các con chúng ta nên làm gì? để trẻ thể hiện thái độ của mình trước hành vi, tình huống đúng - sai, tạo điều kiện cho trẻ thực hành phân loại rác. + Ví dụ: Hoạt động vệ sinh thu gom vỏ hộp sữa được thực hiện đều đặn mỗi sáng, đây là hoạt động mà trẻ lớp tôi rất hào hứng, sau khi uống hết phần sữa trong hộp thì trẻ sẽ nhận miếng dán từ cô và nhanh chóng gập phẳng, dán kín miệng chiếc vỏ hộp sữa vừa uống. Trong chốc lát, những chiếc vỏ hộp sữa đã được trẻ xếp gọn gàng vào một chỗ, tôi sẽ gom lại cuối tuần nhờ người chuyển đi tái chế. Hoạt động này không chỉ giúp khuyến khích trẻ uống hết phần sữa mà việc thu gom vỏ hộp là dịp để tôi chia sẻ với trẻ lợi ích của những chiếc vỏ hộp và nhiều vật dụng khác trong việc tái chế, góp phần bảo vệ môi trường. Sau khi thực hiện các giải pháp trên bản thân tôi cũng nhận thấy có một số ưu điểm và nhược điểm sau: Ưu điểm: Giải pháp thực tế và ứng dụng được nhiều tr chơi, thí nghiệm cho trẻ thực hành, trải nghiệm nên đa số trẻ đều hứng thú, tích cực khi tham gia vào hoạt động, mang lại kết quả giáo dục trên trẻ cao. Các hoạt động phù hợp với độ tuổi của trẻ nên trẻ có khả năng thực hiện tốt. Không mất nhiều thời gian chuẩn bị đồ dùng khi tổ chức các hoạt động cho trẻ. Nhược điểm: Khi áp dụng giải pháp này chủ yếu là tổ chức tr chơi, hoạt động nhóm nhưng với số lượng trẻ đông đặc biệt lớp tôi có một trẻ khuyết tật vận động nặng nên quá trình bao quát, quan sát trẻ chưa đồng đều vì vậy cũng sẽ làm giảm đi chất lượng giáo dục trẻ. 1.3. Giải pháp thứ ba: Công tác phối kết hợp 1.3.1. Phối hợp với giáo viên * Phối hợp với giáo viên trong lớp
9. 8 - Thứ nhất: Tôi đã phối hợp với giáo viên trong lớp làm các thùng rác tái chế từ những thùng sơn, với các thùng rác đó tôi đã trang trí b ng những màu sắc khác nhau, lựa chọn những hình ảnh gần gũi, thân thuộc, ngộ nghĩnh với trẻ để trẻ dễ nhận biết, dễ phân biệt cụ thể như sau: + Thùng rác hữu cơ tôi sơn màu anh, tôi vẽ hình ảnh rau, củ, quả, lá cây + Thùng rác vô cơ tôi sơn màu vàng sau đó tôi vẽ hình vỏ kẹo, vỏ bao bì, chai thuỷ tinh, ương động vật + Thùng rác tái chế tôi sơn màu cam sau đó tôi vẽ hình ảnh lon nước ngọt, chai lọ, bìa cát tông - Thứ hai: Tôi kết hợp cùng với giáo viên trong lớp tiến hành thu thập, phân loại rác thải nhựa vào những thùng rác ngộ nghĩnh mà tôi đã làm từ các thùng sơn, các loại rác thải đảm bảo an toàn vệ sinh tuyệt đối cho trẻ: hộp bánh kẹo, vỏ hộp sữa, bìa carton, chai lọ nhựa, ly nhựa, muỗng nhựa dùng một lần.....Những nguyên vật liệu này được đem đi làm sạch, khử trùng để đưa vào hoạt động. Tôi sưu tầm các mẫu đồ chơi trên mạng internet, sách báo, hội thi đồ dùng đồ chơi phù hợp với từng loại nguyên vật liệu mà cô và trẻ thu thập được, hướng dẫn trẻ làm thành những đồ dùng đồ chơi cho trẻ chơi tại các góc lớp. Sau khi tái chế thành các sản phẩm tôi sẽ tổ chức cho trẻ trưng bày lên kệ, giá làm phong phú nguồn đồ chơi cho trẻ tại lớp. Với khẩu hiệu 3T (tiết kiệm, tận dụng, tái chế) một hành động nhỏ nhưng ý nghĩa lớn, việc làm của tôi đã lan tỏa đến các giáo viên trong trường đồng thời tạo được phong trào làm đồ dùng đồ chơi tự tạo từ các vật liệu tái chế * Phối hợp các giáo viên trong trường - Thứ nhất: Tổ chức chương trình “Ngày hội tuyên truyền bảo vệ môi trường” thông qua lên kế hoạch, xây dựng nội dung vào các tháng trong năm như sau: Trưng bày các sản phẩm về đồ dùng đồ chơi tự làm từ rác tái chế đã được tổ chức vào tháng 12/2023. Qua đó, trẻ nhận thức được các rác thải nhựa còn có thể tái chế và làm đồ chơi bé thích, vừa góp phần bảo vệ môi trường, vừa giúp trẻ rèn độ khéo léo của đôi tay, sự sáng tạo của trí não để có một đồ chơi mới mà không phải mua. + Hội thi vẽ tranh bảo vệ môi trường dành cho trẻ khối 5-6 tuổi tổ chức vào tháng 2/2024 nh m mục đích tuyên truyền đến trẻ và mọi người thông điệp “Nói không với rác thải nhựa”, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho trẻ. + Biểu diễn một tiết mục thời trang của cô và trẻ. Trang phục được làm từ rác tái chế được tổ chức vào tháng 4/2024. Qua hoạt động trẻ được trải nghiệm với những trang phục thời trang được tạo ra từ việc tái chế rác thải tái chế mà trẻ thu thập cùng cô và bố mẹ. Trẻ tự tin biểu diễn thời trang từ sản phẩm tái chế, nâng cao ý thức phân loại, tái chế, giảm rác thải nhựa để bảo vệ môi trường cho trẻ. Sau khi tổ chức các hoạt động trong ngày hội tuyên truyền bảo vệ môi trường đã mang đến một màu sắc nghệ thuật riêng: hài hước, dí dỏm, sáng tạo. Trẻ hào hứng chơi với các đồ chơi do mình tự tạo, thực sự hoà mình vào các hoạt động, hăng say, hứng thú tham gia cùng cô và các bạn. Mục đích cuối cùng
10. 9 là trẻ ngày càng ý thức được việc bảo vệ môi trường b ng việc vứt rác đúng nơi quy định, nhắc nhở người thân hạn chế dùng đồ nhựa một lần, biết phân loại và có những thói quen như từ chối, giảm thiểu và tái sử dụng đồ dùng b ng nhựa để góp phần bảo vệ môi trường cho trẻ 5- 6 tuổi nói chung và trẻ mẫu giáo nói riêng. - Thứ hai: Tôi đã cùng với các đồng nghiệp trong trường phát động kế hoạch nhỏ “Thu gom vỏ chai nhựa” từ khi phát động kế hoạch đã được phụ huynh và các con hoàn toàn ủng hộ. Phụ huynh cùng các con đã thu gom được rất nhiều vỏ chai nhựa mang đến lớp, và từ những chai nhựa đó tôi và các đồng nghiệp cùng tái chế ra những chiếc lồng đèn inh ắn với rất nhiều màu sắc khác nhau để trang trí môi trường bên ngoài lớp học... Việc tận dụng rác thải tái chế để trang trí trường học, tạo ra các công trình vui chơi và đồ dùng học tập đã góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của nhà trường trong năm qua nh m góp phần xây dựng trường học xanh, sạch, đẹp, an toàn và hạnh phúc. 1.3.2. Phối hợp với phụ huynh + Tôi phối hợp với phụ huynh tự tạo ra các thùng rác ở nhà cũng như ở trường, và phụ huynh cùng hướng dẫn nhắc nhở trẻ phân loại rác, cũng như giáo dục trẻ biết được tác hại của rác thải nhựa, là tấm gương qua các việc làm cụ thể về phân loại rác, hạn chế, giảm sử dụng nhựa cho trẻ noi theo. Sưu tầm, chia sẻ các bài viết, hình ảnh, bài thơ, câu chuyện, bài hát về rác thải nhựa qua nhóm zalo, facebook của lớp, trang web của trường để phụ huynh cùng theo dõi và phối hợp thực hiện cùng nhà trường. + Ở trường vào giờ đón trẻ và trả trẻ sẽ mở truyền thông qua loa phát thanh những nội dung về tác hại của rác thải nhựa. Tuyên truyền, nhắc nhở phụ huynh có những hành động đúng đắn để giảm thiểu lượng rác thải nhựa như: Thay vì sử dụng sản phẩm nhựa, hãy sử dụng các sản phẩm thay thế như bao bì giấy, ly giấy, hoặc các sản phẩm b ng kim loại để giảm lượng rác thải nhựa. Hãy phân loại rác thải nhựa ra khỏi các loại rác thải khác và đưa nó đến các điểm thu gom rác thải nhựa để tái chế. Sử dụng chai lọ thủy tinh vì thuỷ tinh là một vật liệu khá bền, không độc hại và có thể tái chế, vì vậy hãy sử dụng chai lọ thủy tinh thay cho các chai nhựa dùng một lần. Hãy mang theo chai nước để sử dụng lại khi cần uống nước. Điều này giúp giảm thiểu việc sử dụng chai nhựa một lần và giảm lượng rác thải nhựa. Hạn chế sử dụng ống hút nhựa, ống hút nhựa là một sản phẩm nhựa dùng một lần và không thể tái chế được. + Ngoài ra tôi còn phối hợp phụ huynh tạo ra các bộ trang phục được làm b ng các loại rác tái chế như bao bố, bao ni lông, giấy két Qua công tác phối kết hợp với phụ huynh tôi nhận được sự đồng hành, tin tưởng ủng hộ của phụ huynh, những tình cảm của phụ huynh dành tặng cho tôi là món quà có ý nghĩa to lớn để tôi ngày càng yêu nghề và cống hiến trí tuệ cho sự nghiệp trồng người Sau khi thực hiện giải pháp trên bản thân tôi cũng đã nhận thấy có một số ưu điểm và nhược điểm sau:
11. 10 Ưu điểm: Chi phí cho việc tổ chức các hoạt động ít tốn kém mà c n lưu lại các sản phẩm nh m giúp cho nguồn đồ chơi của lớp ngày càng phong phú và đa dạng, góp phần xây dựng trường học xanh, sạch, đẹp, an toàn và hạnh phúc. Phụ huynh có thể phối kết hợp cùng trẻ và cô thường xuyên, ở trường hay ở nhà đều có thể thực hiện tốt. Nhược điểm: Thói quen sử dụng đồ nhựa dùng một lần rất khó để thay đổi trong thời gian ngắn, việc tuyên truyền vận động nhiều mà ý thức tự giác của mỗi bản thân không được nâng cao thì hiệu quả mang lại sẽ không đạt Các giải pháp mà tôi đã đưa ra dựa trên cơ sở những tri thức, kỹ năng, kỹ xảo mà tôi đã tích lũy được trong thực tiễn công tác chăm sóc và giáo dục trẻ. B ng những giải pháp, hoạt động cụ thể tôi đã khắc phục được những khó khăn mà với những giải pháp thông thường không thể giải quyết được, góp phần nâng cao hiệu quả trong việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng đồ nhựa tại trường cũng như tại nhà. 2. Tính thực tiễn của sáng kiến Sáng kiến được áp dụng và thực hiện lần đầu cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường Mầm non Bình Minh vào tháng 9/2023 đến nay. Với các giải pháp cụ thể, sáng tạo, sáng kiến đã gắn với thực tiễn và mang lại hiệu quả giáo dục cao. Các giải pháp giáo dục kỹ năng phân loại rác và giảm sử dụng nhựa có tính khả thi khi thực hiện cho trẻ. Các giải pháp đã góp phần làm cho công tác giáo dục trẻ bảo vệ môi trường, phân loại rác, hạn chế sử dụng rác thải nhựa, đặc biệt là đồ nhựa dùng một lần được thực hiện tốt, nh m góp phần bảo vệ môi trường, phát triển sự sáng tạo cho trẻ, giúp tiết kiệm kinh phí trong dạy học, tạo niềm tin cho quý phụ huynh rất nhiều. Đề tài nghiên cứu là sự đúc kết kinh nghiệm của bản thân tôi, khi thực hiện đề tài tôi đã tiến hành xây dựng môi trường lớp học, làm đồ dùng đồ chơi tự tạo b ng những đồ nhựa, những nguyên vật liệu đã qua sử dụng, sử dụng các trang thiết bị có sẵn đem lại hiệu quả cao trong công tác giảng dạy với chi phí thấp. Các giải pháp nh m nâng cao nhận thức đúng đắn về vấn đề môi trường hiện nay. Định hướng cho trẻ ý thức tự giác bảo vệ môi trường b ng những hành động phù hợp với lứa tuổi của mình. 3. Hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến 3.1. Hiệu quả áp dụng: Qua thời gian thực hiện đề tài tôi nhận thấy có một số hiệu quả như sau: - Đối với giáo viên Giáo viên đã biết lựa chọn nội dung để xây dựng kế hoạch theo từng chủ đề phù hợp + Biết tổ chức các hoạt động một cách linh hoạt sáng tạo, phù hợp với trẻ + Biết lựa chọn các tr chơi đa dạng, phong phú + Biết tận dụng các nguyên vật liệu tự nhiên, phế liệu để tạo ra nhiều đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho trẻ trong các hoạt động học tập và vui chơi GV đã chủ động phối hợp tuyên truyền với phụ huynh nội dung bảo vệ môi trường, kỹ năng phân loại rác, hạn chế và giảm sử dụng đồ dùng b ng nhựa qua các hình thức khác nhau
12. 11 - Đối với phụ huynh + Phụ huynh đã hiểu rõ hơn tầm quan trọng và ý nghĩa của việc giáo dục trẻ bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, hạn chế và giảm sử dụng đồ dùng b ng nhựa + Phụ huynh đã cùng phối hợp với giáo viên dạy trẻ kỹ năng phân loại, bỏ rác đúng nơi quy định, nhắc nhở trẻ có ý thức tham gia bảo vệ môi trường ở mọi lúc, mọi nơi, tuyên truyền mọi người hạn chế, giảm sử dụng đồ nhựa từ đó cùng với nhà trường xây dựng cho trẻ một môi trường lớp học sạch đẹp, an toàn, thân thiện nói không với rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa - Đối với trẻ + Trẻ đã nhận biết, phân biệt được các loại rác, từ đó có kỹ năng phân loại và bỏ rác đúng nơi quy định + Trẻ đã nhận thức được tác hại của rác thải, đặc biệt là rác thải nhựa đối với môi trường và sức khỏe con người, động vật, cây cối. + Trẻ mạnh dạn, tự tin chia sẻ cách phân loại và ý nghĩa của việc phân loại rác cho người thân trong gia đình và những người xung quanh, biết từ chối, hạn chế, giảm sử dụng đồ dùng b ng nhựa và nhắc nhở mọi người cùng thực hiện - Kết quả: Sau khi áp dụng biện pháp, kết quả trên trẻ đạt được như sau: Trước khi áp Sau khi áp dụng dụng STT Kỹ năng trẻ cần đạt Tăng Tỷ lệ Tỷ lệ Đạt Đạt % % % 1 Trẻ biết tên các loại rác 6/29 20,7 29/29 100 79,3 2 Trẻ biết phân loại rác thải 4/29 13,8 28/29 96,5 82,7 theo từng nhóm 3 Trẻ biết được tác hại của rác thải đối con người và môi 5/29 17,3 28/29 96,5 79,2 trường 4 Trẻ biết từ chối, hạn chế, giảm sử dụng đồ dùng b ng 3/29 10,3 27/29 93,1 82,8 nhựa 3.2. Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến Từ tháng 9/2023 sáng kiến đã được đưa vào áp dụng, ban đầu gặp không ít khó khăn. Tuy nhiên trong quá trình thực hiện tôi thấy được sự tiến bộ rõ rệt ở trẻ qua từng ngày, từng tuần, tháng. Vì vậy vào tháng 1 trong buổi sinh hoạt chuyên môn tổ tôi cũng đã mạnh dạn chia sẻ kinh nghiệm sáng kiến của mình cho các chị em trong tổ áp dụng vào các lớp. Từ đó dần dần các thành viên trong tổ đã cùng tôi chia sẻ và lan tỏa sáng kiến trong phạm vi toàn trường và không chỉ áp dụng trong năm học này mà còn là tiền đề là cơ sở cho những năm học tiếp theo
13. 12 Sau thời gian nghiên cứu và dựa trên kết quả thực hiện sáng kiến tôi nhận thấy sáng kiến của tôi có khả năng nhân rộng lên với tất cả các trường mầm non trong toàn huyện Cam Lộ III. Kết luận 1. Bài học kinh nghiệm Sau khi thực hiện một số biện pháp“ Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Bình Minh” tôi nhận thấy các giải pháp này có ý nghĩa rất lớn đối với việc hình thành nhân cách cho trẻ. Giúp giáo viên nắm vững nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, xây dựng được kế hoạch lồng ghép các nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào các chủ đề, các hoạt động trong ngày của trẻ một cách phù hợp. Kết hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc tuyên truyền giáo dục ý thức bảo vệ môi trường, từ chối, hạn chế và giảm sử dụng nhựa cho trẻ đạt hiệu quả khá cao Thông qua nội dung giáo dục bảo vệ môi trường góp phần phát triển trí tuệ, đạo đức, lao động, thẩm mỹ cho trẻ. Đa số trẻ có ý thức với mọi hành vi bảo vệ môi trường, tích cực tham gia vào các hoạt động bảo vệ môi trường một cách hào hứng, tự nguyện, ý thức được hành vi của mình như không vứt rác bừa bãi, bẻ cây, hái hoa, biết chăm sóc cây cối và con vật, biết quý trọng đồ dùng, đồ chơi. Trẻ biết tác hại của rác thải nhựa đối với môi trường sống, biết từ chối, hạn chế, giảm sử dụng đồ nhựa và biết tuyên truyền đến cộng đồng cùng nhau nói không với sản phẩm nhựa để bảo vệ môi trường. Vì vậy, tình trạng rác thải nhựa thải ra môi trường ở trường mầm non Bình Minh ngày càng ít, mỹ quan trường học ngày được cải thiện và đẹp hơn. Trên cơ sở đó trẻ biết yêu quý, gần gũi thân thiện với môi trường và đánh giá được các hành vi tốt, xấu của con người trong việc chăm sóc bảo vệ môi trường. Từ đó trẻ có tình yêu, tự hào và ý thức bảo vệ môi trường ngày càng tốt hơn. 2. Các kiến nghị, đề xuất - Đối với nhà trường + Tổ chức nhiều buổi thảo luận về chuyên đề giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại và xử lý rác thải, các biện pháp tuyên truyền để từ chối, hạn chế và giảm sử dụng nhựa để giáo viên học hỏi, trao đổi kinh nghiệm và giáo dục trẻ đạt hiệu quả tốt nhất. Phát động phong trào sáng tác thơ ca, truyện kể, tr chơi, câu đố hội giảng, hội thi có nội dung giáo dục bảo vệ môi trường - Đối với phòng giáo dục + Khi tổ chức chuyên đề về giáo dục bảo vệ môi trường cần mở rộng đối tượng cho nhiều giáo viên được tham gia Trên đây là những chia sẻ của tôi về đề tài “ Giáo dục bảo vệ môi trường thông qua kỹ năng phân loại rác, giảm sử dụng nhựa cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tại trường mầm non Bình Minh” mà tôi đã nghiên cứu, áp dụng trên trẻ và bước đầu mang lại hiệu quả. Rất mong được sự góp ý của các cấp lãnh đạo. Xin trân trọng cảm ơn!
14. 13 XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG NGƯỜI VIẾT SÁNG KIẾN Nguyễn Thị Minh Thanh Lê Thị Hoài Thu XÁC NHẬN CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
15. 14 MỤC LỤC Nội dung Trang I. Lý do chọn sáng kiến 1 1. Đặt vấn đề 1,2 2. Những vấn đề cần được giải quyết 2 3. Tính cấp thiết 2,3 II. Giải quyết vấn đề 3 1 1. Tính mới và sáng tạo của sáng kiến 3 1.1. Giải pháp thứ nhất: Xây dựng kế hoạch 3,4 1.2. Giải pháp thứ hai: Tổ chức hoạt động 4 1.2.1. Hoạt động học 4,5 1.2.2. Hoạt động ngoài trời 5,6 1.2.3. Hoạt động góc 6 1.2.4. Hoạt động chiều 6,7 1.2.5. Hoạt động lao động vệ sinh 7 1.3. Giải pháp thứ ba: Công tác phối kết hợp 7 1.3.1. Phối hợp với giáo viên 8,9 1.3.2. Phối hợp với phụ huynh 9,10 2. Tính thực tiễn của sáng kiến 10 3. Hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến 10 3.1. Hiệu quả áp dụng 10,11 3.2. Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến 11,12 III. Kết luận 12 1. Bài học kinh nghiệm 12 2. Các kiến nghị, đề uất 12 PHẦN DANH MỤC VÀ KÍ HIỆU CHỮ VIẾT TẮT Phần danh mục Kí hiệu chữ viết tắt 1. Giáo dục và đào tạo GD & ĐT 2. Khám phá khoa học KPKH 3. Phát triển kỹ năng ã hội PT KNXH 4. Làm quen văn học LQVH 5. Hiện tượng tự nhiên HTTN 6. Thế giới thực vật TGTV