Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp nâng cao chất lượng kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi

1. PHÒNG GD & ĐT HUYỆN YÊN LẠC TRƯỜNG MẦM NON TAM HỒNG BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5- 6 tuổi” Tác giả sáng kiến: Dương Thị Trang * Mã sáng kiến: Yên Lạc, năm 2023 1
2. BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu. Giáo dục mầm non giúp trẻ phát triển toàn diện về tất cả các mặt như thể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mĩ, và hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách cũng như phát triển ở trẻ những chức năng tâm sinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phù hợp với lứa tuổi, khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảng cho việc học ở các cấp học tiếp theo. Như chúng ta đã biết trẻ mầm non chưa nhìn và tự đọc tác phẩm văn học, trẻ muốn cảm nhận được tác phẩm văn học phải nhờ vào người lớn ở nhà và cô giáo ở trường. Vì vậy cô giáo là người trung gian là chiếc cầu nối đưa tác phẩm văn học đến với trẻ. Do đó lời đọc, lời kể diễn cảm tác phẩm văn học có thể coi là phương pháp quan trọng nhất khi cho trẻ làm quen tác phẩm văn học giúp trẻ phát triển được tư duy, khả năng sáng tạo của mình thông qua các hoạt động kể chuyện đặc biệt là kể chuyện sáng tạo. Mặt khác đọc, kể tác phẩm văn học một cách diễn cảm và sáng tạo là một trong những nội dung cơ bản khi trẻ làm quen tác phẩm văn học ở lớp mẫu giáo. Đặc biệt là trẻ mẫu giáo lớn cái tuổi đang dần đi vào chuẩn ngôn ngữ. Vậy làm thế nào để cho trẻ phát triển ngôn ngữ đạt hiệu quả nhất thông qua hoạt động kể chuyện sáng tạo? Đây là dấu chấm hỏi để cho những người giáo viên như tôi phải suy nghĩ và tự tìm tòi ra những phương pháp mới mẻ và biện pháp giáo dục phù hợp. Nhận thức rõ được tầm quan trọng của truyện kể đối với trẻ, tôi đã luôn suy nghĩ, tìm tòi, vận dụng những hình thức kể chuyện đạt hiệu quả nhất, vừa duy trì được hứng thú của trẻ vừa giúp trẻ tiếp thu kiến thức nhằm phát triển ngôn ngữ khả năng sáng tạo cho trẻ. Từ đó tôi đã mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp nâng cao chất lượng kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi”. 2
3. 2. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp nâng cao chất lượng kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi”. 3. Tác giả sáng kiến. - Họ và tên: Dương Thị Trang - Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường Mầm non Tam Hồng – huyện Yên Lạc – tỉnh Vĩnh phúc. - Số điện thoại: 0389338300 - Email:[email protected] 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Dương Thị Trang - Trường MN Tam Hồng - Huyện Yên Lạc - Vĩnh Phúc 5. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Nghiên cứu trong phạm vi nhà trường về thực trạng phát triển ngôn ngữ ở trẻ 5- 6 tuổi thông qua hoạt động kể chuyện. 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Ngày 05 tháng 09 năm 2022 đến 29 tháng 05 năm 2023. 7. Bản chất của sáng kiến 7.1. Về nội dung của sáng kiến: 7.1.1. Cơ sở lý luận. Như chúng ta đã biết, để tiếp cận một đứa trẻ nhất là trẻ ở lứa tuổi mầm non không phải khó, nhưng làm thế nào để thu hút và giữ chân trẻ một cách tự nguyện trong một thời gian nhất định đó mới là điều chúng ta cần tìm cách. Để làm được điều đó, giáo viên mầm non cần có những biện pháp, hay những “chiêu trò” khác nhau. Trong đó biện pháp có hiệu quả chính là sự đa dạng, phong phú trong việc tổ chức các hình thức hoạt động phù hợp của nhà trường, lớp học đáp ứng nhu cầu và đặc điểm tâm sinh lý của trẻ . 3
4. Trong tất cả các hoạt động tại trường mầm non thì hình thức kể chuyện luôn được trẻ quan tâm và yêu thích. Điều này được thể hiện rõ ràng nhất là ngay từ độ tuổi nhà trẻ, trẻ đến lớp khi được nghe cô giáo kể các câu chuyện trong giờ làm quen văn học, lúc đó các nhân vật trong truyện trở thành một “thỏi nam châm” thu hút mọi sự chú ý hay sự thích thú đối với trẻ. Khi hoạt động kể chuyện được quan tâm và đầu tư nhiều hơn thông qua việc sử dụng các đồ dùng minh họa sáng tạo và giọng kể diễn cảm của cô giáo khi đó câu chuyện lại càng làm cho trẻ hứng thú và yêu thích hơn. Nghe kể chuyện đã thực sự hấp dẫn thì việc kể chuyện lại chuyện lại càng làm cho trẻ kích thích và tò mò muốn thử sức. Nếu như có sự tác động từ người lớn một cách đúng đắn. Nhu cầu được thể hiện bản thân của với các bạn và cô giáo của trẻ sẽ ngày càng tăng cao rõ rệt. Trẻ em luôn mong muốn được độc lập trong mắt cô giáo đó chính là động lực thôi thúc trẻ tự thể hiện cái tôi của mình và mong muốn được sự khen ngợi chúc mừng từ những người bạn của mình. Nắm bắt được nhu cầu này đòi hỏi giáo viên mầm non cần suy nghĩ và tìm ra giải pháp hay, thực hiện có hiệu quả việc tổ chức các hoạt động kể chuyện sáng tạo. Để không phải lặp đi lặp lại một hình thức kể chuyện dễ gây ra sự nhàm chán. Hiện nay ở các trường mầm non trong huyện đã tổ chức được phong phú các hoạt động kể chuyện như: kể chuyện diễn cảm, kể chuyện theo tranh, đóng kịch Các hình thức kể chuyện này được áp dụng vào mục đích phát triển, tùy vào đặc điểm tâm lý lứa tuổi, vốn kinh nghiệm và mức độ phát triển ngôn ngữ của trẻ. Khi yêu cầu trẻ kể một câu chuyện đơn thuần chỉ là sự lặp lại thuộc lòng, dựa vào trí nhớ thì chỉ là kể chuyện. Còn kể chuyện sáng tạo thì đòi hỏi phải có các yếu tố sáng tạo, mới mẻ do trẻ tự nghĩ ra làm cho câu chuyện trở lên hấp dẫn hơn đó chính là nhiệm vụ của người giáo viên mầm non cần hướng dẫn cho trẻ. 7.1.2. Thực trạng của việc kể chuyện sáng tạo ở trường mầm non Tam Hồng * Đặc điểm tình hình chung 4
5. Năm học 2022- 2023 bản thân tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo 5- 6 tuổi tại khu trung tâm của trường với tổng số 28 trẻ, sau một thời gian đứng lớp tôi thấy có những thuận lợi và khó khăn như sau: * Thuận lợi : Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm chỉ đạo nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục và chăm sóc nuôi dưỡng cho 100% trẻ đến trường, chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên trong trường. Ngoài ra trường còn đầu tư rất nhiều về cơ sở vật chất tạo điều điện cho việc tổ chức, giáo dục cho trẻ làm quen tác phẩm văn học. Lớp học đủ diện tích, khang trang, sạch sẽ, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông và đặc biệt được trang bị các đồ dùng thuận tiện cho trẻ học tập: như máy tính, loa, máy chiếu . Bản thân tôi có trình độ trên chuẩn và được tham gia các lớp bồi dưỡng của sở, của phòng giáo dục và nhà trường tổ chức. Ngoài ra tôi được dự các chuyên đề của huyện, cụm nên tôi học hỏi trau dồi thêm nhiều kinh nghiệm trong công tác tổ chức hoạt động kể chuyện sáng tạo cho trẻ. Đa số phụ huynh học sinh quan tâm, nhiệt tình hưởng ứng các hoạt động của lớp, của nhà trường, ủng hộ các biện pháp của cô giáo đưa ra để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ đạt hiệu quả tốt nhất. * Khó khăn: Về trẻ: Trong quá trình dạy trẻ tôi nhận thấy sự giao tiếp của trẻ còn hạn chế dẫn đến sự hiểu biết của trẻ còn nghèo nàn, vốn từ còn hạn chế, 1 số trẻ còn ngọng, hay trẻ chưa tự tin khi tham gia hoạt động kể chuyện. Trẻ mới chỉ dừng lại ở việc đọc, kể thuộc một bài thơ, câu truyện mà chưa có sự sáng tạo trong khi kể. Vậy nên kể chuyện sáng tạo đối với trẻ tại trường Mầm non Tam Hồng vẫn còn nhiều mới lạ. thể hiện rõ qua bảng khảo sát đầu năm như sau: 5
6. Tổng số trẻ được khảo sát: 28 trẻ; trong đó nữ 17 trẻ, nam 11 trẻ. Kết quả khảo sát đầu năm khi chưa áp dụng sáng kiến của lớp tôi như sau: Mức độ % trên trẻ Tổng Đạt Chưa đạt Nội dung khảo sát số trẻ Số Số Tỉ lệ Tỉ lệ lượng lượng Trẻ phát âm rõ ràng, mạch lạc. 28 12 42,8% 16 57,2% Trẻ hứng thú tham gia kể chuyện 28 14 50% 14 50% sáng tạo. Trẻ có khả năng diễn đạt một đoạn chuyện văn học theo trí nhớ bằng 28 10 35,7% 18 64,3% ngôn ngữ của bản thân. Khả năng sáng tạo nhân vật,cốt 28 7 25% 16 57,2% truyện. Nhận xét chung: - Trẻ phát âm rõ ràng, mạch lạc đạt: 42,8% - Trẻ hứng thú tham gia kể chuyện sáng tạo đạt: 50% - Trẻ có khả năng diễn đạt một đoạn chuyện văn học theo trí nhớ bằng ngôn ngữ của bản thân đạt: 35,7% - Khả năng sáng tạo nhân vật, cốt truyện trong kể chuyện sáng tạo trẻ đạt: 25% Về giáo viên: Giáo viên còn chưa linh hoạt trong việc thay đổi các hình thức kể chuyện gây được hứng thú cho trẻ. Về phụ huynh: Đa số cha mẹ trẻ làm nghề buôn bán thường đi làm từ rất sớm, các bé ở nhà, được ông, bà đưa đến lớp nên chưa chú ý khả năng phát triển ngôn ngữ của con em mình, cũng như tính cách năng động, tự tin của các con. 6
7. Từ thực trạng trên, với lòng yêu nghề mến trẻ và tâm huyết với nghề tôi mong muốn để trẻ lĩnh hội được đầy đủ kiến thức cũng như phát triển ngôn ngữ hiệu quả nhất. Vì vậy tôi đã mạnh dạn áp dụng một số biện pháp “Một số biện pháp nâng cao chất lượng kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi trong trường mầm non”. 7.1.3. Một số biện pháp nâng cao chất lượng kể chuyện sáng tạo cho trẻ 5-6 tuổi. Biện pháp 1: Làm đồ dùng dạy học, sưu tầm bổ sung tạo môi trường khuyến khích trẻ kể chuyện sáng tạo. Trẻ mầm non hoạt động chủ đạo là hoạt động chơi, trẻ chơi mà học, học mà chơi thông qua chơi trẻ lĩnh hội các kiến thức, kỹ năng. Môi trường trong và ngoài lớp học phong phú, đa dạng sẽ có sự hấp dẫn, kích thích trẻ tham gia vào các hoạt động tìm hiểu, bộc lộ khả năng của bản thân. Góp phần không nhỏ vào việc hình thành nhân cách và phát triển toàn diện cho trẻ. + Môi trường trong lớp học: Môi trường trong lớp học là yếu tố tác động trực tiếp đến quá trình tìm hiểu để trẻ có thể kể sáng tạo câu chuyện. Dựa trên các yếu tố: Không gian, đồ dùng, đồ chơi, tranh ảnh, mô hình, con rối... Môi trường phong phú cho trẻ hoạt động thì sẽ thu hút trẻ tích cực tham gia vào hoạt động và có kết quả tốt. Vì vậy, ngay khi bước vào năm học mới tôi đã xây dựng nổi bật góc văn học trong lớp học bằng cách đưa những hình ảnh nhận vật của các câu chuyện nổi bật có trong chương trình giáo dục Mầm non. Đối với môi trường trong lớp học tôi xác định môi trường cho trẻ làm quen với kể chuyện sáng tạo theo chủ đề. Lựa chọn những hình ảnh phù hợp với chủ đề. Ví dụ: Đối với chủ đề: Thế giới động vật. Tôi lựa chọn tranh ảnh về các con vật, trang trí theo hình thức cuốn chiếu theo chủ đề nhánh. 7
8. Các hình ảnh được tôi sưu tầm rõ nét, có màu sắc tươi sáng (các bức tranh cũng có thể do cô và trẻ tự làm). Các hình ảnh này khi dán cần phải dán vừa với tầm mắt của trẻ, không quá cao và cũng không để trẻ dễ quan sát và tri giác. Bổ sung đồ dùng đồ chơi tại các góc chơi: Tôi nhận thấy không chỉ tranh ảnh mà đồ dùng trực quan như: Rối tay, rối que, mô hình, .... cũng làm cho trẻ rất thích thú. Nên tôi đã học hỏi và sưu tầm: Tranh, ảnh trên mạng Internet, các quyển truyện tranh cũ, .... Đồng thời tôi cũng vận động phụ huynh của trẻ sưu tầm đóng góp những nguyên vật liệu sẵn có và dễ tìm như: Thanh tre, vải vụn, len vụn, các loại vỏ hộp.... Từ những nguyên vật liệu có được tôi tìm tòi học hỏi cách làm một số đồ dùng trực quan như: Rối que, rối tay, cắt dán sách tranh, mô hình một số câu chuyện để đưa vào góc văn học cho trẻ hoạt động hàng ngày. Tôi thực hiện sắp xếp bố trí đồ dùng trực quan nổi bật theo chủ đề. Mỗi chủ đề tôi lựa chọn đồ dùng dựa trên kế hoạch dự kiến các câu chuyện trong chủ đề. Ví dụ: Chủ đề: "Gia đình" Tôi trưng bày tại góc thư viện mô hình câu chuyện về gia đình, các con rối cũng được tôi sắp xếp sao cho dễ thấy và trẻ có thể dễ dàng lựa chọn. Qua đó, tôi đã tạo được môi trường lớp học phong phú, đầy đủ đồ dùng trực quan đa dạng đã giúp trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động kể chuyện sáng tạo. 8
9. + Môi trường ngoài lớp học: Bên cạnh đó, môi trường bên ngoài lớp học trẻ được cùng nhau vui chơi, cùng nhau khám phá mọi lúc, mọi nơi. Giúp trẻ tích lũy các kỹ năng và phát triển các kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử cũng như kỹ năng hoạt động nhóm. Nhận thấy điều đó, tôi tích cực xây dựng môi trường ngoài lớp học cho trẻ. Trong giờ dạo chơi tôi tận dụng những bức tranh tường trao đổi với trẻ bằng cách gợi mở để trẻ cùng nhau kể về những bức tranh đó. Tôi đặc biệt chú ý đến việc xây dựng một thư viện ngoài trời thân thiện với trẻ. Tôi sưu tầm và vận động phụ huynh cùng sưu tầm các loại chai nhựa, rổ nhựa, tre, nứa, các mảnh gỗ để làm giá đựng sách báo, tranh ảnh. Vận động phụ huynh cùng tham gia xây dưng thư viện cho trẻ: Đan mẹt, làm giá sách . Tôi tiến hành vẽ tranh về nội dung câu chuyện trên mẹt. Bằng các bức tranh vẽ trên mẹt hay các quyển sách tranh được trưng bày giúp trẻ có thể thoải mái tri giác và trao đổi với bạn về nội dung tranh vẽ tôi cũng quan tâm gợi ý để trẻ có thể sáng tạo với những tranh, ảnh đó. Môi trường cho trẻ kể chuyện sáng tạo là vô cùng quan trọng bởi môi trường có tác động trực tiếp và là cơ sở vững chắc cho trẻ kể chuyện sáng tạo. Qua các bức tranh, các con rối trẻ được quan sát, tri giác và nói lên nhận xét của mình. Như vậy ngôn ngữ của trẻ ngày càng đa dạng và phong phú. 9
10. Biện pháp 2: Kể chuyện sáng tạo bằng đồ dùng, phương tiện trực quan. * Kể chuyện sáng tạo theo tranh: Kể chuyện sáng tạo là lấy trẻ làm chủ đạo và phát huy tính sáng tạo cho trẻ. Giáo viên đưa ra cho trẻ các bức tranh minh họa không theo thứ tự, mà trẻ sẽ được tự do chọn lựa sắp xếp các bức tranh theo nhiều thứ tự khác nhau sau đó trẻ sẽ tự kể theo suy nghĩ và sự sáng tạo của mình. Tùy vào cách sắp xếp mà trẻ có thể sáng tạo trình tự, nội dung câu chuyện theo suy nghĩ của chính mình. Để có thể làm được phải chuẩn bị cho bé rất nhiều: cách diễn đạt câu từ, cách hiểu vấn đề... rèn luyện cho trẻ tính sáng tạo và trình bày sáng tạo của mình trước đám đông. Ví dụ: Nếu trẻ sắp xếp 1,2 3 theo thứ tự trẻ có thể kể như sau: “Vào một ngày đẹp trời có đàn gà đi chơi ngoài vườn, đang đi chơi thì thấy có một ống khói thế là có bạn gà con tò mò chui vào, kết quả là bạn gà con từ màu lông vàng đã biến thành màu xám lem luốc.”. trong bức tranh này có máy con gà: (gà con 6con, gà mẹ 1con) Nếu trẻ sắp xếp 3,2,1 theo thứ tự trẻ có thể kể như sau: “Ngày xửa ngày xưa có một gia đình nọ có mẹ gà mái và sáu chú gà, gà con nào cũng có bộ lông vàng đẹp, thế nhưng có một chú gà con lại có màu lông xám khác với anh chị 10
11. em trong nhà. Rồi một hôm cả nhà đi chơi, chú gà con lông xám thấy có một đường hầm bí mật, chú quyết định chui vào đó. Và điều kỳ diệu xuất hiện, bộ lông màu xám của chú đã biến lại thành màu vàng giống như các anh chị em của chú, cả nhà vui mừng và tiếp tục đi dạo chơi quanh vườn.” Bé kể chuyện theo tranh * Sử dụng rối ngón, rối que: Việc sử dụng rối ngón trẻ sẽ tự mình vận động các ngón tay, cánh tay của mình và điều khiển các nhân vật tùy thích theo nội dung câu chuyện sáng tạo. Trẻ vừa kể vừa chơi cùng các con rối ngón sẽ thu hút được sự chú ý của trẻ, sẽ rất thích thúvàkể chuyện mọi lúc mọi nơi, giúp trẻ giàu trí tưởng tượng, óc sáng tạo và đam mê kể chuyện hơn. 11
12. Bé và rối tay 12
13. Rối ngón, rối que Bé và sa bàn rối Ví dụ: Đề tài kể chuyện sáng tạo: “chị em tóc đỏ tóc vàng” Cô chuẩn bị sẵn các nhân vật trong câu chuyện và một số con vật khác như, rối ngón bác thợ săn, mẹ, hai cô con gái, chó sói. Cô cho trẻ tự thảo luận ý tưởng theo nhóm sau khi hết thời gian thảo luận thì trẻ sẽ tự kể một câu chuyện theo suy nghĩ và sáng tạo của trẻ. 13
14. Nhóm 1“Trong một khu rừng có một gia đình bác thợ săn sinh được hai cô con gái cô chị có mái tóc mầu đỏ còn cô em thì lại có mái tóc mầu vàng nên mọi người gọi tóc đỏ, tóc vàng. Hai chị em có tính cách khác hẳn nhau cô chị thì ngoan hiền, chịu khó còn cô em vì được bố mẹ nuông chiều quá đâm ra ham chơi, bướng bỉnh không chịu nghe lời. Một hôm tóc vàng mải chơi, bị lạc vào rừng không biết được đường về tóc vàng vừa khóc vừa hối hận vì không nghe lời bây giờ bị lạc như thế này đúng lúc bác thợ săn đi ngang qua trên tay bác đã bắt được một con sói gian ác tóc vàng kể cho bác nghe về chuyện của mình. Được bác khuyên răn và chỉ đường, tóc vàng mừng lắm và hứa từ nay sẽ ngoan ngoãn nghe lời” Nhóm 2“Ngày xưa trong một khu rừng có bác thợ săn sinh được hai cô con gái, hai cô đều sinh đẹp và ngoan hiền chị có mái tóc mầu vàng em có tóc mầu đỏ. Một hôm bác thợ săn đi vào rừng chặt củi, mẹ thì đi chợ, bắc dặn hai chị em ở nhà phải khóa cửa cẩn thận không được mở cửa cho người lạ, nghe lời dặn của bác thợ săn hai chị em ở nhà khóa cửa cẩn thận. Cô em nhìn ra cửa sổ có một bông hoa muốn được hái cô em bèn mở cửa ra ngoài đúng lúc đó có con sói đã rình sẵn ở bên ngoài em gái tóc đỏ nhìn thấy chó sói khóc thét nghe tiếng khóc của con mình đúng lúc mẹ về tới nhà vội chạy nhanh đuổi chó sói chạy vào rừng không bị chó sói ăn thịt. Tóc vàng hối hận vì đã không nghe lời, tóc vàng hứa từ nay sẽ ngoan ngoan vâng lời” * Kể chuyện sáng tạo bằng tạp dề: Với hình thức kể chuyện này trẻ sẽ mặc áo tạp dề lên người, trẻ vừa kể vừa di chuyển nhân vật bằng tay, kể đến đoạn nào trẻ sẽ gắn nhân vật đó lên. Trẻ sẽ rất tập trung bởi vì trẻ được thực hiện ngay trên cơ thể mình, trẻ vừa được thể hiện hành động nhân vật, vừa được tất cả mọi người chú ý, điều này sẽ giúp trẻ tự tin hơn. 14
15. Hình ảnh trẻ kể chuyện với tạp dề Biện pháp 3: Kể chuyện sáng tạo từ các nguyên vật liệu mở: Giáo viên chuẩn bị sẵn các nguyên vật liệu mở, cho trẻ tự sáng tạo sắp xếp các vật liệu thành mô hình câu chuyện trẻ muốn kể, giúp kích thích, lôi cuốn, và hào hứng của trẻ. Khi trẻ được tự thực hiện mô hình sáng tạo bản thân giáo viên không mất thời gian chuẩn bị đồ dùng, trẻ được làm trung tâm trong mọi hoạt động từ sáng tạo mô hình cho đến cách trình bày, bố trí bố cục, nhân vật và sau đó trẻ sẽ tự kể chuyện từ chính sản phẩm trẻ tạo ra. Ví dụ: Đề tài kể chuyện sáng tạo: “Ai là lực sĩ rừng xanh?” Cô chuẩn bị sẵn hộp, thùng cattong, lá cây, nhánh cây khô, bông, sỏi đá, giấy vụn, hồ dán, đất xét. các con vật sống trong rừng. Cô cho trẻ thực hiện theo nhóm, trẻ sẽ tự thảo luận ý tưởng, phân công về cách thực hiện mô hình khu rừng. Có trẻ sẽ tô nền thùng cattong, xé giấy vụn làm cỏ, dán bông gòn làm mây, nặn các ngọn núi, dán lá cây làm cây cối, xếp sỏi đá làm suối,.. Sau khi hết thời gian thực hiện thì trẻ sẽ tự kể một câu chuyện từ chính mô hình trẻ làm theo suy nghĩ và sáng tạo của trẻ: 15
16. Nhóm 1: “Trong một khu rừng nọ có rất nhiều động vật sinh sống. Một hôm các con vật muốn tìm ra ai là người khỏe nhất nên đã tổ chức một cuộc thi “Ai là lực sĩ rừng xanh” Các con vật ai cũng háo hức đi thi, ở đấy có Cọp, Voi, Cáo, Thỏ, Khỉ. Cuộc thi yêu cầu các con vật phải chở cây lội qua suối, ai có sức khỏe tốt nhất về đích trước và chở nhiều cây nhất sẽ là lực sĩ. Sau một thời gian tranh tài thì chú Voi to nhất, khỏe nhất đã giành chiến thắng. Ai ai cũng vui mừng và khen ngợi chú Voi làm lực sĩ rừng xanh”. Nhóm 2: “Ngày xửa ngày xưa, trong một khu rừng xinh đẹp nọ có trâu, cọp, gấu sống vui vẻ hòa thuận với nhau. Mỗi ngày các con vật đều phải đi qua một cây cầu ở con suối to cuối rừng để kiếm thức ăn. Một hôm trời mưa to, cây cầu bị nước cuốn trôi, thế là các con vật vô cùng lo lắng vì không biết làm sao đi qua suối to tìm thức ăn. Chúng liền nghĩ cách là phải đoàn kết cùng nhau làm lại cây cầu. Trâu thì tìm gỗ, cọp thì kiếm dây rừng, gấu cột dây với gỗ lại cho chắc chắn. Khi làm xong chiếc cầu tất cả đều vui mừng, hoan hô những lực sĩ rừng xanh. Một số sản phẩm kể chuyện sáng tạo của trẻ từ nguyên vật liệu mở: 16
17. Biện pháp 4: Kể chuyện sáng tạo bằng trò chơi đóng kịch. Là hoạt động giúp trẻ phát triển trí nhớ và giáo dục trẻ tinh thần tập thể. Khi đóng kịch trẻ dễ dàng nắm được nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, nắm được tính liên tục của câu truyện, góp phần phát triển tư duy, cảm thụ tác phẩm một cách sâu sắc ở trẻ. Để tham gia đóng kịch thì việc hoá trang cho trẻ đóng kịch cũng rất cần thiết, hóa trang nhân vật sẽ giúp trẻ tự tin khi nhập vai tạo cho trẻ hứng thú hơn với từng vở diễn. Hình ảnh trẻ tham gia các vai trong vở kịch Biện pháp 5: Tích hợp, lồng ghép trong các hoạt động khác. Đây là nội dung tích hợp giữa hoạt động kể chuyện sáng tạo với các hoạt động khác, góp phần nâng cao chất lượng của một số kỹ năng khác như: Đọc thơ diễn cảm, tạo hình, âm nhạc cho trẻ. Tích hợp các môn học khác khi dạy trẻ kể chuyện sáng tạo làm thay đổi không khí, trạng thái khi tham gia hoạt động kể chuyện. Những bài thơ, bài hát, 17
18. những câu đố, những bài ca dao hay một số trò chơi được tôi đưa vào làm một hình thức chuyển tiếp giữa các hoạt động, có khả năng thu hút sự chú ý của trẻ làm cho trẻ hứng thú hơn để tham gia vào hoạt động. + Lồng ghép hoạt động thơ ca: Ví dụ: Khi dạy trẻ hoạt động kể chuyện sáng tạo chủ đề thế giới động vật: Có thể sử dụng một số bài thơ, ca dao: "Rong và cá", "Hổ trong vườn thú",.... Các trò chơi, câu đố về loài vật. Thông qua đó trẻ ôn luyện những bài thơ, ca dao trẻ đã được học trên lớp, giúp trẻ luyện phát âm, phát triển ngôn ngữ nói rõ ràng, mạch lạc. + Hoạt động vui chơi (Hoạt động góc): Khi dạy trẻ tham gia hoạt động vui chơi (Hoạt động góc) khuyến khích trẻ tham gia vào góc nghệ thuật, góc thư viện. Ở góc chơi nghệ thuật trẻ được tham gia hoạt động làm sách tranh về câu chuyện từ những hình ảnh tranh truyện cũ. Sau khi trẻ đã làm được sách tranh tôi khuyến khích trẻ kể câu chuyện theo nội dung những bức tranh đó theo ý kiến riêng của trẻ. Còn đối với góc thư viện tôi sưu tầm các băng hình, video về các bài thơ câu chuyện. Ở đây trẻ được quan sát, được lắng nghe, được thể hiện các bài thơ câu chuyện có trong chủ đề. + Hoạt động thẩm mĩ (Âm nhạc): Trước khi tiến hành hoạt động dạy trẻ kể chuyện sáng tạo để gây hứng thú cho trẻ. Tôi lựa chọn các bài hát có nội dung tương đồng và cùng chủ đề về các nhân vật phù hợp với nội dung câu chuyện. Tiến hành dạy trẻ mọi lúc mợi nơi giúp trẻ thuộc lời và giai điệu của bài hát. Ví dụ: Trước khi dạy trẻ kể chuyện về chủ đề phương tiện giao thông tôi lựa chọn các bài hát: “Em đi qua ngã tư đường phố”, “Đường em đi”, “Em tập lái ô tô”, “Em đi chơi thuyền” Dạy trẻ hát thuộc lời và hát đúng giai điệu của bài hát ở mọi lúc mọi nơi. + Hoạt động ngoài trời: 18
19. Qua hoạt động ngoài trời cô còn có thể cung cấp cho trẻ nhiều từ ngữ về sự vật, hiện tượng, con vật, cây cối xung quanh trẻ. Ví dụ: Khi cho trẻ dạo chơi vườn cổ tích cô cho trẻ quan sát khung cảnh trong khu vườn cổ tích trò chuyện về các nhân vật có trong vườn cổ tích, cây cối. Tôi trò chuyện cùng trẻ bằng các câu hỏi gợi mở: Đây là con gì? Chúng mình thấy những con vật này có đặc điểm gì? Các con vật này có trong câu chuyện nào?... + Thông qua các hoạt động khác: Khi thực hiện lồng ghép, tích hợp các môn học khác để kể chuyện sáng tạo thì tôi nhận thấy trò chơi đóng kịch là một phần không thể thiếu. Khi đóng kịch trẻ đến gần hơn với tác phẩm, hiểu nội dung, ý nghĩa của tác phẩm, điều này góp phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, khả năng cảm thụ tác phẩm của trẻ. Để làm được điều đó, tôi thực hiện cho trẻ làm quen với nội dung, các câu, lời thoại của tác phẩm ở mọi lúc mọi nơi. Giúp trẻ biết thể hiện những sắc thái khác nhau về ngữ điệu, tính cách của các nhân vật trong truyện, trẻ phân biệt được giọng điệu, lời nói của các nhân vật và nó còn giúp trẻ nhớ được nội dung câu chuyện và cụ thể được lời nói của từng nhân vật trong truyện. Biện pháp 6: Phối kết hợp với nhà trường và phụ huynh để trẻ tham gia các hoạt động trải nghiệm, ngày lễ, ngày hội. Việc tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động trải nghiệm, hay các ngày lễ hội là rất cần thiết để trẻ được thỏa sức sáng tạo, thể hiện khả năng bản thân, trao đổi kiến thức kĩ năng với các bạn cùng trang lứa. Từ đó giúp trẻ tự tin và hăng hái với hoạt động kể chuyện sáng tạo. Ngay từ đầu năm học, phòng giáo dục và đào tạo đã có kế hoạch tổ chức cuộc thi “ Bé kể chuyện – đọc thơ ’’ cho trẻ 5 tuổi. Đến tháng 2/2023 trường mầm non Tam Hồng đã tổ chức cuộc thi “Bé kể chuyện – đọc thơ” giành cho các bé từ 3- 5 tuổi. Trẻ lớp tôi đã rất hăng hái và tham gia cuộc thi với câu chuyện “ Gà tơ đi học” và giành giải 3 trong cuộc thi. 19
20. Hình ảnh trong hội thi “ Bé kể chuyện, đọc thơ cấp trường” 7.2. Khả năng áp dụng của sáng kiến: Đề tài này phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ và tình hình thực tế của nhà trường, mang lại hiệu quả cao trong việc giúp trẻ làm quen tác phẩm văn học ở trường mầm non. 8. Những thông tin cần được bảo mật (không) 9. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến Áp dụng cho hoạt động làm quen tác phẩm văn học. Có sự chấp thuận của BGH trường Mầm non Tam Hồng. Chi phí những đồ dùng, dụng cụ trực quan cho học sinh thực hành. Giáo viên phải có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng và hơn thế nữa đó chính là lòng nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ. 10. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả. 20