SKKN Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong Trường Mầm non Tam Hồng

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong Trường Mầm non Tam Hồng

1. BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu Trong những năm gần đây, toàn Ngành luôn chú trọng việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện nói chung, chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ mầm non nói riêng. Đây là một trong những vấn đề quan tâm hàng đầu. Để nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong trường mầm non cần rất nhiều yếu tố khác nhau, nhưng một trong những yếu tố quan trọng là đổi mới tổ chức các hoạt động giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm". Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là việc giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức cho trẻ một cách thụ động mà giáo viên tạo ra các điều kiện, các cơ hội để mọi trẻ được chủ động, sáng tạo, tích cực hoạt động, tự chiếm lĩnh kiến thức và kinh nghiệm. Để đạt được điều này, giáo viên cần nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khả năng của từng trẻ trong lớp, trên cơ sở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân trẻ. Trong quá trình giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cần đảm bảo sự hứng thú, nhu cầu, kỹ năng, thế mạnh của mỗi trẻ đều được hiểu, đánh giá đúng và được tôn trọng. Mỗi đứa trẻ đều có cơ hội tốt nhất để thành công. Để giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được thực hiện một cách tốt nhất và có hiệu quả nhất thì xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non, việc lập kế hoạch giáo dục, tổ chức các hoạt động vui chơi, hợp tác với phụ huynh trong việc chăm sóc giáo dục trẻ là việc làm rất cần thiết và không thể thiếu. Trong những năm qua, việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm đã được các cấp quản lý từ trung ương, địa phương đặc biệt quan tâm. Đặc biệt kế hoạch số 626/KH-BGDĐT ngày 30 tháng 06 năm 2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về chuyên đề “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021 -2025”, được sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT tỉnh Vĩnh Phúc, phòng GD&ĐT huyện Yên Lạc. Trường mầm non Tam Hồng đã xây dựng kế hoạch thực hiện chuyên đề “xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm giai đoạn 2021-2022”; 1
2. trong đó nội dung xây dựng môi trường về nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm được xác định đây là một nhiệm vụ trọng tâm quan trọng, để thực hiện đạt được nhiệm vụ đề đặt ra thì nhà trường phải có môi trường hoạt động hấp dẫn, lôi cuốn trẻ tích cực hứng thú tham gia vận động một cách tự nguyện và tự giác, quá trình xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm sẽ thu hút được sự quan tâm, tham gia, ủng hộ của các bậc phụ huynh, các tổ chức xã hội, các nhà hảo tâm để xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ theo từng giai đoạn, trong từng thời kỳ. Là Hiệu trưởng chỉ đạo mọi hoạt động của nhà trường tôi cần làm gì để chỉ đạo tốt việc xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm nhằm phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo, tạo sự hồn nhiên trong mọi hoạt động của trẻ, tự chiếm lĩnh kiến thức và kinh nghiệm giúp trẻ phát triển toàn diện. 2. Tên sáng kiến: “ Một số biện pháp chỉ đạo xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non” 3. Tác giả sáng kiến - Họ và tên: Phạm Thị Ngọc Lan. - Địa chỉ tác giả sáng kiến : Trường mầm non Tam Hồng. - Số điện thoại: 0975 198 184 E_mail: [email protected]. 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Phạm Thị Ngọc Lan. 5. Lĩnh vự áp dụng sáng kiến: Nghiên cứu trong phạm vi nhà trường về thực trạng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non. 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Ngày 05 tháng 09 năm 2021 đến 05 tháng 04 năm 2022. 7. Bản chất của sáng kiến 7.1. Về nội dung của sáng kiến: 2
3. 7.1.1. Cơ sở để xây dựng sáng kiến Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong việc phát triển toàn diện cho trẻ. Đây là một vấn đề mà các cấp lãnh đạo; toàn ngành giáo dục và phụ huynh học sinh đang rất quan tâm. Việc đổi mới giáo dục là yếu tố tất yếu trong giai đoạn hiện nay nhưng đối với bậc học mầm non một trong những nội dung quan trọng là xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm. Đây là một quan điểm giáo dục dựa vào sở thích và nhu cầu của trẻ nhằm tôn trọng và phát huy năng lực sở trường của từng đứa trẻ. Để thực hiện hiệu quả công tác giáo dục lấy trẻ làm trung tâm thì việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm là cần thiết và không thể thiếu. Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp các điều kiện vật chất và xã hội ảnh hưởng trực tiếp đến việc chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm là xây dựng một môi trường vật chất và xã hội tạo cơ hội cho trẻ học tập tiếp thu kiến thức theo nhiều hướng khác nhau thông qua các hoạt động vui chơi. Đây là một môi trường luôn tôn trọng sở thích, nhu cầu, khả năng, sở trường của mỗi trẻ. Theo các nghiên cứu cho rằng: Việc xây dựng môi trường lấy trẻ làm trung tâm là khá quan trọng, xây dựng cho trẻ một môi trường năng động trẻ sẽ có cơ hội phát triển toàn bộ tiềm năng của mình. Mục đích của việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm: Tạo môi trường công bằng, an toàn, thân thiện, lành mạnh đối với trẻ; kích thích tính chủ động, tích cực và sáng tạo của trẻ em, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc nuôi dưỡng, giáo dục phát triển toàn diện cho trẻ trong nhà trường. Nâng cao năng lực và ý thức trách nhiệm của cán bộ quản lý, giáo viên mầm non và cha mẹ trẻ trong việc xây dựng môi trường, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm nhằm phát triển toàn diện cho trẻ mầm non. Huy động sự tham gia của gia đình và xã hội, tạo sự thống nhất để cùng quan tâm thực hiện “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”. 3
4. Bảo đảm tất cả trẻ đều được tạo cơ hội học tập qua chơi và bằng nhiều cách khác nhau phù hợp với nhu cầu, hứng thú và khả năng của bản thân trẻ. Môi trường giáo dục trong trường, lớp mang tính "mở" kích thích sự tập trung chú ý, tư duy và cảm xúc tích cực của trẻ, thúc đẩy trẻ tham gia hiệu quả vào các hoạt động chơi và trải nghiệm đa dạng. Giúp cho Cán bộ quản lý, giáo viên trong nhà trường được nâng cao nhận thức và năng lực về quản lý, tổ chức chăm sóc, giáo dục trẻ, thực hiện Chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” phù hợp điều kiện cụ thể của trường, lớp, địa phương. Trong kế hoạch số 626/KH-BGDĐT, ngày 30/6/2021 của Bộ Giáo dục &Đào tạo đã nêu rõ nội dung xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong giai đoạn 20212025: Thứ nhất: Xây dựng và chỉ đạo xây dựng thực hiện mô hình về trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với điều kiện tình hình thực tế của địa phương, đơn vị Thứ hai: Nâng cao năng lực của CBQL, GVMN trong công tác quản lý, chỉ đạo thực hiện chương trình GDMN theo quan điểm “Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”, thông qua việc bồi dưỡng, hỗ trợ nâng cao năng lực thực hiện các hoạt động, cụ thể: - Xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục; - Xây dựng Kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục; - Tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục; - Đánh giá sự phát triển của trẻ; - Phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng trong công tác nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ. Thứ ba: Triển khai thực hiện có hiệu quả chương trình giáo dục mầm non theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm phù hợp với điều kiện cụ thể của nhóm, lớp và phù hợp với tình hình dịch bệnh Covid-19. Thứ tư là: Đẩy mạnh công tác xã hội hóa để huy động đầu tư cơ sở vật 4
5. chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi nhằm nâng cao chất lượng nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ trong Nhà trường và tăng cường các điều kiện thực hiện Chương trình GDMN có ứng dụng phương pháp Giáo dục tiên tiến vào chương trình giáo dục trẻ. Thứ năm: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, công nghệ số trong các hoạt động của Nhà trường. Thứ sáu: . Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, tạo sự thống nhất, đồng hành giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ và thực hiện Chuyên đề; phổ biến, nhân rộng các mô hình điểm về “Xây dựng trường MN lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2021 - 2025; Biểu dương, khen thưởng những cá nhân điển hình trong thực hiện Chuyên đề. 7.1.2. Thực trạng công tác xây dựng môi trường nuôi dưỡng, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm của nhà trường. * Thuận lợi Được sự quan tâm của Sở GD&ĐT tỉnh Vĩnh Phúc, Phòng GD&ĐT huyện Yên Lạc, các cấp lãnh đạo Đảng, chính quyền địa phương luôn chăm lo cho sự phát triển của Giáo dục mầm non. Chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ ngày càng phát triển đã tạo được niềm tin trong nhân dân và các cấp lãnh đạo; Nhà trường có tổng diện tích đất 19.367 m2, bình quân 30m 2/trẻ đây là điều kiện thuận lợi để xây dựng cơ sở vật chất nhà trường. Trường có hệ thống bếp ăn đảm bảo theo quy trình một chiều, đã đạt giải nhất trong Hội thi bếp ăn một chiều đảm bảo dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm cấp tỉnh năm học 2020-2021; có vườn rau sạch đã được Đảng ủy xã Tam Hồng và huyện Yên Lạc chọn làm mô hình điển hình tiên tiến trong năm 2021; Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường đảm bảo về số lượng, tuổi đời trẻ, luôn có tinh thần trách nhiệm, phẩm chất đạo đức tốt, đoàn kết, yêu nghề, mến trẻ, tích cực tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ 5
6. đáp ứng yêu cầu đổi mới GDMN hiện nay. * Khó khăn Cơ sở vật chất của nhà trường được xây dựng đến nay đã cũ, một số hạng mục bị hỏng phải sửa chữa chắp vá, môi trường trong, bên ngoài lớp học và các đồ chơi ngoài trời sắp xếp chưa khoa học nên chưa thu hút, hấp dẫn trẻ. Đặc biệt chưa thu hút được sự quan tâm ủng hộ từ phía phụ huynh, các doanh nghiệp, cá nhân trên địa bàn xã Sự nhận thức của phụ huynh về quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm còn hạn chế. Sự phối hợp của phụ huynh để giáo dục lễ giáo cho trẻ chưa được thường xuyên. Đặc biệt là cách chào hỏi, nói lời cảm ơn, xin lỗi, ý thực bảo vệ môi trường Việc trang trí môi trường trong lớp học của một số giáo viên chưa đẹp, chưa làm nổi bật được các góc chơi, chủ đề chơi; góc khám phá khoa học chưa phong phú, ít sáng tạo. Với những thuận lợi và khó khăn nêu trên, là một Hiệu trưởng tôi luôn trăn trở, nghiên cứu để tìm các biện pháp nhằm phát huy những mặt mạnh, giải quyết các khó khăn để đạt mục tiêu về xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm theo sự chỉ đạo của ngành học đó là: Biện pháp 1: Xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tự nhiện, xã hội cần thiết trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ. Do vậy khi xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ cần đảm bảo các nguyên tắc: Thiết kế môi trường phải hướng vào việc phát triển toàn diện của trẻ nhằm đạt được mục tiêu cuối độ tuổi, đồng thời phù hợp với mục đích tổ chức các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ đảm bảo tính thẩm mĩ, an toàn, tạo cảm giác cho trẻ được yêu thương, tôn trọng và đáp ứng các nhu cầu chính đáng. 6
7. Bố trí, sắp xếp các khu vực vui chơi, hoạt động trong lớp và ngoài trờ phù hợp với chủ đề, thuận tiện cho việc sử dụng của giáo viên và trẻ. Cần quy hoạch không gian hiện có của trường để phân bố diện tích cho các hoạt động phủ hợp với độ tuổi, sở thích, khả năng của trẻ và phù hợp với hoạt động chung của lớp, hoạt động nhóm, cá nhân; Đảm bảo đủ và đa dạng các vật liệu, thiết bị đồ dùng, đồ chơi phù hợp với từng chủ đề thể hiện được rõ nét văn hóa các dân tộc để tạo cơ hội tham gia, vận dụng kiến thức, kỹ năng đã học của trẻ vào việc xây dựng môi trường và kích thích sự phát triển toàn diện của trẻ. Luôn tạo cơ hội và mở rộng quan hệ giao tiếp xã hội giữa trẻ với nhiều người giúp trẻ tự tin, tích cực, hứng thú với các hoạt động giáo dục phát triển toàn diện; sưu tầm và sáng tạo thêm trò chơi bằng cách thường xuyên thay đổi cách chơi, luật chơi để khích lệ trẻ tham gia, chủ động chơi, tập, thử nghiệm với các loại thiết bị, đồ dùng, đồ chơi; khuyến khích trẻ tự tạo ra đồ chơi, trò chơi theo ý tưởng riêng của mình; tổ chức cho trẻ tham gia các hoạt động chơi tự do, hội thi, lễ hội . để trẻ được trải nghiệm. Tập trung tuyên truyền nâng cao nhận thức cho cha mẹ học sinh và cộng đồng về ý nghĩa của việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non; tạo nhiều cơ hội cho gia đình và cộng đồng được tham gia vào các hoạt động của nhà trường; xây dựng mối quan hệ tích cực đối với gia đình trẻ, phối hợp chặt chẽ với gia đình và cộng đồng trong chăm sóc, giáo dục trẻ; tôn trọng sự khác biệt và nhu cầu của mỗi gia đình để có những phối hợp với từng gia đình trong chăm sóc, giáo dục trẻ bằng nhiều hình thức, phương pháp nhằm thu hút các bậc cha mẹ và cộng đồng tham gia hiệu quả vào công tác xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non. Môi trường giáo dục trong trường mầm non gồm môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học. Cả hai môi trường này đều rất quan trọng đến việc dạy và học của cô và trẻ. Trẻ em sẽ tham gia vào các hoạt động và các loại trò chơi khác nhau tùy thuộc vào môi trường mà trẻ đang ở đó. Vì vậy trẻ cần có 7
8. cơ hội để chơi và học ở môi trường bên trong và môi trường bên ngoài lớp học. Đối với môi trường trong lớp học: Tôi đã tham mưu với lãnh đạo đầu tư mua sắm trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi trong lớp phục vụ cho công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ như: lắp đặt hệ thống máy chiếu cho các lớp; đầu tư mua sắm các đồ dùng, đồ chơi cho các khối lớp theo quy định tại Thông tư 01 của Bộ giáo dục& Đào tạo quy định; Trong lớp không thể thiếu những góc chơi của trẻ, do đó để lớp học thêm lôi cuốn trẻ tôi đã chỉ đạo giáo viên các lớp trang trí nổi bật các góc chơi chính trong lớp phù hợp với chủ đề giáo dục, hình ảnh, chữ viết vừa với tầm nhìn của trẻ, màu sắc đẹp, sinh động, những hình ảnh ngộ nghĩnh; các lớp 5 tuổi quan tâm môi trường chữ viết và số; các đồ chơi mang tính mở, trẻ có thể thay đổi được khi chơi như: Tất cả chữ dán góc, hình ảnh con vật, chữ cái, chữ số đều dùng nhám dích để khi thay đổi chủ đề giáo viên có thể thực hiện dễ dàng. Cách sắp xếp môi trường, không gian phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; Các góc hoạt động có “ ranh giới” rõ ràng, có lối đi cho trẻ di chuyển thuận tiện khi liên kết giữa các góc chơi; sắp xếp các góc chơi để giáo viên có thể dễ dàng quan sát, giám sát được toàn bộ hoạt động chơi của trẻ; tên hoặc ký hiệu các góc đơn giản, gần gũi với trẻ, được viết theo đúng mẫu chữ quy định hiện hành. Ở góc xây dựng: Không dùng đồ chơi lắp giáp sẵn mà dùng các loại nguyên liệu để trẻ tự lắp giáp thành sản phẩm, thành công trình như dùng thân, lá, quả để lắp thành cây; dùng các khối, các thanh rời để tạo thành ngôi nhà, dùng các thanh, các đế để lắp hàng rào, các ghép nút để lắp giáp cổng, ô tô, máy bay Chỉ đạo giáo viên dùng các loại quả, lá, cành cây, hột hạt để tạo thành chữ cái, chữ số, con vật, các món ăn Bố trí các góc chơi, không gian chơi phù hợp với từng độ tuổi, sắp xếp bố trí các góc chơi đảm bảo không ảnh hưởng đến nhau, đồ chơi gọn gàng dễ tìm lấy, dễ sử dụng, thuận tiện cho trẻ thực hành trải nghiệm, phát huy tính sáng tạo đồng thời đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ. 8
9. Chỉ đạo giáo viên trang trí nhà vệ sinh đẹp, có cây xanh, hoa, hình ảnh 7 bước rửa tay, các bước lau mặt, chữa và số nhà vệ sinh phải luôn thơm, sạch để trẻ bước chân vào nhà vệ sinh có cảm giác như đang ở trong lớp học. Trẻ chơi ở góc thư viện với một không gian mở Đối với môi trường ngoài lớp học: Cải tạo, tu sửa khuôn viên nhà trường khang trang, sạch đẹp, an toàn và thân thiện. Ngay từ cổng vào, trên hai hàng cây, nhà trường đã trang trí các gốc cây bằng màu sắc khác nhau để trẻ được học màu, gắn các chữ cái, chữ số lên thân cây để trẻ được học chữ cái, chữ số; vẽ các con vật theo chủ đề để trẻ được khám phá trên sân trường, nhà trường tạo ra các hình học, các ô tách gộp, các toa tàu để trẻ được trải nghiệm như: Nhảy tách gộp, đi lên tàu hỏa, nhả vào ao tròn Ở cầu thang, nhà trường dán các chữ tiếng anh, con vật trẻ trẻ được đọc từ tiếng anh ứng với con vật; trên mặt cầu thang nhà trường dán hình đôi chân, chữ cái, chữ số để trẻ được vừa đi, vừa đọc. Thiết kế xây dựng khu vui chơi vận động: leo núi, đi thăng bằng trên ghế, chui qua cổng .để trẻ vừa được chơi, vừa được phát triển thể chất. Trẻ được tham gia các hoạt động trải nghiệm ở khu vực chơi cát sỏi nước để được làm thí nghiệm, được in hình, tạo công trình từ cát. Tại khu vui chơi giao thông, trẻ được sử 9
10. dụng ô tô, xe đạp, xe máy thực hình với tín hiệu đèn xanh, đèn đỏ, đi bộ như vậy trẻ được chơi, được hiểu luật giao thông, được trải nghiệm, được phát triển thể chất Xây dựng vườn cổ tích để trẻ được dạo chơi tham quan và nghe cô kể chuyện, như vậy trẻ được trải nghiệm ngay với những hình ảnh sẵn có ở vườn cổ tích. Ở khu chợ quê, trẻ được chơi bán hàng, mua hàng, được trải nghiệm với những sản phẩm dân gian thời xưa vừa có tác dụng giáo dục các kỹ năng xã hội, vừa giáo dục truyền thống cho trẻ Trẻ được hoạt động vui chơi với mô hình chợ quê Xây dựng mô hình “ vườn rau sạch” để cung cấp các loại rau, củ quả cho bữa ăn hàng ngày của trẻ, ngoài ra với không gian này còn là nơi để cho trẻ tham quan, trải nghiệm; trẻ được thực hành trồng, chăm sóc và thu hoạch rau. Mô hình “ Vườn rau sạch” của nhà trường được UBND xã lựa chọn làm mô hình điển hình tiên tiến và được Huyện Yên Lạc đánh giá rất hiệu quả. Qua mô hình “ vườn rau sạch” trẻ biết trân trọng sức lao động, biết ơn người làm ra sản phẩm. 10
11. Mô hình vườn rau của bé Về môi trường xã hội: Đối với đội ngũ: Luôn phát huy tinh thần đoàn kết trong tập thể để xây dựng nhà trường vững mạnh đi lên bằng các việc làm cụ thể như: Thực hiện tốt công tác dân chủ, mọi việc đều do tập thể bàn bạc, quyết định; công khai minh bạch các khoản thu chi, công bằng trong đánh giá và khen thưởng; động viên cổ vũ kịp thời tinh thần của đội ngũ; tạo niềm tin, tôn trọng, quan tâm đội ngũ; chăm lo tốt đời sống cán bộ giáo viên, nhân viên, tạo động lực để đội ngũ phát huy tinh thần trách nhiệm, lòng nhiệt huyết và khả năng sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ của nhà trường. Xây dựng và triển khai cho cán bộ, giáo viên, nhân viên học tập Bộ quy tăc ứng xử trong trường mầm non; ký cam kết về đảm bảo an toàn về thể chất và tinh thần cho trẻ; đưa nội dung về ứng xử văn hóa trong nhà trường và đảm bảo an toàn cho trẻ làm tiêu chí để xếp loại thi đua năm học. Đối với trẻ: Cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường yêu thương trẻ như con, chăm trẻ bằng tình thương và trách nhiệm, tạo cho trẻ cảm thấy được an 11
12. toàn, được yêu thương, được hiểu và được tôn trọng; đặc biệt là với những trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh khó khăn thì quan tâm nhiều hơn. Giáo dục biết trẻ yêu thương giúp đỡ bạn, tạo cơ hội để trẻ quan tâm giúp đỡ nhau; tích hợp việc giáo dục vào trong mọi hoạt động của trẻ; xây dựng cho trẻ ngôi trường hạnh phúc, lớp học hạnh phúc. Chú trọng giáo dục lễ giáo cho trẻ, chỉ đạo các lớp đưa nội dung giáo dục lễ giáo lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày như: hình thành nền nếp khoanh tay, cúi đầu chào các cô và người lớn khi đến trường, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi Ví dụ: Ngay đầu giờ đón trẻ chỉ đạo toàn thể cán bộ, giáo viên đều có mặt tại sân trường đứng thành hàng để đón, chào trẻ. Khi phụ huynh đưa trẻ đến sân trường, cán bộ, giáo viên vẫy tay chào, trẻ nhìn thấy cô vẫy tay chào trẻ sẽ khoanh tay chào các cô, phụ huynh cũng niềm nờ cúi đầu chào cô giáo. Từ những việc làm tưởng như nhỏ bé nhưng đã góp phần giáo dục, thay đổi hành vi văn minh nơi công sở cho cả đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, trẻ và cả phụ huynh học sinh. Về bếp ăn bán trú Việc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ là rất quan trọng. Để thực hiện được nhiệm vụ này đòi hỏi mỗi nhà trường phải có những biện pháp và phải thực sự quan tâm hàng đầu đến hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, không thể coi trọng việc “Dạy” mà xem nhẹ việc “Nuôi”. Việc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ có được tốt, đạt hiệu quả cao hay không phần lớn phụ thuộc lớn vào sự chỉ đạo tổ chức của người quản lý; các điều kiện về cơ sở vật chất và nguồn nhân lực. Để trẻ ăn ngon miệng hay không? phụ thuộc vào môi trường chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. Một bếp ăn thân thiện, gần gũi với những hình ảnh về các món ăn ngon, đảm bảo dinh dưỡng làm cho trẻ thích ăn hơn; tạo không khí vui vẻ trong bữa ăn, khuyến khích trẻ ăn hết suất là một trong những biện pháp chính mà tôi áp dụng trong công tác nuôi trẻ. 12
13. Với một bếp ăn được thiết kế, xây dựng từ năm 2009, diện tích trật hẹp, thiết bị thô sơ, rất khó khăn trong công tác nuôi trẻ với một nhà trường gần 700 học sinh. Đây là một băn khoăn, trăn trở của người lãnh đạo. Bằng lòng nhiệt huyết của mình tôi quyết tâm đổi mới môi trường về nuôi dưỡng trẻ. Trước tiên làm tốt công tác tham mưu với các cấp lãnh đạo: Phòng GD&ĐT huyện Yên Lạc để đầu tư trang thiết bị hiện đại như: Máy sấy bát, máy sấy khăn, tủ cơm .Tham mưu lãnh đạo địa phương cải tạo khu tiếp phẩm và sơ chế thực phẩm mở rộng diện tích, khuôn viên bếp ăn. Đầu tư mua sắm các thiết bị hiện đại đảm bảo chế biến món ăn cho trẻ nhanh, khoa học không tốn nhiều sức lao động của nhân viên như: Nồi hầm cháo điện, máy lọc nước công nghiệp, máy xay củ quả đa năng . Chỉ đạo các lớp xây dựng góc “ Những điều cha, mẹ cần biết” sưu tầm các thực đơn dành cho bé để cha mẹ học cách chế biến ăn cho trẻ khi ở nhà, dặc biệt đối với các trẻ biếng ăn, công khai thực đơn cho trẻ hàng tuần để cha mẹ được biết ; trang trí hình ảnh ngộ nghĩnh khu vực vệ sinh như: 7 bước rửa tay; Khu vực bếp ăn được đầu tư đầy đủ các loại biểu bảng theo quy định, ngoài ra các mảng tường ở khu tiếp nhận thực phẩm, sơ chế thực phẩm được vẽ những hình ảnh ngộ nghĩnh để tuyên truyền, giáo dục dinh dưỡng, xung quyanh khu vực hành lang nhà bếp được trồng các giỏ cây nhỏ, chậu cây hoa, cây cảnh, treo đồ chơi về các loại rau, củ, quả tạo nên một môi trường ấn tượng đối với phụ huynh, thân thiện đối với trẻ. Lối vào của bếp ăn được trang trí bởi các khẩu hiệu: “ Bé vui khỏe – cô hạnh phúc”. Với việc xây dựng một môi trường bếp ăn thân thiện, gần gũi và hiện đại. Nhà trường đã được các cấp lãnh đạo đánh giá cao về chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, đạt giải nhất Hội thi “ Bếp ăn một chiều, đảm bảo dinh dưỡng – vệ sinh an toàn thực phẩm” cấp tỉnh và quan trọng hơn là tạo được niềm tin yêu cho người dân, phụ huynh học sinh; được phụ huynh nhiệt tỉnh hưởng ửng và nhiệt tình tham gia trong mọi phong trào của nhà trường. 13
14. Giờ ăn của các bé lớp 4 tuổi A1 Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Căn cứ vào đặc điểm tình hình của nhà trường, của địa phương, dựa vào đặc điểm, nội dung và kết quả mong đợi của từng độ tuổi, chủ động xây dựng kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục hướng vào trẻ, lấy trẻ làm trung tâm; nội dung và biện pháp thực hiện kế hoạch cụ thể, rõ ràng và được lấy ý kiến tham gia của các tổ chuyên môn, của tập thể Hội đồng sư phạm, sau đó triển khai thực hiện đến từng tổ chuyên môn, từng giáo viên. Hàng tháng có đánh giá và điều chỉnh kế hoạch thực hiện. Tôi quan tâm đặc biệt việc xây dựng các lớp điểm: 5TuổiA2; 5 Tuổi A5; 4TuổiA1; 3 Tuổi A3 và tổ chức các giờ hoạt động giáo dục mẫu để giáo viên trong trường được trao đổi, học tập kinh nghiệm với đồng nghiệp để áp dụng vào lớp của mình. Biện pháp 3. Tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Khi tổ chức thực hiện các hoạt động, tôi chú ý nhấn mạnh cho giáo viên 14
15. nhận ra được điểm mấu chốt của việc lấy trẻ làm trung tâm có nghĩa là tổ chức hoạt động luôn đặt trẻ vào trung tâm của quá trình giáo dục, tạo mọi cơ hội cho trẻ được tham gia vào các hoạt động; được thực hành, trải nghiệm và tự giải quyết vấn đề trên cơ sở những gợi ý, giúp đỡ của giáo viên. Chỉ đạo giáo viên phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học, dựa trên sự hiểu biết, hứng thú, nhu cầu của trẻ mà đưa ra phương pháp dạy học phù hợp khả năng của trẻ. Hình thức tổ chức tiết học đa dạng, phong phú, không gò bó áp đặt trẻ, tổ chức cho trẻ “Học mà chơi, chơi mà học” để trẻ lĩnh hội kiến thức kỹ năng một cách tự nhiên. Trong hoạt động giáo dục trẻ, đặc biệt quan tâm nội dung tổ chức cho trẻ thăm quan, trải nghiệm vì qua trải nghiệm trẻ học được các kĩ năng sống quan trọng như: Cách chào hỏi, xin lỗi, cách quan tâm tới những người xung quanh; lòng yêu quê hương, đất nước, có ý thức bảo tồn những bản sắc dân tộc, địa phương . Ví dụ: Hàng năm tổ chức cho trẻ đi thăm quan Chợ Lầm để trẻ trải nghiệm được cách bán hàng, mua hàng; Thăm quan Đền Thính để về di tích lịch sử của quê hương; Thăm quan làng nghề đan lát của làng Tảo Phú; thăm quan Văn Miếu- Quốc tử giám Vĩnh Yên- Vĩnh Phúc Trong công tác nuôi dưỡng: Nhà trường đảm bảo chế độ sinh hoạt của trẻ, cho trẻ ăn đủ và cân đối các chất dinh dưỡng, đảm bảo mức năng lượng cung cấp trong từng ngày chức giờ ăn khoa học, gọn gàng, đảm bảo công tác vệ sinh khi tổ chức giờ ăn như rửa tay, lau mặt trước khi ăn; lau miệng, súc miệng sau khi ăn động viên khích lệ để trẻ ăn hết xuất; quan tâm chăm sóc đến những trẻ suy dinh dưỡng và béo phì; tổ chức cho cho trẻ ngủ đủ giấc, chỉ đạo giáo viên hát ru trẻ ngủ, cô thức để bao quát trẻ, sửa tư thế nằm cho trẻ Tổ chức khám bệnh và cân đo chấm biểu đồ tăng trưởng cho trẻ theo quy định. Chỉ đạo thực hiện nghiêm quy trình bếp một chiều và công tác vệ sinh ATTP tại bếp ăn. Hợp đồng thực phẩm với các địa chỉ tin cậy; quản lý chặt chẽ chế độ ăn của trẻ không để thất thoát bằng cách: Cử nhân viên y tế giám sát thực 15
16. phẩm, thành lập tổ kiểm thực 3 bước và phân công cán bộ, giáo viên kiểm thực hàng ngày; mỗi ngày đề nghị phụ huynh học sinh xuống kiểm tra thực phẩm và bữa ăn của trẻ; Ban giám hiệu kiểm tra thường xuyên. Trang bị đầy đủ các đồ dùng, thiết bị y tế phục vụ sơ cấp cứu và chăm sóc sức khỏe ban đầu; thiết bị thiết yếu trong công tác phòng chống dịch bệnh; Buổi đi thăm quan Văn Miếu- Quốc tử giám- Vĩnh Yên- Vĩnh Phúc Biện pháp 4. Đổi mới đánh giá sự phát triển của trẻ Chỉ đạo giáo viên theo dõi trẻ trong các chủ đề, cuối mỗi chủ đề đánh giá sự phát triển của trẻ dựa trên cơ sở sự thay đổi của từng trẻ. Căn cứ vào kết quả đánh giá để xây dựng, điều chỉnh kế hoạch và tổ chức các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục phù hợp với khả năng của trẻ và điều kiện thực tế của trường, lớp. Ngoài việc áp dụng cách đánh giá theo chương trình Giáo dục mầm non nhà trường chỉ đạo giáo viên đổi mới cách đánh giá: tổ chức cho trẻ được đánh giá nhận xét về môi trường trong và ngoài lớp học, nhận xét về tình cảm của cô giáo với trẻ 16
17. Ví dụ: Cô có thể hỏi trẻ: con thấy lớp mình trang trí như thế nào? Hay: Con thấy cô giáo yêu thương con không? Phụ huynh đánh giá nhà trường: đánh giá về môi trường cảnh quan sư phạm, môi trường trong lớp, đánh giá về thái độ phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường, thái độ của cô giáo với trẻ; đánh giá về chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ qua các buổi họp phụ huynh học sinh, Ban giám hiệu, giáo viên lắng nghe ý kiến đánh giá từ phía phụ huynh để tổng hợp, thống nhất chỉnh sửa kế hoạch giáo dục, kế hoạch cải tạo, trang trí môi trường trong và ngoài lớp, chỉnh sửa hành vi, thái độ ứng xử phù hợp. Biện pháp 4. Công tác phối hợp giữa nhà trường, cha mẹ và cộng đồng trong nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Để công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả tốt, phối hợp tích cực với cha mẹ và cộng đồng để thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ. Tuyên truyền với phụ huynh biết về các văn bản chỉ đạo của ngành, các tiêu chí về môi trường lấy trẻ làm trung tâm; các điều kiện để thực hiện chuyên đề; những lợi ích sẽ thu được khi thực hiện tốt chuyên từ đó để tranh thủ sự ủng hộ của phụ huynh và cộng đồng. Nhà trường đã tuyên truyền trực tiếp qua các cuộc họp, lễ hội, phát thanh trên thông tin của xã, qua wesite, qua bảng tuyên truyền của nhà trường, nhóm lớp. Ngoài ra, nhà trường phối hợp với Hội liên hiệp phụ nữ của xã để tuyên truyền về các cách chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ và huy động trẻ đến trường. Phối hợp trung tâm Y tế huyện khám sức khỏe định kỳ cho trẻ, trao đổi, tuyên truyền kiến thức chăm sóc nuôi dưỡng trẻ theo khoa học. Biện pháp 5. Tận dụng các cơ hội để vận động, tuyên truyền thu hút sự ủng hộ của các doanh nghiệp trên địa bàn, các nhà hảo tâm đầu tư xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Với một môi trường cũ, xuống cấp được xây dựng từ năm 2009, thiết kế 17
18. không theo một tổng thể, nguồn kinh phí nhà nước thì hạn hẹp. Vậy làm sao để có được một môi trường đẹp cho các bé học tập, vui chơi, để không phụ lòng mong đơụ của phụ huynh học sinh, đáp lại lòng tin của các cấp lãnh đạo và sánh vai với các trường trong toàn tỉnh, đây là một bài toán khó đối với người quản lý. Tôi đã tận dụng các cơ hội dù có thể không được đáp ứng nhu cầu ngay, nhưng đảm bảo có tầm ảnh hưởng để thu hút sự ủng hộ về sau. Thông qua các Hội nghị do UBND xã tổ chức, các Hội nghị lớn có mặt các nhà doanh nghiệp, các tổ chức đoàn thể, các hội trên địa bàn .chủ động gặp gỡ, trao đổi về tình hình nhà trường, chia sẻ những khó khăn, những mục tiêu mà nhà trường cần đạt tới nhưng chưa đáp ứng do cơ sở vật chất hoặc trực tiếp gặp gỡ trao đổi với những phụ huynh làm doanh nghiệp, kinh doanh, các nhà chùa .mời tham quan nhà trường để tận mắt thấy được những khó khăn trước mắt và lâu dài, biết được những nội dung cần làm ngay để đảm bảo chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ. Điều quan trọng là khẳng định được quyết tâm của bản thân người lãnh đạo khi được ủng hộ sẽ phấn đấu nâng cao chất lượng, thay đổi diện mạo của nhà trường. HTX vận tải – xã Tam Hồng ủng hộ vẽ tranh tường 18
19. Sư thầy, Phụ huynh nhà trường cùng tham gia cải tạo môi trường Với biện pháp này đã đem lại kết quả đáng kể góp phần trong công tác xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non Tam Hồng. 7.2. Về khả năng áp dụng của sáng kiến. Sáng kiến áp dụng tại trường Mầm non Tam Hồng – huyện Yên Lạc và có thể nhân rộng trên toàn huyện. 8. Những thông tin cần được bảo mật: Không 9. Các điều kiện cần thiết khi áp dụng sáng kiến: Cơ sở vật chất: Môi trường trong lớp học; môi trường bên ngoài lớp học; bếp ăn bán trú; các hoạt động tổ chức nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ. Nhân lực: Đội ngũ cán bộ giáo viên, nhân viên, học sinh, phụ huynh trong nhà trường. 10. Đánh giá lợi ích thu được: 10.1. Đánh giá lợi ích thu được do áp dụng sáng kiến của tác giả 19
20. Sau khi triển khai áp dụng các biện pháp trên, Kết quả đạt được như sau: - Đối với trẻ: 100% trẻ hứng thú, thích đến trường, yêu trường yêu lớp, yêu cô. 100% trẻ đạt về các mục tiêu chương trình đề ra. Trẻ đã có những nền nếp, hành vi văn minh, khi đến trường, lớp như: Khoanh tay cúi đầu chào các cô giáo, người lớn, nói lời cảm ơn, xin lỗi, có hàng vi tích cực để bảo vệ môi trường. - Đối với giáo viên: 100% Giáo viên chủ động, linh hoạt và sáng tạo hơn khi tổ chức các hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm; trang trí, xây dựng môi trường lớp học theo hướng mở, các góc chơi đã phản ánh được chủ đề đang thực hiện, vừa tạo ấn tượng cho trẻ vừa giúp trẻ củng cố và mở rộng kiến thức sau các hoạt động học. - Phụ huynh: 98% phụ huynh đã quan tâm phối hợp với nhà trường trong việc xây dựng môi trường và chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. - Về môi trường cơ sở vật chất: Môi trường, cơ sở vật chất khang trang xanh, sạch, đẹp, an toàn và thân thiện, có đủ các khu vui chơi cho trẻ trải nghiệm như: Vườn rau của bé, vườn cổ tích, khu vui chơi phát triển vận động, khu vui chơi với cát nước, khu vui chơi giao thông, khu chợ quê... với hệ thống đồ dùng đồ chơi ngoài trời được sắp xếp khoa học, hấp dẫn trẻ vui chơi, trải nghiệm sáng tạo. Các phòng học đã được sửa chữa, sơn lại khang trang, sạch, đẹp, phù hợp với trẻ; nhà trường được phụ huynh ủng hộ ốp gạch men 40 bồn hoa trị giá 40.860.000đ, 500 chậu hoa. Phụ huynh và các doanh nghiệp trên địa bàn xã tiếp tục ủng hộ nhà trường cải tạo môi trường bên ngoài: Sơn lại tường lớp học cũ, ủng hộ 20 ngày công sơn tường rào sắt; ủng hộ 200 chậu hoa cây cảnh. Nhà trường nhận được sự quan tâm của Sư thầy Thích Minh Pháp trụ trì chùa Biện Sơn xây dựng mô hình “ vườn rau sạch” với tổng tiền là 44.860.000đ. Công ty xây dựng Yên Lạc ủng hộ 16 chiếc điều hòa Daikin; Công ty XD&TM Kết Hiền ủng hộ 8 chiếc điều hòa Dairin lắp các phòng học cho trẻ; 20