SKKN Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động góc

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động góc

1. SÁNG KIẾN Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động góc Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo. Hoạt động vui chơi được thể hiện rõ nét nhất trong “Hoạt động góc”, hành động chơi với những mối quan hệ bạn bè cùng chơi giúp trẻ tiếp thu những kinh nghiệm xã hội. Thông qua hoạt động góc trẻ lĩnh hội những kinh nghiệm và những kĩ năng xã hội, các chuẩn mực đạo đức.Từ đó giúp trẻ phát triển toàn diện trong các lĩnh vực ngôn ngữ, thẩm mĩ, thể chất, nhận thức và tình cảm xã hội. Nhưng trong thực tế hiện nay đa số trẻ khi tham gia hoạt động góc chưa tham gia hoạt động tích cực, chưa phát huy hết khả năng của mình, chỉ chơi nhiều ở một góc và một vai mà trẻ thích chơi. Đối với giáo viên còn áp đặt trẻ trong khi chơi, còn lo lắng khi đổi vai cho trẻ chơi vì sợ trẻ không làm được và khi tổ chức cho trẻ chơi chưa lấy trẻ làm trung tâm trong quá trình cho trẻ hoạt động góc. Kỹ năng giao tiếp, hợp tác giữa các nhóm chơi chưa được liên kết, nội dung chơi còn đơn điệu, môi trường hoạt động chưa đảm bảo. Để đạt được hiệu quả trong quá trình giáo dục trẻ nói chung và tổ chức cho trẻ chơi hoạt động góc nói riêng. Tôi luôn suy nghĩ làm thế nào tìm và đưa ra những biện pháp dạy cho trẻ chơi cái gì? Chơi như thế nào? để đem lại kiến thức phục vụ cho hoạt động học, phục vụ cho sự phát triển tư duy của trẻ. Muốn giúp cho trẻ tích cực tham gia hoạt động góc ngày càng nhiều hơn, mở mang kiến thức sâu rộng hơn. Xuất phát từ những vấn đề nêu trên tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động góc” để nghiên cứu. Năm học 2021-2022 bản thân tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo 5-6 tuổi, với tổng số là 33 trẻ.Trong quá trình thực hiện đề tài này, tôi nhận thấy những điều kiện thuận lợi sau: Ban giám hiệu nhà trường thường xuyên quan tâm bồi dưỡng kiến thức chuyên môn, đặc biệt chú trọng đến hoạt động góc cho đội ngũ giáo viên qua các buổi dự giờ, kiểm tra toàn diện Nhà trường đầu tư mua sắm đầy đủ đồ dùng, trang thiết bị phục vụ cho hoạt động góc: Gạch, cây, thảm cỏ, tháp nút, đồ chơi nấu ăn, đồ chơi bác sĩ, bộ dinh dưỡng...Ngoài ra được phụ huynh ủng hộ các chậu cây hoa để trẻ hoạt động. Lớp học rộng rãi, thoáng mát, có đầy đủ đồ chơi ở các góc cho trẻ hoạt động. Bản thân có trình độ đào tạo trên chuẩn và dạy lớp mẫu giáo lâu năm nên nắm được tâm lý, khả năng, vốn kinh nghiệm của trẻ. Được tham dự các lớp bồi dưỡng nâng cao tổ chức hoạt động góc cho trẻ do trường, phòng giáo dục tổ chức. 1
2. Bên cạnh những thuận lợi bản thân tôi khi mới thực hiện đề tài còn gặp một số khó khăn như sau: Chưa xây dựng được nhiều chủ đề chơi, nội dung chơi mới phong phú cho trẻ hoạt động. Cách sắp xếp đồ dùng, đồ chơi chưa khoa học, chưa theo hướng mở để hấp dẫn, thuận tiện cho trẻ chơi. Kỹ năng phối hợp và vốn giao tiếp của một số trẻ còn hạn chế, chưa biết liên kết giữa các góc chơi. Một số phụ huynh trong lớp chưa quan tâm đến việc học của con mình, chưa huy động tham gia đóng góp trong việc làm đồ dùng đồ chơi. Đầu năm học 2021-2022 tôi tiến hành khảo sát để nắm bắt được kĩ năng chơi hoạt động góc của trẻ trong lớp, từ đó có biện pháp phù hợp nhằm phát triển kỹ năng chơi hoạt động góc cho trẻ. Qua khảo sát đầu năm học tôi nhận thấy trẻ lớp tôi vốn ngôn ngữ còn hạn chế trong cách diễn đạt, chưa biết sử dụng từ và ngữ điệu giọng khi giao tiếp giữa các vai chơi, chưa ích cực tham gia hoạt động góc. Từ những những khó khăn trên, bản thân tôi đã suy nghĩ phải làm thế nào để nâng cao kỹ năng giao tiếp cho trẻ và tạo cho trẻ một môi trường vui chơi một cách tự tin, không gò bó, giúp trẻ luôn tích cực tham gia hoạt động góc. Từ đó tôi đã áp dụng một số biện pháp sau. Biện pháp 1: Xây dựng môi trường trong lớp đa dạng, phong phú phù hợp chủ đề giúp trẻ tích cực tham gia hoạt động góc Tôi luôn quan tâm đến các đồ dùng, dụng cụ trực quan ở trường, lớp cũng như tạo ra các đồ dùng, đồ chơi đẹp mắt để thu hút trẻ, khi trẻ được tận mắt nhìn và trực tiếp sờ mó, tìm tòi khám phá trên các đồ dùng sẽ kích thích sự hứng thú, sáng tạo của trẻ, từ đó trẻ tham gia hoạt động học tích cực hơn. Tôi tận dụng các nguyên vật liệu để làm đồ chơi cho trẻ: Ngoài những đồ dùng, đồ chơi có sẵn tôi tận dụng những nguyên vật liệu ở dạng phế liệu sẵn có ở địa phương như: Thùng catton, xốp, lốp xe, đĩa video cũ, giấy báo có trang bìa quảng cáo, chai nhựa, vỏ hộp sữa chua, suốt chỉ đảm bảo an toàn về tính mạng, không gây độc hại, không sắc nhọn, không nặng nề đối với trẻ. Ví dụ: Các loại hộp sữa, bình nước rửa chén, các loại chai lọ bằng nhựa, vải vụn, bao ni lông, lon bia, ...Tôi tạo thành đồ chơi cho trẻ: Trống cơm, sắc xô, con công, dụng cụ xây dựng, máy bay, đu quay, cầu trượt bập bênh,...thật đẹp mắt để tạo hứng thú cho trẻ. Tạo nhiều đồ dùng, đồ chơi phong phú, hấp dẫn cùng với cách bố trí, sắp xếp một môi trường học tập vừa gọn gàng, khoa học với nhiều màu sắc. Nhưng để giờ hoạt động góc đạt hiệu quả cao hơn, ngoài việc tạo không gian học tập đẹp mắt, tôi chú ý đến cá nhân trẻ lấy trẻ làm trung tâm. 2
3. Ngoài ra tôi trang trí các góc mở trong lớp học để tạo cảm xúc, ấn tượng cho trẻ khi tham gia hoạt động góc. Tôi sử dụng những mảng tường và các giá đồ chơi để thiết kế thành những góc hoạt động cho trẻ như: Góc học tập, Góc tạo hình, Góc phân vai, Góc nghệ thuật và một số bảng trang trí lớp. Góc hoạt động được thiết kế phù hợp với chiều cao của trẻ để trẻ có thể dễ dàng lấy, cất đồ chơi và tự ý sắp xếp đồ chơi theo ý thích của mình, ngoài ra tôi còn đưa ra những quy định chung về cách bố trí, sắp đặt cho trẻ nhằm giúp trẻ có tinh thần tự giác, và ý thức trong sinh hoạt tập thể. Việc tạo ra nhiều sản phẩm còn rèn cho trẻ những đức tính tốt như: Kiên trì, biết tôn trọng và giữ gìn sản phẩm do chính mình hay người khác tạo ra. Ví dụ: Ở góc học tập tôi hướng dẫn trẻ in những hình ảnh về con vật, mũ, váy, quả lên giấy xốp VA rồi cắt rời ra. Tương ứng với mỗi con số trẻ chọn đủ số hình sau đó cho trẻ học môn toán tách, gộp một cách tích cực bằng cách sắp xếp sao cho đẹp mắt. Biện pháp 2: Đổi mới nội dung chơi giúp trẻ tích cực tham gia hoạt động hơn. Trước hết khi tổ chức cho trẻ chơi ở hoạt động góc, tôi khảo sát để nắm được hứng thú, nhu cầu, trình độ, khả năng của từng trẻ trong lớp, trên cơ cở đó lựa chọn được nội dung, phương pháp phù hợp với từng nhóm, từng cá nhân trẻ. Chính vì vậy tôi lựa chọn nội dung chơi phù hợp chủ đề chơi và phù hợp với khả năng của trẻ ở lớp mình đồng thời các góc chơi cũng cần phải liên kết với nhau làm cho nội dung của buổi chơi thêm phong phú. Giúp kích thích tính tò mò ham hiểu biết của trẻ, tạo cho trẻ mong muốn được khám phá cái mới. Với những nội dung chơi mới giúp trẻ thích khám phá, thích chơi để từ đó hoàn thiện kĩ năng chơi và đó cũng là một trong những yếu tố rất quan trọng giúp trẻ tham gia hoạt động các góc tích cực. Ví dụ: Ở chủ đề “Bản thân” tôi hướng dẫn trẻ chơi tết tóc cho bạn gái, khâu quần áo, in hình cơ thể bạn nam, bạn nữ rồi vẽ trang trí lên hình in đó; làm bưu thiếp tặng bạn sau đó cùng trẻ tổ chức 1 bữa tiệc sinh nhật cho các bạn sinh tháng 10 Ở chủ đề “Gia đình” tôi bày cho trẻ những trò chơi ở góc phân vai như: Vặt rau, gấp quần áo, dọn dẹp, lau chùi nhà cửa. Những trò chơi vừa gần gũi, thân thuộc lại được thay đổi thường xuyên làm trẻ rất hứng thú. Biện pháp 3: Rèn luyện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng chơi ở các góc cho trẻ Tôi là người trung gian kích thích trẻ giao tiếp đồng thời cùng trẻ nhập vào cuộc chơi, qua đó uốn nắn kịp thời các kỹ năng giao tiếp và kỹ năng chơi cho trẻ. Hoạt động góc thật sự là môi trường có nhiều cơ hội cho trẻ giao tiếp, để rèn kỹ năng chơi cho trẻ tôi thường chuẩn bị đồ dùng đồ chơi phong phú đa dạng. 3
4. Tôi có các biện pháp khác nhau đối với trẻ có kỹ năng chơi, giao tiếp tốt, và trẻ có kỹ năng chơi, giao tiếphạn chế hơn. * Đối với trẻ có kỹ năng chơi, giao tiếp tốt: Tôi nâng cao yêu cầu đối với trẻ như phải biết lắng nghe, giao tiếp bằng ánh mắt, cử chỉ, điệu bộ và nét mặtnhư: Ở góc phân vai tại “Cửa hàng tạp hóa”, cô bán hàng phải biết giao tiếp niềm nở, mời chào khách mua hàng; Khách mua hàng phải biết hỏi giá, trả giá, nhận biết tiền mặt để trả cho người bán hàng. Ví dụ: Người bán hàng: Tôi chào bác, bác mua gì cho tôi ạ? Người mua hàng: Tôi chào bác bán hàng, bác bán cho tôi 5 quả táo, hết nhiêu tiền vậy bác? Người bán hàng: 5 nghìn bác ạ Người mua hàng: Thế 3 nghìn được không bác? Người bán hàng: Vâng tôi bán cho bác ạ. Tôi thường xuyên quan sát, theo dõi đánh giá kỹ năng năng chơi và giao tiếp của trẻ từ đó khuyến khích kịp thời giúp cho quá trình tổ chức chơi ngày càng tốt hơn. Góc xây dựng ở chủ đề “Trường mầm non” Nhóm trưởng sẽ giao công việc cho các bạn: Bác nào xây nhà? bác nào trộn hồ? xây công viên phải xây thế nào? Còn xây trường học có những gì? Sau đó cả nhóm cùng thảo luận sẽ xây công trình như thế nào, đưa ra bàn bạc rồi thống nhất cách xây. Khi xây xong sẽ tổ chức khánh thành công trình....tôi bao quát hết góc chơi, để biết được tiến trình nhập vai của trẻ. Góc học tập: Tôi sưu tầm những tờ lịch cũ, sỏi, hạt muồng, hạt đỗ, ngô để trẻ tư duy, bàn bạc với nhau xem từ những nguyên vật liệu đó sẽ phải làm gì và làm như thế nào? Khi trẻ thực hiện tôi cố gắng hướng trẻ tới chủ đề mà trẻ đang học. Ví dụ ở chủ đề bản thân tôi cho trẻ xếp chữ cái A,Ă, Â, số 5 bằng các loại hạt, sang đến chủ đề gia đình tôi hướng trẻ làm album câu truyện minh họa về gia đình trẻ Góc nghệ thuật: Ở chủ đề “Bản thân” tôi sẽ cho trẻ tự nhận vai chơi, trò chuyện với nhau về nội dung chơi: Bác nào sẽ nặn các loại quả? Bác nào vẽ quần, áo tặng bạn? Còn bác nào sẽ hát các bài hát về chủ đề để tặng các bạn? Trong quá trình trẻ chơi tôi cố gắng gợi ý để trẻ giao tiếp với nhau như: Hướng dẫn bạn vẽ, nặn, hướng dẫn bạn hát . Góc khám phá khoa học: Tôi cho trẻ khám phá sự vật hiện tượng xung quanh qua các thí nghiệm như: Khám phá vật nổi-vật chìm, không khí, nam châm.... Trong quá trình khám phá tôi khuyến khích trẻ đặt câu hỏi: Thưa cô vì sao viên sỏi lại chìm mà khúc gỗ lại nổi? hay tại sao nam châm lại hút sắt mà 4
5. không hút các vật liệu khác ạ? Cứ như vậy cô và trẻ cùng trò chuyện, cùng thảo luận và vui chơi phát triển kỹ năng chơi, giao tiếp ở trẻ giúp trẻ phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo. * Với trẻ có kỹ năng chơi, giao tiếp hạn chế hơn Tôi kích thích trẻ nhút nhát bằng cách đặt câu hỏi như: Bác làm gì thế? Bác mua những thứ này cho ai? Hay động viên khen ngợi trẻ như: Tôi biết bác kể chuyện rất giỏi! bác quả là người đầu bếp tài ba! Đồng thời cho trẻ có đủ thời gian suy nghĩ và làm được một việc gì đó ở góc, không thúc ép trẻ. Ví dụ: Góc phân vai chủ đề “Bản thân” khi trẻ nhập vai, thao tác vai làm những công việc của Bác đầu bếp trong một cửa hàng ăn: Chế biến các món ăn, sắp xếp món ăn thập đẹp cô động viên khuyến khích để trẻ thể hiện vai chơi tốt hơn. Biện pháp 4: Tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi và rèn thao tác chơi cho trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày . Phối hợp với phụ huynh là một việc rất quan trọng để làm tốt công tác giáo dục cũng như để hoàn thành các mục tiêu đề ra. Để trẻ chơi tốt ở các góc chơi ngoài việc tìm nội dung chơi, hướng dẫn trẻ chơi thì cung cấp nguyên vật liệu cho trẻ chơi cũng rất quan trọng. Tôi đã vận động các bậc phụ huynh đóng góp nguyên vật liệu có thể tái chế của gia đình mang đến lớp để làm đồ dùng, đồ chơi cho trẻ, ủng hộ hoa, cây cảnh để cho trẻ tìm tòi, khám phá và làm đẹp góc thiên nhiên... Ngoài ra tôi quay lại video hướng dẫn làm đồ chơi rồi gửi vào zalo nhóm lớp để phụ huynh và trẻ cùng làm ở nhà trong thời gian rảnh dỗi. Chụp một số hình ảnh khi trẻ hoạt động góc sau đó chiếu lại cho phụ huynh xem vào những buổi họp phụ huynh. Để các bậc phụ huynh thấy được trẻ hoạt động chủ yếu bằng các nguyên vật liệu sẵn có của địa phương và chủ yếu là vật thật như: Lạc, rau, ngô, lúa Từ những nguyên vật liệu gần gũi thân thiện kích thích tính tò mò thu hút trẻ tham gia hoạt động. Khi được xem những video hay hình ảnh thì phụ huynh biết được hàng ngày ở lớp con mình vừa được học, vừa được chơi. Từ đó phụ huynh phối hợp cùng cô cho trẻ tái tạo lại những công việc, cách ứng xử trong giao tiếp của người lớn ở nhà. Qua đó giúp trẻ tích lũy thêm vốn kinh nghiệm để trẻ tham gia hoạt động góc một cách tích cực. Ví dụ: Ở lớp tôi có trường hợp cháu Hà Đức Vinh, Lê Anh Khôi hoạt động trong khi chơi góc cùng bạn, tranh giành đồ chơi và đánh bạn. Khi phụ huynh đến đón tôi đã trao đổi với phụ huynh cùng cô giáo nhắc nhở cháu, khích lệ cháu mỗi khi cháu thực hiện được việc tốt, sau một thời gian cháu đã thay đổi biết nhường bạn trong khi chơi, biết chơi cùng bạn, giúp đỡ bạn, không tranh giành đồ chơi của bạn. 5
6. Sau khi tôi áp dụng: “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi tích cực tham gia hoạt động góc”. Tôi thấy kết quả như sau: - Trẻ tích cực tham gia hoạt động góc đạt: 30/33 = 91% - Trẻ tạo ra được sản phẩm đạt: 29/33= 88% - Trẻ có kĩ năng giao tiếp, kỹ năng chơi đạt: 28/33= 85% Trẻ được tham gia vào hoạt động, khám phá, trải nghiệm cho nên kinh nghiệm và kĩ năng trẻ lĩnh hội được một cách bền vững, để lại ấn tượng khó phai mờ trong trẻ và cũng chính môi trường hoạt động phong phú đã giúp trẻ chủ động, tích cực trong việc nêu ý tưởng và hoạt động trải nghiệm, biết chia sẻ, trao đổi, hợp tác trong hoạt động. Từ đó trẻ phát triển các mặt: xúc cảm, tình cảm, giao tiếp xã hội, ngôn ngữ. Qua việc thực hiện biện pháp mới, tôi thấy trẻ có kỹ năng chơi, tích cực, tập trung hơn trẻ không còn nhàm chán khi chơi, trẻ chơi hứng thú hiệu quả và có sự giao lưu thân thiện giữa các nhóm chơi. Bản thân tôi cũng nhận thấy mình thực sự đã tìm ra giải pháp để nâng cao chất lượng qua các giờ hoạt động góc. Trên đây là một số biện pháp mà bản thân tôi đã áp dụng trong trong lớp 5TA1 và thu được một số thành công nhất định. Trong quá trình thực hiện đề tài có thể còn một số thiếu sót kính mong được sự bổ sung, đóng góp ý kiến để việc thực hiện đề tài của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin trân thành cảm ơn! XÁC NHẬN CỦA Tam Hồng, ngày tháng năm 2021 THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Tác giả sáng kiến Trần Thị Nguyệt 6
7. Hình ảnh 1: Làm đồ dùng đồ chơi từ nguyên vật liệu sẵn có Hình ảnh 2: Trang trí góc mở 7
8. Hình ảnh 3: Trẻ thực hiện kỹ năng khâu quần áo Hình ảnh 4: Trẻ giao tiếp khi bán hàng 8
9. Hình ảnh 5: Kỹ năng sử dụng, dụng cụ âm nhạc Hình ảnh 6: Phối hợp với phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu trang trí các góc 9
10. PHỤ LỤC Nội dung Trang 1. Đặt vấn đề 1 2. Thực trạng của vấn đề 1 3. Nội dung chọn biện pháp 2,3,4 4. Kết quả đạt được 5 5. Kết luận 5 6. Hình ảnh: Dạy trẻ hát Biện pháp 1 7. Hình ảnh: Trẻ chơi trong góc nghệ thuật Biện pháp 2 8. Hình ảnh: Góc học tập Biện Pháp 3 9. Hình ảnh: Trẻ tập làm Bác sĩ Biện Pháp 4 10