SKKN Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lễ giáo cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lễ giáo cho trẻ 4-5 tuổi trong Trường Mầm non

1. Sáng kiến “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lễ giáo cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non” Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên mà trẻ được tiếp xúc, tất cả các kiến thức, phẩm chất lễ giáo của trẻ sẽ bắt đầu được hình thành từ bậc học này. Giáo dục lễ giáo giúp trẻ làm quen một số hành vi, chuẩn mực đạo đức đơn giản, phổ biến, cần thiết với lứa tuổi mầm non trong quan hệ của trẻ với mọi người xung quanh. Từ đó, hình thành ở trẻ một số nền nếp, thói quen và hành vi đẹp, biết phân biệt cái tốt, cái xấu .. Trong chuyên đề trọng tâm của năm học là “ xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm” thì giáo dục lễ giáo là một nội dung được đặt lên hàng đầu. Như lời Bác Hồ đã dặn giáo viên Mẫu giáo, khi Bác về thăm lớp mẫu giáo xã Nghĩa Dân, huyện Kim Đồng, tỉnh Hưng Yên năm 1961: “Làm cô giáo mầm non tức là thay mẹ dạy trẻ, muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ. Các cháu còn nhỏ hay quấy khóc, phải bền bỉ, chịu khó mới nuôi dạy được các cháu. Dạy trẻ nhỏ cũng như trồng cây non, trồng cây non được tốt thì sau này cây lên tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt.” Thấm nhuần lời dạy của Bác và trăn trở với mục tiêu chung của giáo dục, thấy được sự cần thiết của việc giáo dục lễ giáo cho trẻ ở trường mầm nonvà mong muốn sẽ xây dựng được một môi trường giáo dục lễ giáo tốt nhất cho trẻ vì vậy tôi đã chọn đề tài “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lễ giáo cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non” Năm học 2021 - 2022 bản thân tôi được nhà trường phân công phụ trách lớp mẫu giáo 4-5 tuổi, với tổng số là 32 trẻ. Trong quá trình thực hiện đề tài này, tôi gặp những thuận lợi sau: Ban giám hiệu nhà trường rất quan tâm về mặt giáo dục lễ giáo cho trẻ; đặc biệt chỉ đạo giáo viên lồng ghép nội dung lễ giáo vào kế hoạch “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” một cách cụ thể, ban giám hiệu nhà trường đầu tư về cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, thường xuyên tổ chức các cuộc hội thảo, chuyên đề để giáo viên được học tập và rút kinh nghiệm cho bản thân. Trẻ trong lớp đều có chung một độ tuổi, nhận thức của trẻ tương đối đồng đều, đa số trẻ đều khỏe mạnh, đi học đều nên tôi cũng dễ dàng hơn trong việc giáo dục lễ giáo cho trẻ. Bản thân là một giáo viên được đào đạo chính quy, trong tôi luôn cháy lên ngọn lửa của tuổi trẻ, của đam mê nghề nghiệp, yêu nghề, mến trẻ. Luôn gương mẫu trong cách giao tiếp, ứng xử hàng ngày đối với trẻ và được phụ huynh tin tưởng. Bên cạnh những thuận lợi trên tôi còn gặp phải một số khó khăn sau: 1
2. * Đối với trẻ: Thói quen giao tiếp của trẻ đa dạng trẻ đến từ nhiều gia đình, mỗi gia đình có cách giáo dục trẻ khác nhau, trẻ ảnh hưởng nền văn hóa gia đình. Một số trẻ được chiều chuộng quá mức dẫn đến trẻ đòi gì được nấy và có thái độ không đúng mực với người lớn. Trẻ đến lớp còn có thói quen tự do, hay nói theo cô, trả lời bằng những câu không có chủ ngữ, vị ngữ, nói trống không; ra vào lớp tự do...Các cháu thường có thái độ, hành vi chưa đúng, cách ứng xử với bạn bè chưa được thân thiện, hòa nhã. Môi trường cho trẻ thực hành chưa phong phú. * Đối với các bậc phụ huynh: Phần lớn bố mẹ của các cháu làm nông, một số khác lại đi làm xa nên việc quan tâm đến con em còn hạn chế. Ngoài ra một số gia đình đông con nên ít quan tâm, giáo dục trẻ về hành vi lễ giáo một cách đầy đủ. Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục lễ giáo cho trẻ ở lứa tuổi mầm non. Đứng trước tình hình như vậy, tôi rất lo lắng phải dạy trẻ như thế nào? và bằng những biện pháp gì? để trẻ lớp tôi có những thói quen lễ giáo và hành vi đạo đức phù hợp với chuẩn mực xã hội.Với những khó khăn trên tôi đã đưa ra một số biện pháp để giải quyết như sau: Biện pháp1: Xây dựng môi trường xã hội cho trẻ thực hành trải nghiệm. * Xây dựng góc lễ giáo Ở góc này tôi đã sưu tầm những tranh ảnh, bài thơ, bài hát, câu truyện có nội dung giáo dục lễ giáo để trang trí trước hành lang lớp học, ở những vị trí dễ nhìn, nổi bật giúp trẻ và phụ huynh dễ nhớ, dễ quan sát để khi đón và trả trẻ tôi đọc và trò chuyệnvới trẻ về những hành vi văn minh, nếp sống văn hóa cho trẻ hiểu. Đặc biệt, tôi thường xuyên thay đổi nội dung góc lễ giáo theo từng chủ đề điều này giúp cho nội dung giáo dục lễ giáo được đa dạng và hấp dẫn hơn đối với trẻ. Ví dụ: Với chủ đề gia đình tôi dán lên bài thơ “ Buổi sáng” kèm theo hình ảnh minh họa là bé quét nhà và chăm sóc các con vật, thông qua hình ảnh trẻ sẽ nhận biết được mình có thể giúp đỡ mọi người những công việc nhỏ, vừa sức với bản thân để thể hiện tình yêu thương với mọi người xung quanh. Tôi còn khuyến khích trẻ về nhà sưu tầm những hình ảnh về lễ giáo mang đến dán vào góc tuyên truyền tại lớp điều này giúp trẻ hào hứng, tích cực, học được điều hay, lẽ phải một cách tự nhiên. Tuy đây chỉ là những việc làm nhỏ nhưng nó lại có sức ảnh hưởng lớn đến nhân cách sau này của trẻ. 2
3. * Xây dựng các góc chơi giáo dục lễ giáo cho trẻ Xây dựng nội dung các góc khác phù hợp với chủ đề, phù hợp với nội dung cần giáo dục lễ giáo cho trẻ. Tổ chức cho trẻ thực hành, sửa chữa uốn nắn từng cử chỉ, lời nói, thái độ cho trẻ. VD: Góc phân vai trò chơi “gia đình” cho trẻ trải nghiệm qua các vai chơi Ông bà, bố mẹ, con. Hình thành ở trẻ những thái độ hành vi đúng đắn, nếp sống sinh hoạt và mối quan hệ về một gia đình chuẩn mực.Giáo dục ở trẻ thái độ chuẩn mực và những thói quen giao tiếp lễ phép đối với những người trong gia đình . Góc chơi xây dựng cho trẻ trải nghiệm việc được làm các công nhân kỹ sư xây dựng. Hình thành tính kỷ luật, đoàn kết, biết giúp đỡ nhau khi khó khăn. Biện pháp 2: Cho trẻ thực hành thường xuyên, mọi lúc, mọi nơi các hoạt động lễ giáo. Để giáo dục lễ giáo đạt hiệu quả hơn thì việc chào hỏi, nói lời cảm ơn hay xin lỗi phải được thực hiện thường xuyên, tạo ra một thói quen trong kỹ năng sống hằng ngày của trẻ. Là người giáo viên trực tiếp đứng lớp tôi thường xuyên làm gương từ cách ăn nói nhẹ nhàng, trang phục, đầu tóc gọn gàng, hành động yêu thương gần gũi với trẻ để vận dụng dạy trẻ thể hiện ngôn ngữ khi chào hỏi, nói lời cảm ơn, xin lỗi trong mọi lúc mọi nơi. * Trong giờ đón trẻ- trả trẻ. Tôi ân cần chào hỏi trẻ và bố mẹ trẻ. Trao đổi nhanh với bố mẹ trẻ để nắm bắt được tâm lý và cảm xúc của trẻ khi đến lớp và khi ở lớp về nhà. Khen ngợi và động viên trẻ khi thấy trẻ biết chào hỏi và cất đồ dùng đúng nơi quy định, với những trẻ còn nhút nhát tôi khích lệ trẻ trò chuyện nhẹ nhàng với trẻ để trẻ mạnh dạn và chào hỏi cô cùng bố mẹ mạnh dạn hơn. Cứ như vậy tôi rèn cho trẻ thói quen chào hỏi mỗi khi đến lớp, khi gặp người lớn và bạn bè. * Trong giờ ăn. Trước khi ăn tôi nhắc trẻ mời cô, mời bạn, ngoài ra cũng không quên giáo dục trẻ khi ăn cơm ở nhà phải biết mời ông, bà, bố mẹ; những người lớn tuổi hơn; có khách đến nhà phải biết chào mời đồng thời cũng giáo dục trẻ khi ăn không nói chuyện riêng, khi ho phải biết che miệng, khi cơm rơi phải biết nhặt để vào đĩa đựng cơm rơi. * Trong giờ ngủ. Tôi thường xuyên cho trẻ nghe những câu chuyện, những bài hát ru, câu ca dao dân ca mang nặng tình cha, tình mẹ, tình thầy trò, tình bạn bè, tình yêu quê hương đất nước để in sâu trong tâm trí trẻ. Có những trẻ thường xuyên khó ngủ hay cứ đi ngủ là khóc tôi vỗ lưng để tạo cho trẻ có cảm giác an toàn khi ngủ. * Giáo dục lễ giáo vào hoạt động vui chơi: 3
4. Khi trẻ dạo chơi ngoài trời tôi giáo dục trẻ trẻ chơi ngoan, chơi đoàn kết với bạn bè, không tranh giành đồ chơi của nhau; không ngắt lá, bẻ cành, khi chơi biết xếp hàng lần lượt không du đẩy nhau, không vứt rác bừa bãi, giáo dục trẻ giữ gìn vệ sinh môi trường. Ví dụ: khi trẻ bị ngã tôi hỏi trẻ lý do vì sao con ngã? Nếu do trẻ vấp ngã tôi động viên trẻ tự đứng dậy để rèn tính tự lập cho trẻ, nếu do bạn làm ngã tôi nhắc trẻ xin lỗi bạn và đỡ bạn dậy. Trong giờ hoạt động góc tôi cho trẻ được thực hành trải nghiệm nhiều vai chơi khác nhau phản ánh sinh hoạt cuộc sống của người lớn, tôi tiến hành lồng ghép lễ giáo vào vui chơi, qua đó trẻ được đối thoại những câu chào hỏi lễ phép, câu cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay, tôi theo dõi quan sát lắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực. Qua đó giúp trẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp. Ví dụ: Ở góc bác sỹ tôi cho trẻ thực hành chào hỏi, Trẻ đóng vai bác sỹ biết nói với bạn: Xin chào bác đến để khám bệnh gì ạ? Bác cảm thấy cơ thể không được khỏe ở đâu? Trẻ đến khám bệnh biết kể về bệnh của mình, biết cảm ơn khi được bác sỹ khám bệnh và kê đơn thuốc. Biện pháp 3: Lồng ghép giáo dục lễ giáo vào các môn học và hoạt động. Lồng ghép nội dung giáo dục lễ giáo vào các môn học có nhiều ưu thế nhằm hình thành cho trẻ những thói quen, hành vi có văn hoá. Ví dụ: Qua hoạt động khám phá xã hội“Tìm hiểu về trường mầm non”Tôi hỏi trẻ: Sân trường có nhiều cây xanh không? Lợi ích của cây xanh là gì? qua đó giáo dục trẻ không ngắt lá, bẻ cành và phải biết bảo vệ chăm sóc cây xanh. Đối với giờ học phát triển vận động bài “ bò theo đường zích zắc”Tôi giáo dục trẻ siêng năng thể dục, tập đều đặn giúp cơ thể khoẻ mạnh. Trong khi tập không chen lấn, không xô đẩy bạn. Đối với giờ học tạo hình: "Tô màu gia đình bé" Tôi đàm thoại với trẻ: Gia đình con gồm có những ai?Mọi người sống trong gia đình phải như thế nào với nhau?Qua giờ tạo hình đó cô giáo dục trẻ biết yêu thương, kính trọng đối với ông bà, cha mẹ, anh chị, biết nhường nhịn em bé. Hoạt động làm quen với văn học: Qua truyện “Ba cô gái” ở chủ đề gia đình tôi hỏi trẻ các cô gái trong truyện đối với mẹ như thế nào? Các con sẽ làm như thế nào? Từ đó tôi sẽ giáo dục trẻ tình yêu thương với những người thân trong gia đình. Hình thành lòng nhân ái đối với người xung quanh. Biện pháp 4: Khích lệ, nêu gương: Tâm lý của trẻ mẫu giáo rất thích được khen, mặc dù trẻ không đạt kết quả như yêu cầu của cô, nhưng vẫn muốn được cô khen, và khen nhiều. Mục đích khen là để động viên khích lệ trẻ kịp thời, ngoài tuyên dương về vấn đề 4
5. học tập tôi còn chú trọng đến vấn đề lễ giáo, tôi cho trẻ tự nhận xét về bản thân mình, về bạn trong ngày, xem trẻ đã làm tốt chưa. Tôi xác định rõ ràng trẻ nào cần được nêu gương, việc làm nào cần được nêu gương để khen ngợi trẻ. Những việc làm chưa tốt tôi sẽ nhắc nhở trẻ nhẹ nhàng để trẻ không mắc lỗi. Bên cạnh đó với những hành vi tốt tôi sẽ nhân rộng để trẻ cùng phát huy Ví dụ: Trong lớp có bạn Hải Minh đến 4 tuổi mới đi học, cháu có bệnh tâm lý nên cháu còn bỡ ngỡ và chậm hơn các bạn khác, quan sát thấy điều đó bạn Anh Vũ đã đến hướng dẫn bạn đeo balô và khẩu trang. Hành động biết giúp đỡ bạn của Anh Vũ đã được tôi khen ngợi trước toàn lớp. Từ đó cũng làm động lực cho các bạn khác học theo. Thông qua việc bình cờ, cắm cờ vào cuối tuần tôi cho trẻ tự nhận xét về mình và bạn khác nhận xét về mình, tôi cũng sử dụng nhiều hình thức khác nhau để khen ngợi, nêu gương trẻ, trẻ được nêu gương đúng lúc, đúng chỗ sẽ khiến trẻ trở nên phấn khích và hứng thú Ví dụ:Tuần con đã làm những gì? con đã ngoan chưa? Bạn đã ngoan chưa? bạn nào xứng đáng nhận hoa bé ngoan? vì sao bạn được khen? cô cho cả lớp vỗ tay tuyên dương và cho trẻ cắm cờ. Tôi đã thực hiện thay phiếu bé ngoan bằng dấu khắc bé ngoan trên tay trẻ, mỗi cuối tuần nếu trẻ nào thật ngoan sẽ được dấu bé ngoan to, trẻ chưa ngoan bằng bạn sẽ được dấu nhỏ. Chính điều này khuyến khích trẻ luôn cố gắng hết sức để lấy dấu bé ngoan to Biện pháp 5: Phối hợp với phụ huynh: Trước khi tiếp xúc với giáo dục mầm non, hầu hết thời gian trẻ cũng được giáo dục và dạy dỗ từ phía gia đình. Tuy nhiên cách nói, ứng xử của cha mẹ nhiều khi không khéo léo sẽ trở thành con dao cứa vào tâm hồn của đứa trẻ. Đặc biệt nhiều gia đình cha mẹ hay xưng hô “ mày- tao” với con cái. Vì vậy việc tuyên truyền và phối hợp chặt chẽ với phụ huynh để cùng dạy trẻ những lời hay, ý đẹp và những hành vi tốt rất cần thiết. Phụ huynh của lớp tôi hầu hết là phụ huynh trẻ, luôn bận rộn nên họ ít có thời gian quan tâm đến con em mình, qua các cuộc họp phụ huynh, đặc biệt qua zalo của nhóm lớp để phổ biến và tuyên truyền cách giáo dục lễ giáo đối với trẻ lúc ở nhà để phụ huynh giành thời gian hướng dẫn, chăm sóc con em mình như: vệ sinh cá nhân, chải răng đúng cách, ăn uống hợp vệ sinh Cha mẹ trẻ phải luôn mẫu mực trong khi giao tiếp ở nhà để trẻ noi theo. Đồng thời chú ý sửa sai kịp thời khi trẻ mắc sai trong khi giao tiếp đối với bạn bè và những người xung quanh 5
6. Tuy nhiên, không nên góp ý chỉnh sửa trẻ quá gay gắt hoặc quá đặt nặng vấn đề. Bởi giáo dục lễ giáo cho trẻ không phải là câu chuyện ngày một ngày hai mà đó là cả một quá trình lâu dài. Qua các biện pháp thực hiện, chất lượng giáo dục lễ giáo trẻ lớp tôi đã có những kết quả như sau: Trẻ tự tin, mạnh dạn đạt: 29/32 = 90% . Trẻ lễ phép, có thói quen vệ sinh, những hành vi văn minh đạt: 30\32=94% Trẻ biết chào hỏi, xưng hô lễ phép,biết nói lời cảm ơn, xin lỗi đạt: 28/32=86% Trẻ biết đoàn kết, nhường nhịn nhau, biết giữ gin vệ sinh đạt: 29/32= 90% Đây là kết quả bước đầu mà các biện pháp giáo dục lễ giáo đề ra đạt được. Thực tế cho thấy nhiều trẻ mới đầu chưa biết chào hỏi, xin lỗi nhưng bằng chính sự yêu thương, gần gũi, tận tâm với công việc của cô giáo và áp dụng các biện pháp trên mà sau một thời gian các bé đã hình thành được những nhận thức tốt về lễ giáo đã biết cảm ơn, xin lỗi, biết chào hỏi. Có thể nói rằng, giáo dục lễ giáo cho trẻ trong những năm đầu đời góp phần đáng kể vào sự nghiệp giáo dục sớm của toàn xã hội. Nếu biết cách giáo dục trẻ từ sớm sẽ đem lại cho trẻ một tương lai tốt hơn, một thế hệ lễ phép và phát triển một cách toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần. Trên đây là “Một số biện pháp xây dựng môi trường giáo dục lễ giáo cho trẻ 4-5 tuổi trong trường mầm non”. Trong quá trình thực hiện đề tài có thể còn một số thiếu sót kính mong được sự bổ sung, đóng góp ý kiến để việc thực hiện đề tài của tôi được hoàn thiện hơn. Tôi xin trân thành cảm ơn! XÁC NHẬN CỦA Tam Hồng, ngày 15 tháng 10 năm 2021 THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Người viết sáng kiến Đặng Ngọc Hà 6
7. Hình ảnh 1: Tranh ảnh lễ giáo ở hàng lang lớp học Hình ảnh 2: 7
8. Hình ảnh 3: Trẻ chơi ở góc phân vai Hình ảnh 4: Trẻ làm kỹ sư xây dựng 8
9. Hình ảnh 5: Giờ đón, trả trẻ Hình ảnh 6: Giờ ăn của trẻ 9
10. Hình ảnh 7: Giờ ngủ của trẻ Hình ảnh 8: Giờ chơi ở các góc 10
11. Hình ảnh 9: Dạy trẻ lợi ích cây xanh Hình ảnh 10: Trẻ giúp bạn đeo khẩu trang 11
12. Hình ảnh 11: Thay đổi hình thức khen ngợi trẻ Hình ảnh 12: Phối hợp với phụ huynh 12