Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp dạy trẻ 3-4 tuổi học tốt hoạt động làm quen với Toán

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp dạy trẻ 3-4 tuổi học tốt hoạt động làm quen với Toán

1. UBND HUYỆN CAM LỘ TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG BÁO CÁO SÁNG KIẾN Một số biện pháp dạy trẻ 3 - 4 tuổi học tốt hoạt động làm quen với Toán Tác giả/Nhóm tác giả: HỒ THỊ VÂN Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường mầm non Hoa Hồng, huyện Cam Lộ Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mầm non Cam Lộ, tháng 5 năm 2024
2. UBND HUYỆN CAM LỘ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG MẦM NON HOA HỒNG Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Cam Lộ, ngày 13 tháng 05 năm 2024 BÁO CÁO SÁNG KIẾN - Họ và tên tác giả: Hồ Thị Vân Nam, nữ: Nữ - Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: Đại học sư phạm - Chức vụ: Giáo viên - Đơn vị công tác: Trường Mầm non Hoa Hồng - Tên sáng kiến: Một số biện pháp dạy trẻ 3 - 4 tuổi học tốt hoạt động làm quen với Toán. - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mẫu giáo - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu : Ngày 15/9/2023 I. Lý do chọn sáng kiến: Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân. Mục tiêu của giáo dục mầm non là hình thành cơ sở ban đầu về nhân cách con người phát triển toàn diện. Hình thành các biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ mầm non là một nội dung quan trọng góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục mầm non. Hiệu quả của việc hình thành các biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ không chỉ phụ thuộc vào xây dựng hệ thống các biểu tượng cần hình thành cho trẻ mà phụ thuộc vào phương pháp, biện pháp tổ chức các hoạt động mà trọng tâm là “Hoạt động làm quen với toán”. Hơn nữa, nội dung, phương pháp, biện pháp hình thành các biểu tượng toán học sơ đẳng cho trẻ mầm non phải phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, trẻ “Chơi mà học, học bằng chơi”. Trẻ rất hiếu động, tò mò, ham muốn học hỏi, tìm tòi thế giới xung quanh. Trong khi chơi, trẻ thực sự học để lĩnh hội các khái niệm ban đầu hoặc các tri thức tiền khoa học, nhằm phát triển một cách toàn diện trên tất cả các lĩnh vực: Trí tuệ - Ngôn ngữ - Thẩm mỹ - Thể chất - Tình cảm xã hội. Từ đó, giúp trẻ hoàn thiện nhân cách, ngôn ngữ, tư duy, phát triển các kỹ năng thực hành, giao tiếp, ứng xử. Đối với việc phát triển nhân cách và nhận thức toàn diện cho trẻ em, hoạt động làm quen với toán có một vị trí rất quan trọng, hoạt động toán là một trong những hoạt động hấp dẫn nhất đối với trẻ mẫu giáo, nó là một hoạt động phát triển nhận thức rất gần gũi với trẻ thơ và nó cũng được coi như là một hoạt động không thể thiếu được trong cuộc sống hằng ngày của trẻ, nó làm cho trẻ hiểu biết thêm về những đồ vật, con vật, những hiện tượng tự nhiên cỏ cây, hoa lá trong cuộc sống đời thường. Bởi vậy “Hoạt động làm quen với toán” là một hoạt động hết sức quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ mầm non nói chung và cho trẻ 3 - 4 tuổi nói riêng. “Hoạt động làm quen với toán” Trẻ biết so sánh kích thước, hình dạng, độ lớn các con vật, đồ vật này so với đồ vật kia, con vật này với con vật khác. Trẻ quan tâm đến số lượng và đếm, biết sao chép lại quy tắc sắp xếp... Hiểu rõ tầm quan trọng của hoạt động làm quen với toán là một giáo viên trực tiếp giảng dạy, tôi nhận thấy chất lượng chưa được như mong muốn của người làm công tác giáo dục, mình cần học hỏi, 2
3. nghiên cứu tài liệu để nắm rõ nội dung chương trình từ đó có định hướng. Các phương pháp làm quen với toán vẫn còn mang tính áp đặt, rập khuôn theo mẫu chưa phát huy hết khả năng sáng tạo của người giáo viên khi tổ chức hoạt động làm quen với toán. Vậy giáo viên cần phải làm gì? Làm như thế nào? Để trẻ có thể học tốt hoạt động làm quen với toán một cách hứng thú nhanh và hiệu quả mà không gây nhàm chán. Hiểu rõ được tầm quan trọng đó, tôi luôn tìm tòi những biện pháp, phương pháp đổi mới phương pháp, đổi mới hình thức và lấy trẻ làm trung tâm áp dụng vào chương trình học phù hợp với lứa tuổi địa phương mình đang giảng dạy. Năm học 2023 - 2024 tôi được giao nhiệm vụ dạy lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi A Trung tâm, qua thời gian dạy trên lớp với tất cả các hoạt động nhất là hoạt động làm quen với toán, tôi thấy tình hình học tập của trẻ không được như mong muốn như 11/27 trẻ tiếp thu kiến thức chậm, trẻ dễ nhớ, mau quên, khó tiếp thu kiến thức của hoạt động làm quen với toán, nhiều trẻ chưa nhận biết được phía trên – phía dưới của bản thân, 5 trẻ chưa nhận biết nhận biết được màu sắc: Xanh - đỏ - vàng, 5 trẻ chưa nhận biết được to nhỏ. Vì vậy, trước những thực trạng trên với tinh thần trách nhiệm, lương tâm của một người làm công tác giáo dục, tôi không thể để tình trạng đó kéo dài, tôi nghĩ cần phải có những biện pháp thích hợp để làm thế nào thay đổi được tình trạng hiện nay và làm thế nào để nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán đạt hiệu quả như mong muốn tôi đã quyết định lựa chọn đề tài “Một số biện pháp dạy trẻ 3 - 4 tuổi học tốt hoạt động làm quen với toán” tại lớp mẫu giáo 3 – 4 A trung tâm trường Mầm non Hoa Hồng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với toán. II: Giải quyết vấn đề 1. Tính mới và sáng tạo của sáng kiến: Để giúp trẻ 3-4 tuổi làm quen với biểu tượng toán học bản thân tôi đã suy nghĩ tìm tòi và đưa ra các kế hoạch cũng như phương pháp dạy học khác nhau nhằm tạo cho trẻ một tâm thế thoải mái nhất, vui vẽ nhất khi nhận biết một biểu tượng toán học nào đó. Với việc giáo viên như tôi được trao quyền xây dựng chương trình dạy học cho trẻ phù hợp với thực tế tại nhóm lớp cũng như địa phương, đây cũng là một vấn đề rất thuận lợi cho giáo viên trong việc lên kế hoạch thực hiện chương trình. Với phương châm dạy học dựa vào nhu cầu của người học nên với tôi đề tài của tôi có rất nhiều điểm khác so với các hình thức dạy học trước đây. Không như phương pháp dạy học truyền thống giáo viên thường cung cấp kiến thức khi tập trung đầy đủ trẻ, giáo viên chia đồ dùng đồ chơi cho trẻ để trẻ khám phá sau đó chốt lại nội dung bài học. Thì với phương pháp mà tôi lựa chọn luôn hướng đến trẻ làm trọng tâm, tôi cho trẻ tự do thoải mái lựa chọn các đồ dùng đồ chơi theo gợi ý và kiến thức tôi có thể cung cấp ngay tại chổ cho trẻ theo từng cá nhân, nhóm nhỏ tại thời điểm đó mà không cần phải tập trung trẻ lại đầy đủ. Tôi có thể cho trẻ tham gia theo hình thức tập thể hoặc có thể trẻ hoạt động độc lập, miễn sao các đồ dùng mà trẻ hoạt động có các biểu tượng liên quan là tôi có thể dựa vào đó để dạy trẻ nhận biết biểu tượng toán theo mục tiêu mà tôi mong muốn đạt được. 3
4. Chính vì thế để có “Một số biện pháp dạy trẻ 3 - 4 tuổi học tốt hoạt động làm quen với toán” bản thân tôi đã áp dụng đối với trẻ 3-4 tuổi A trung tâm trường mầm Non Hoa Hồng các giải pháp sau: 1.1. Giải pháp thứ nhất: “Xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình” Vào đầu năm học tôi khảo sát tình hình thực tế của lớp, khả năng nhận thức của trẻ và dựa vào điều kiện thực tế của địa phương để lựa chọn nội dung lập kế hoạch dạy trẻ phù hợp. Kế hoạch được xây dựng dựa trên cơ sở giáo dục lấy trẻ làm trung tâm. Kế hoạch luôn đi trước sự phát triển của trẻ nhưng không kìm hãm sự phát triển của trẻ. Muốn dạy trẻ tốt thì trước hết chúng ta cần phải tiến hành khảo sát nắm bắt khả năng, nhận thức của trẻ đã biết gì, trẻ đang cần gì?.Trên cơ sở đó giáo viên lựa chọn những nội dung dạy trẻ phù hợp với khả năng và nhận thức của trẻ. Ví dụ: Ở nhà trẻ dạy trẻ nhận biết to- nhỏ nhưng sang lớp bé tôi đã dạy trẻ so sánh kích thước của 2 dối tượng to hơn nhỏ hơn Hoặc ở nhà trẻ nói được vị trí trên- dưới của bản thân trẻ nhưng sang lớp bé tôi dạy trẻ nhận biết phía trên phía dưới của bản thân, dạy trẻ biết tay trái tay phải cảu bản thân. Nội dung các bài dạy toán được sắp xếp theo trình tự từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp. Giáo viên sắp xếp dạy lồng ghép trong từng chủ đề, đan xen các hoạt động lồng ghép phù hợp. Ví dụ: Vào đầu năm xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình tôi sắp xếp dạy các bài một và nhiều sau ở chủ đề trường mầm non đó tôi dạy đếm các số lượng 2 rồi đến dạy bài đếm số lượng 3 và tách gộp các chủ đề tiếp theo. Từ khi sử dụng giải pháp xây dựng kế hoạch thực hiện chương trình ngay khi nhận lớp đầu năm tôi đã kế thừa nhận thức học của lớp trẻ năm trước để chỉnh sửa kế hoạch. Nắm rõ được tâm sinh lý của trẻ, địa phương của trẻ và áp dụng thành công ở năm học này. * Điểm mới cơ bản của giải pháp: Giáo viên được trao quyền, được chủ động trong việc lựa chọn và xây dựng chương trình giáo dục trẻ dựa trên chương trình khung mà bộ ban hành. * Ưu điểm khi thực hiện biện pháp - Giáo viên chủ động lựa chọn nội dung hoạt động - Các hoạt động phù hợp với khả năng của trẻ, với địa phương. * Hạn chế. - Thiếu sự đồng nhất so với các lớp cùng độ tuổi trong địa phương. 1.2. Giải pháp thứ hai: Tạo môi trường học tập trong lớp nhằm củng cố kiến thức toán học cho trẻ. Để có một con người toàn diện, thì môi trường giáo dục là vô cùng quan trọng. Đặc biệt đối với trẻ nhỏ, từ chiếc nôi của gia đình, trẻ đến trường mầm non với bao điều thú vị cần được khám phá với đặc tính tò mò ham hiểu biết của trẻ. Môi trường cho trẻ hoạt động trong trường mầm non gồm: Môi trường trong lớp và môi trường ngoài lớp Không những đồ chơi có sẵn mà còn có nguyên vật liệu sỏi đá, lá cây, cũng là điều kiện trên giúp trẻ tìm tòi, khám phá và phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp 4
5. dẫn trong cuộc sống, các kiến thức kỹ năng của trẻ được củng cố và bổ xung. Trẻ được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm, tạo cơ hội để trẻ bộc lộ khả năng của mình. Môi trường phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú cho trẻ, góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân thiện tự tin cho trẻ, nhằm hun đúc phát triển tư duy độc lập có sáng tạo của trẻ. Tạo môi trường hoạt động cho trẻ đòi hỏi người giáo viên cần có kế hoạch giáo dục, làm đồ dùng, đồ chơi, thiết kế các góc hoạt động theo chủ đề, chủ điểm, biết tận dụng mọi khả năng có thể kết hợp để giáo dục trẻ. Để trẻ có thể học ở mọi lúc, mọi nơi tôi đã tận dụng những khoảng tường với vị trí phù hợp để tạo môi trường làm quen với toán, sưu tầm tranh ảnh phù hợp với chủ đề để trẻ được cài lên mảng tường và đếm, cài để sắp xếp theo quy tắc cho trước hoặc dùng hình ảnh đã sưu tầm, hình ảnh của trẻ vẽ để cắt và dán vào giấy theo yêu cầu, sau đó giáo viên đóng quyển tạo những sản phẩm lưu của trẻ theo chủ đề. Ví dụ: Ở chủ đề thế giới động vật tôi dạy trẻ số lượng 4 tôi cắt những hình ảnh của các con vật thành nhóm có số lượng 4 và cho trẻ tìm và gắn lên góc “Hãy chọn cho đúng”, đến giờ hoạt động góc, hoạt động chiều Tôi ôn luyện kiến thức thêm bớt, cung cấp kỹ năng đếm, so sánh, nhận biết các nhóm số lượng Để trẻ nhớ lại và khắc sâu thêm kiến thức như vậy trẻ sẽ nhớ lâu hơn bài học của mình (Tương tự như vậy với các chủ đề Phương tiện giao thông, thế giới động vật, thế giới thực vật, gia đình, nghề nghiệp ) Lô tô con vật cắt rời từ hoạ báo. Từ những hình ảnh và các nguyên phế liệu sưu tầm được tôi bắt tay vào làm đồ dùng dạy học và trang trí lớp, việc tạo môi trường lớp theo chủ đề cũng được giáo viên quan tâm, làm sao để phù hợp với chủ đề, làm sao để phát huy tính tích cực cho trẻ, việc lấy trẻ làm trung tâm luôn được coi trọng không chỉ trong hoạt động học mà còn trong tất cả các hoạt động khác cũng như vậy, cháu hào hứng cùng cô trang trí cho lớp thêm đẹp và lại tiết kiệm được kinh phí cho việc mua đồ dùng về trang trí lớp. Ví dụ: Làm đồ dùng từ lô tô bằng hình ảnh để dạy toán. Ở chủ đề thế giới thực vật tôi sưu tầm được từ tờ rơi quảng cáo của các siêu thị có rất nhiều hình ảnh về các loại rau quả, tôi cắt ra với số lượng là 3 và làm thẻ lô tô cho mỗi trẻ, hoặc tôi cắt rời hình ảnh đó và yêu cầu trẻ xếp theo nhóm số lượng để học Cô giáo dùng hình ảnh gắn lên bảng để các bé thử tài, bé ghép giỏi, bé đoán giỏi Với nhũng hình ảnh đó trẻ được luyện tập ở các hoạt động như hoạt động góc, hoạt động tự do như vậy nhằm củng cố, ôn luyện kiến thức toán mà trẻ vừa được học. Tranh lô tô cắt từ hoạ báo. Trên mảng tường giáo viên cắt dán bìa lịch có hồ nước, con cá, các cua, con ếch...trẻ tự gắn theo ý thích hoặc yêu cầu của cô. Ví dụ: Trẻ có thể tìm và gắn 4 con vật sống trong gia đình, tìm và gắn 3 con vật sống dưới nước, để trẻ có thể tách gộp, xếp xen kẻ, tạo nhóm .Hoặc tìm những con vật 2 chân, 4 chân gắn lên bảng Ở trường tôi phần lớn dân cư vẫn sống bằng nghề nông nghiệp, những nguyên liệu từ tự nhiên luôn có sẵn như: Rơm, lá cây, hột hạt .rất nhiều và rễ kiếm, không tốn tiền mà đó là những học liệu mở, để trẻ có thể tìm tòi và khám phá, dùng trong nhiều hoạt động. Hòn sỏi, hạt gấc, hạt nhãn, hạt vải, lá cây . Dùng để đếm: Sợi len, ống hút, sợi rơm dùng để so sánh dài ngắn. Thực hiện 5
6. giải pháp này tôi thấy không những đồ dùng dạy học toán của lớp tôi đầy đủ đa dạng và các hoạt động khác cũng có nhiều. Ví dụ: Tận dụng được tranh ảnh sưu tầm, nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương, nhiều loại, phong phú, đa dạng có thể dùng vào nhiều mục đích khác và đã có nhiều cô giáo trong trường cùng nhau thực hiện. Với môi trường lớp học đẹp, hấp dẫn trẻ đến lớp chuyên cần hơn, mạnh dạn hơn Với giải pháp tạo cho môi trường phong phú giúp trẻ học toán một cách tích cực tránh cho trẻ sự nhàm chán đem lại kết quả học toán cao trong năm học này. * Điểm mới của giải pháp: Khác với phương pháp dạy học truyền thống trước đây đồ dùng học tập cô phát cho trẻ. Cái mới ở xây dựng môi trường học tập để cho trẻ học toán là trẻ tự do khám phá các đồ dùng xung quanh lớp. Khi trẻ đến các góc chơi cô có thể đến từng trẻ để cung cấp kiến thức cho trẻ. Thông qua đó trẻ nhận biết biểu tượng toán học sâu hơn. * Ưu điểm khi thực hiện biện pháp - giáo viên chuẩn bị đồ dùng dạy học thuận lợi, dễ dàng. - Tổ chức các hoạt động sáng tạo, linh hoạt, không gò ép - Trẻ được lĩnh hội kiến thức qua các trò chơi, đồ chơi, góc chơi trong lớp một cách liên tục và thường xuyên. - Trẻ được tự do khám phá, lựa chọn học liệu mà trẻ mong muốn * Hạn chế. - giáo viên phải tập trung bao quát để tránh trường hợp một số trẻ hiếu động không tuân theo sự hướng dẫn của cô phá đồ dùng đồ chơi mà không tham gia vào hoạt đông. 1.3. Giải pháp thứ 3: Tổ chức tích hợp lồng ghép các hoạt động khi dạy trẻ làm quen với toán. Với đặc thù của hoạt động làm quen với toán thường hay khô khan, cứng nhắc nên trẻ hay nhàm chán, ít hứng thú tham gia vào hoạt động nên tôi cần phải kết hợp linh hoạt khéo léo sử dụng các biện pháp như sau: 1.3.1. Sử dụng các trò chơi tổ chức thành hoạt động học nhằm hứng thú cho trẻ. Là một giáo viên mầm non, tôi luôn tìm tòi học hỏi những thế hệ đi trước và tôi nhận thấy thực hiện dạy trẻ theo phương pháp “Học mà chơi, chơi mà học” là phương pháp hữu hiệu nhất. Chính vì thế tôi luôn có suy nghĩ, cần cố gắng dạy hay, dạy tốt hơn nữa, làm sao thu hút trẻ hứng thú tham gia các hoạt động. Để tăng tính hấp dẫn của giờ học toán tôi áp dụng những trò chơi sáng tạo vào các giờ học có tác dụng khích lệ trẻ tốt hơn. Khi tham gia tiết học trẻ tiếp thu được kiến thức về toán, là phương tiện vừa để củng cố kiến thức trong trẻ sau mỗi tiết dạy. Song việc sáng tạo ra các trò chơi quả là khó, các trò chơi vừa hấp dẫn trẻ, vừa mang tích tư duy và thông qua trò chơi trẻ phải áp dụng những kiến thức khác nhau trong tiết học quả thật là khó. Tuy nhiên dựa vào thực tiễn công tác, dựa vào khả năng của trẻ tôi đã và đang tổ chức một số trò chơi vào giảng dạy hoạt động làm quen toán cho trẻ 3 - 4 tuổi như sau: 6
7. Ví dụ: Trò chơi 1: “Về đúng nhà” Mục đích: Ôn luyện và phân biệt các hình đã học: hình vuông, tròn, tam giác Chuẩn bị: 3 - 4 ngôi nhà, mỗi ngôi nhà có gắn hình vuông, tròn, tam giác và mỗi trẻ có 1 thẻ tương ứng với các hình ở mỗi ngôi nhà Cách chơi: Cô giới thiệu 3 - 4 ngôi nhà. mỗi ngôi nhà có gắn các hình vuông, tròn, tam giác và mỗi trẻ có 1 thẻ tương ứng với hình gắn ở mỗi ngôi nhà. Cô và trẻ hát bài hát “Cả nhà thương nhau”, khi nào cô nói “tìm nhà” thì trẻ nhanh chóng chạy về ngôi nhà có hình tương ứng với hình trong thẻ của mình. Luật chơi: Trẻ nào không về đúng nhà thì phải nhảy cò cò quanh lớp 1 vòng. Trò chơi 2: “Tập tầm vông” Mục đích: Giúp trẻ đếm, biết bớt trong phạm vi 4, biết tách gộp và đếm. Chuẩn bị: Mỗi trẻ có 4 hột hạt. Cách chơi: Cô cho trẻ đứng thành vòng tròn, tay cầm hột hạt, vừa đi vừa hát bài tập tầm vông, gợi ý cho trẻ chia hạt thành 2 phần và đếm xem trên 2 tay có bao nhiêu hột hạt, tay nào có nhiều hạt hơn, tay nào có hạt hơn, hay hai tay có số hạt bằng nhau? Trẻ có thể chia theo yêu cầu của cô.Cho trẻ tách theo khả năng của trẻ và tách theo yêu cầu của cô và cho trẻ gộp lại và đếm số hạt đó Thực hiện: Cô cho trẻ chơi 2, 3 lần, sau mỗi lần chơi cô kiểm tra xem trẻ nào đếm nhầm không. Ngoài ra có rất nhiều trò chơi mà tôi áp dụng vào hoạt động làm quen với toán như Trò chơi lộn cầu vồng, cắp cua, kết bạn . Trên đây là một số trò chơi đã được tôi áp dụng vào các hoạt động làm toán và tôi thấy trẻ học rất hứng thú, thoải mái và đạt kết quả cao, kích thích được nhiều trẻ rụt rè, nhút nhát ở lớp tôi trở nên mạnh dạn hơn. Qua các trò chơi này cô chỉ là người hướng dẫn, gợi mở, phát huy tính tích cực của trẻ, trẻ trở thành trung tâm của mọi hoạt động. Tuy nhiên để trò chơi đạt kết cao hơn nữa thì nhiệm vụ của giáo viên là rất quan trọng. Cô giáo phải giải thích được luật chơi một cách rõ ràng, mạch lạc và dễ hiểu. Đồng thời trong quá trình chơi cô phải giúp đỡ trẻ yếu, tùy thuộc vào khả năng của trẻ, mức độ yêu cầu của từng trò chơi bằng cách phức tạp dần trò chơi, hiệu lệnh chơi, luật chơi để trẻ được thực sự tập luyện, củng cố kiến thức của mình. Khi tổ chức chơi không những phải chú ý đến mục đích dạy học (Củng cố kiến thức rèn luyện kỹ năng) mà còn phải chú ý đến mục đích giáo dục (Rèn luyện những phẩm chất đạo đức, quy tắc ứng xử). Các trò chơi cần được lựa chọn, tổ chức theo hệ thống nhất định phù hợp với quá trình dạy học như vậy hoạt động mới đạt kết quả cao. Và một phần quan trọng không thể thiếu đó là kiểm tra kết quả cuộc chơi cho trẻ kiểm tra cùng cô thông qua việc kiểm tra cô có thể biết được kết quả hoạt động học vừa dạy. Trong quá trình diễn ra các trò chơi cô phải kết hợp chặt chẽ linh động để kết quả đạt kết quả tốt. 1.3.2. Tích hợp các bài thơ, bài hát, ca dao đồng dao . vào trong hoạt động làm quen với toán. Để một hoạt động làm quen với toán không bị khô khan cứng nhắc thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải biết tính tích hợp các nội dung khác một cách linh hoạt, sáng tạo lôi cuốn trẻ vào hoạt động 1 cách hứng thú và có hiệu quả Ví dụ: Trò chơi lộn cầu vồng cho trẻ chơi vừa đọc đồng dao cả lớp và đếm xem nhóm mình có mấy bạn. 7
8. Từ bài hát tập tầm vông mục đích giúp trẻ biết tách/ gộp nhóm đối tượng và đếm.Cô cho trẻ tay cầm đồ chơi hoặc hột hạt... trẻ vừa chơi vừa đọc lời đồng dao tập tầm vông rồi tách số hột hạt ra 2 tay và đếm... Xác định phía trên, phía dưới của bản thân thì tôi cho một cháu đội mũ chóp kín, cô gõ xắc xô các vị trí phía trên, phía dưới của trẻ. Trẻ nói đúng vị trí âm thanh cô vừa gõ.Bạn nào đoán sai phải hát một bài hát tặng các bạn. Trong trò chơi trên tôi tích hợp cho trẻ ôn luyện các bài hát trong tháng. Trẻ học rất thoải mái vui vẻ, giờ học không khô khan, không khí sôi nổi. 1.3.3. Tổ chức cho trẻ làm quen với toán thông qua các hoạt động khác Với đặc điểm nhận thức về toán của trẻ còn nhiều hạn chế: Trẻ chậm nhớ, mau quên vậy nên tôi phải tranh thủ thời gian kết hợp dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi nhằm ôn luyện và và cung cấp thêm kiến thức bán đầu về toán giúp trẻ nhớ được kiến thức toán tốt hơn. *Thông qua hoạt động thể dục sáng Khi trẻ thể dục buổi sáng trẻ còn được ôn các kỹ năng về toán, trẻ được nhẩm đếm theo cô theo nhịp hô 1-2, tương ứng với từng hiệu lệnh là các động tác trẻ tập *Thông qua hoạt động ngoài trời Hoạt động ngoài trời là một hoạt động trẻ rất hứng thú. Do vậy, lúc này cũng là thời điểm để tôi lồng ghép ôn luyện củng cố kiến thức về toán học cho trẻ một cách hiệu quả. Ví dụ: Cho trẻ ôn luyện to hơn – nhỏ hơn: Cho trẻ đồ chơi khu phát triển vận động cô cho trẻ so sánh độ lớn của 2 cái vòng, bóng ... Khi quan sát cây cô hỏi trẻ cây nào cao? Cây nào thấp? *Thông qua hoạt động góc Đối với hoạt động góc tôi dùng các hình thức như ôn luyện ở các chơi như: Góc phân vai: Trẻ tập mua bán, sắp xếp hàng theo yêu cầu về kích thước, Số lượng.. hình dạng, trên dưới Góc học tập: Trẻ luyện củng cố kỹ năng làm quen với toán¸ thông qua các trò chơi: Sắp xếp tương ứng, ghép đôi, và tô màu theo yêu cầu về kích thước, hình dạng... Góc xây dựng: Xếp xen kẽ gạch to, gạch nhỏ,... xếp và so sánh 2 cái cây, 2 ngôi nhà, 2 cái ao... *Thông qua tổ chức giờ ăn: Khi trẻ ngồi vào bàn chuẩn bị ăn cơm, cô có thể cho trẻ quan sát xem trên dưới trước sau trẻ có gì?. Hay khi xúc cơm cô hỏi: Tay phải (trái) con cầm gì? Con xúc cơm bằng tay nào?...Qua đó giáo viên giúp trẻ củng cố ôn luyện kiện thức rất tốt. Trẻ chắc chắn nhớ lâu, nhớ kĩ và thực hiện các hoạt động đúng theo yêu cầu của cô. *Thông qua hoạt động chiều Cô có thể tổ chức ôn luyện cho trẻ dưới mọi hình thức như tìm và đếm các đồ chơi xung quanh lớp hay chơi các trò chơi như: Ngón tay ngọ nguậy, bài hát đếm sao, chơi các trò chơi định hướng không gian, so sánh kích thước 8
9. Ví dụ: Cô tổ chức trò chơi “ ai tìm đúng” cho trẻ tìm đồ dùng đồ chơi đúng với số lượng 3 trẻ chạy nhanh tìm và lấy đồ dùng đúng số lượng 3 1.3.4. Phối kết hợp phụ huynh học sinh - Thông qua buổi họp phụ huynh, giờ đón và trả trẻ giáo viên trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của các cháu để phụ huynh về nhà bồi dưỡng ôn luyện kiến thức thêm cho trẻ. Ví dụ: Phụ huynh có thể đếm số lượng ngón tay của trẻ cho trẻ nghe; so sánh bàn tay mẹ với bàn tay trẻ ( tay mẹ to hơn - tay trẻ nhỏ hơn ) Khi dẫn trẻ đi dạo chơi, cha mẹ chỉ cho trẻ thấy cây này cao hơn cây kia, bông hoa này màu xanh, bông hoa kia màu đỏ Phối kết hợp với phụ huynh tìm kiếm và sưu tầm các nguyên vật liệu và cùng cô làm một số đồ dùng giúp trẻ học toán * Điểm mới của giải pháp: Qua mọi thời điểm khác nhau, các môn học khác nhau tôi có thể hình thành biểu tượng toán học cho ttẻ ngay tại thời điểm hoạt động đó. * Ưu điểm. - giáo viên tổ chức các hoạt động nhẹ nhàng, xuyên suốt. - Trẻ được linh hội kiến thức qua nhiều hoạt động khác nhau. - trẻ được học chủ yếu qua các hình thức vui chơi. * Nhược điểm: - giáo viên phải sáng tạo, có nhiều năng khiếu mới tổ chức hoạt động thành công được. 1.4. Giải pháp thứ 4: Ứng dụng công nghệ thông tin giúp trẻ học tốt hoạt động làm quen với toán. Việc sử dụng các đồ dùng có sẵn hoặc các đồ dùng các cô tự làm từ xốp, cắt từ hoạ báo để dạy trẻ cũng đã thu được kết quả, bước đầu trẻ cũng đã chú ý, tập trung hơn vào tiết học nhưng những đồ dùng đó chưa sinh động để có thể thu hút được sự chú ý của trẻ. Là một giáo viên trẻ với lòng yêu nghề và sự nhiệt tình trong công tác nuôi dạy trẻ tôi muốn dành những gì tốt đẹp nhất cho trẻ vì vậy tôi cảm thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc giảng dạy sẽ thu hút được sự chú ý của trẻ nên dịp hè vừa qua tôi đã tham gia một lớp hướng dẫn soạn giáo án điện tử, sau khi hoàn thành xong khoá học tôi có thêm kinh nghiệm làm giáo án điện tử để phục vụ tốt hơn cho công tác giảng dạy không chỉ của mình mà còn giúp đỡ các chị em đồng nghiệp. Kết quả sau 1 năm thực hiện áp dụng công nghệ thông tin vào dạy học tôi thấy đa số trẻ rất hào hứng và thích thú. Những hình ảnh có màu sắc đẹp, phong phú, sinh động, phù hợp với nội dung bài dạy, đặc biệt tôi đặt hiệu ứng cho các hình ảnh có thể biến mất, xuất hiện, di chuyển nên càng thu hút được sự chú ý của trẻ. Sau khi xây dựng và tiến hành thử nghiệm tại nhóm lớp tôi nhận thấy: Trẻ hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động và đạt được hiệu quả cao. Các giải pháp đều hướng vào quan điểm “Đổi mới hình thức, đổi mới nội dung phương pháp, lấy trẻ làm trung tâm”, trẻ được tham gia vào các hoạt động thông qua do giáo viên đề xuất. Khả năng tiếp thu kiến thức học thông qua trò chơi rất tốt và trẻ tích cực tham gia vào hoạt động này. 9
10. Có khả năng ứng dụng và trải nghiệm vào thực tế. Trẻ hứng thú tiếp thu bài học mạnh dạn, tự tin trả lời các câu hỏi của cô trong các giờ hoạt động chính. Bản thân tôi đã tìm ra được các biện pháp để giúp trẻ làm quen và học tốt hoạt động tất cả các lĩnh vực cho trẻ. Các bậc phụ huynh cũng đã từng bước hiểu được tầm quan trọng về việc cho trẻ đến trường và phối hợp với giáo viên hướng dẫn trẻ trẻ học toán tại nhà. *Điểm mới của giải pháp: Trước đây đồ dùng học toán cô thường sử dụng đồ dùng có sẵn hoặc cô tự cắt xốp để cho trẻ học toán, qua việc ứng dụng công nghệ thông tin thì tôi đã tạo các hình ảnh và làm giáo án điện tử tạo sự hứng thú cho trẻ tham gia hoạt dộng tích cực hơn. * Ưu điểm: Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào việc giảng dạy có ưu điểm là khi trẻ thấy các hình ảnh ở trên ti vi, máy tính trẻ rất thích, hình ảnh rõ ràng, bắt mắt, những bông hoa chuyển động làm cho trẻ tập trung chú ý rất cao. 2. Tính thực tiễn của sáng kiến: Với sáng kiến “Một số biện pháp dạy trẻ 3 - 4 tuổi học tốt hoạt động làm quen với toán” tôi đã ứng dụng vào thực tiễn tại lớp mẫu giáo 3-4 tuổi A trung tâm qua các hoạt động làm quen với toán. Thông qua đó tôi nhận thấy lớp tôi rất tự tin mạnh dạn và rất thích thú học toán vì trẻ được làm trung tâm được học các kiến thức thông qua các trò chơi. Khi ôn các kiến thức đã học trẻ được tạo tâm lý thoải mái học không sợ làm hư các đồ dùng đồ chơi mà được học trãi nghiệm, khám phá các đồ chơi sẵn có như lá cây, hột hạt.. nên trẻ rất hứng thú tham gia. Bản thân là giáo viên dạy lớp 3-4 tuổi nên tôi cố gắng hơn nữa để tìm ra các giải pháp tốt hơn vào các năm học tiếp theo mang lại hiệu quả cao hơn khi trẻ học tốt hoạt động làm quen với toán tránh sự nhàm chán cứng nhắc khô khan khi dạy trẻ.Và sáng kiến này đã được áp dụng thành công ở lớp bé 3-4 tuổi A trung tâm mà còn thành công ở khối 3-4 tuổi trường mầm non Hoa Hồng tôi hi vọng rằng các bạn đồng nghiệp trong toàn tỉnh sẽ áp dụng để việc dạy trẻ ngày càng hiệu quả, phát huy tính tích cực của trẻ, sự chủ động và sáng tạo của cô. Sáng kiến này có thể áp dụng cho mọi vùng, miền và mọi đối tượng trẻ vì các giải pháp đều dễ dàng thực hiện được. 3. Hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến 3.1. Hiệu quả áp dụng Qua quá trình áp dụng các biện pháp trên cho trẻ học tốt hoạt động làm quen với toán ở lớp mẫu giáo 3 - 4 tuổi A trung tâm tôi nhận thấy đề tài đã mang lại hiệu quả như sau: *Đối với trẻ: Trẻ rất hứng thú với tiết học, hăng hái tham gia trả lời các câu hỏi của cô. Trẻ có nề nếp và thói quen học tập tốt và trật tự. 100% trẻ đã tập trung trong giờ học Trẻ tự tin khi phát biểu hay khi hoạt động đạt 100% 95% trẻ thực hiện được yêu cầu của các bài tập, trò chơi toán * Sau đây là kết quả sau khi áp dụng các giải pháp. 10
11. Kết quả khảo sát sau một thời gian áp dụng đề tài: STT Kết quả Kết quả Nội dung trẻ cần đạt đầu năm cuối năm Số Tỷ lệ Số Tỷ lệ lượng % lượng % 1 Trẻ thích được đến trường, đến lớp 18/27 66.7 27/27 100 2 Tỷ lệ chuyên cần 23/27 85.2 27/27 100 3 Trẻ thích thú tham gia hoạt động 17/27 63 27/27 100 4 Trẻ mạnh dạn tự tin trong khi học 12/27 44.4 25/27 92.6 toán 5 Trẻ tiếp thu kiến thức tốt 17/27 63 26/27 96.3 Sau khi áp dụng các biện pháp tôi thấy rằng trẻ đạt yêu cầu tăng lên rõ rệt. Chính vì vậy tôi thấy được tiếp thu các kiến thức về toán còn hạn chế.. Kết quả đã chứng minh các giải pháp, biện pháp đưa ra là rất hữu hiệu, chất lượng cao hơn hẳn so với thực trạng. Như vậy việc cung cấp và rèn luyện cho trẻ 3-4 tuổi làm quen với hoạt động làm quen với toán là việc làm cần thiết và cấp bách vì nó phát triển trí tuệ, sự linh hoạt, sáng tạo, năng động để hoàn thiện nhân cách trẻ. Chính vì thế mà cô cần trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về văn học, nghiên cứu kĩ nội dung chương trình, nắm được tâm sinh lí theo từng độ tuổi đặc biệt là sử dụng các phương pháp, biện pháp giáo dục phù hợp để khơi dậy lòng ham mê học toán cho trẻ. *Đối với giáo viên: Giáo viên nắm chắc được phương pháp của hoạt động, thay đổi hình thức tổ chức linh hoạt sáng tạo hơn để thiết kế bài dạy phù hợp hiệu quả hơn Cô giáo đã tạo được môi trường học tập và vui chơi cho trẻ trong và ngoài lớp có khoa học. Bổ sung được nhiều đồ chơi cho tiết dạy. Đổi mới, sáng tạo trong dạy học nhằm phát huy tính tích cực cho trẻ luôn làm cho các bài giảng trở nên phong phú hơn, luôn sinh động, hấp dẫn, mang tính giáo dục và thẩm mỹ cao. Giờ dạy “ Cho trẻ làm quen với các hoạt động về toán” Tôi đã được Ban giám hiệu nhà trường cùng đồng nghiệp đánh giá xếp loại giỏi. *Đối với phụ huynh: Đa số phụ huynh hiểu được ý nghĩa, tầm quan trọng của việc tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen với Toán. Nhờ sự giúp sức của phụ huynh nên lớp tôi đã làm được 27 bộ đồ dùng dạy toán cho trẻ từ đó giờ hoạt động làm quen với toán được tổ chức thuận lợi hơn, dễ dàng hơn, sinh động hơn, hiệu quả hơn. Chất lượng dạy học ngày càng được nâng cao. Phụ huynh rất vui mừng phấn khởi, yên tâm hơn khi gửi con vào trường. 3.2. Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến - Đề tài này do tôi trực tiếp nghiên cứu, được áp dụng trong lớp Mẫu giáo 3- 4 tuổi của tôi và mang lại kết quả cao. Đề tài này đã được nhân rộng trong khối 11
12. Mẫu giáo và nhân rộng trong toàn trường, được các giáo viên trong trường đồng tình ủng hộ. - Các giải pháp này không chỉ áp dụng cho cô và trẻ trong Trường Mầm non Hoa Hồng mà còn có thể áp dụng cho tất cả các Trường trong toàn Huyện Cam Lộ. Và nó có thể nhân rộng ra ở các trường bạn. III. Kết luận: 1. Bài học kinh nghiệm: Qua quá trình nghiên cứu và thực tế ở lớp tôi đã rút ra cho mình bài học và có nhiều kinh nghiệm hơn khi lên lớp như sau: Xây dựng kế hoạch và triển khai kế hoạch phải phù hợp với độ tuổi, tâm sinh lý của trẻ, vùng miền. Giáo viên phải nắm vững phương pháp, thường xuyên đầu tư các hình thức dạy học linh hoạt, sáng tạo để dạy trẻ. Khảo sát chất lượng trẻ đầu năm để nắm được khả năng làm quen với hoạt động toán của trẻ và có kế hoạch dạy trẻ phù hợp. Tự bồi dưỡng chuyên môn, khả năng với hoạt động làm quen với hoạt động toán cho bản thân, luôn thay đổi hình thức, tạo tình huống bất ngờ để thu hút sự chú ý của trẻ vào các hoạt động. Tích cực tạo điều kiện cho trẻ tiếp xúc với môi trường thiên nhiên. Cần nâng cao trình độ tin học để có thể ứng dụng công nghệ thông tin vào các hoạt động Tìm hiêu tâm sinh lý của trẻ về khả năng nhận thức, để có biện pháp dạy phù hơp, khoa học. Thường xuyên kết hợp công tác giáo dục, thông qua các hoạt động học tập, vui chơi ở lớp, để trẻ phát triển mọi mặt, từ đó tạo ra được niềm tin với phụ huynh và trẻ. Lồng ghép hoạt động làm quen với toán vào các hoạt động khác, cho trẻ có tâm lý thoải mái, nhẹ nhàng khi bước vào giờ học. Cần cho trẻ làm quen với các thuật ngữ toán học như to, nhỏ, phải trái, trước sau, tạo nhóm, so sánh, thêm bớt Để trẻ hiểu và nắm bắt kịp thời kiến thức mà cô cung cấp. Sưu tầm tranh ảnh, làm đồ dùng dạy học, tìm những nguyên liệu sẵn có ở địa phương để trang trí lớp và phục vụ hoạt động làm quen với toán. Cô cần chuẩn bị đồ dùng đầy đủ mỗi khi trẻ thực hiện luyện tập, vì đối với trẻ MN phương pháp trực quan và luyện tập đóng vai trò chủ đạo, nếu không có đồ dùng thì các hoạt động không đạt, hơn nữa việc trang trí lớp, tạo môi trường cho trẻ được nhìn, được trực tiếp luyện tập mọi lúc, mọi nơi sẽ mang lại hiệu quả cao hơn Một việc không thể thiếu là sự phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường để dạy trẻ ôn luyện kiến thức đã được cung cấp ở lớp. Để lĩnh hội một tri thức đầy đủ và toàn diện thì đòi hỏi ở trẻ có 1 trạng thái tâm lý thoải mái và an toàn. Vì vậy là 1giáo viên mầm non chúng ta cần phải biết yêu thương, đùm bọc, che chở và tôn trọng trẻ, từ đó trẻ thấy mình thực sự được an toàn và nó tích cực tham gia vào hoạt động và lính hội tri thức một cách trọn 12
13. vẹn. Vì vậy chúng ta phải hết sức quan tâm để nâng cao chất lượng giáo dục ở bậc học, tạo một môi trường lành mạnh, một tâm thế tốt cho trẻ có những hứng thú khi đến trường và thực sự mang tính chất là một trường học thân thiện. 2. Kiến nghị đề xuất: * Đối với nhà trường Thường xuyên tổ chức các tiết dạy mẫu về hoạt động làm quen với toán cho giáo viên dự giờ rút kinh nghiệm Hằng năm mua sắm bổ sung thêm các đồ dùng phục vụ hoạt động làm quen với toán * Đối với phụ huynh Phụ huynh thường xuyên phối hợp để cung cấp nguyên vật liệu làm đồ dùng đồ chơi cho trẻ Thường xuyên trao đổi với giáo viên để nắm bắt các thông tin về việc học của trẻ để từ đó bồi dưỡng thêm kiến thức cho trẻ * Đối với phòng giáo dục Mở thêm các lớp tập huấn bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáo viên. Xây dựng các tiết chuyên đề hoạt động làm quen với toán cho trẻ 3-4 tuổi về đổi mới phương pháp thông qua trò chơi. Trên đây là toàn bộ giải pháp của tôi, tôi mong rằng những giải pháp này sẽ áp dụng có hiệu quả hơn khi được ban giám khảo góp ý kiến để tôi sử dụng các giải pháp khi dạy trẻ hoạt động làm quen với toán một cách hiệu quả hơn vào các năm tiếp theo. Tôi xin chân thành cảm ơn! XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG NGƯỜI VIẾT SÁNG KIẾN (Ký tên, đóng dấu) (Ký tên) Nguyễn Thị Hồng Hồ Thị Vân XÁC NHẬN CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 13