SKKN Một số biện pháp xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại Trường Mầm non Tam Hồng

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại Trường Mầm non Tam Hồng

1. SÁNG KIẾN CẢI TIẾN Một số biện pháp xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non Tam Hồng Trong những năm gần đây, ngành giáo dục luôn chú trọng việc phát triển toàn diện chất lượng giáo dục để xây dựng thế hệ tương lai của đất nước đáp ứng với sự phát triển của xã hội trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, theo kịp và sánh vai với các nước tiên tiến trên thế giới. Để xây dựng được thế hệ tương lai phát triển toàn diện cần phải quan tâm phát triển trẻ em ngay từ lứa tuổi mầm non. Xác định được mục tiêu này, ngành giáo dục đã chỉ đạo thực hiện đổi mới các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm bởi các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục lấy trẻ làm trung tâm sẽ tạo điều kiện, tạo cơ hội để trẻ được chủ động, sáng tạo, được tự lĩnh hội kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm một cách tự nhiên, tích cực, không thụ động; điều này là tiền đề vững chắc cho sự phát triển toàn diện của đứa trẻ trong suốt cả cuộc đời. Để làm tốt điều đó, nhà trường đã chỉ đạo việc xây dựng môi trường cơ sở vật chất, xây dựng môi trường xã hội, chỉ đạo các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, từ việc tạo môi trường ngoài trời, trong lớp học đến việc tổ chức công tác chăm sóc, nuôi dưỡng đều hướng vào trẻ, coi trẻ là trung tâm. Trong quá trình thực hiện, nhà trường đã có những thuận lợi và khó khăn như sau: * Về thuận lợi Được sự quan tâm của Sở GD&ĐT tỉnh Vĩnh Phúc, Phòng GD&ĐT huyện Yên Lạc, các cấp lãnh đạo Đảng, chính quyền địa phương luôn chăm lo cho sự phát triển của Giáo dục mầm non. Chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ ngày càng phát triển đã tạo được niềm tin trong nhân dân và các cấp lãnh đạo; Nhà trường có tổng diện tích đất 19.367 m2, bình quân 30m 2/trẻ đây là điều kiện thuận lợi để xây dựng cơ sở vật chất nhà trường. Trường có hệ thống bếp ăn đảm bảo theo quy trình một chiều, đã đạt giải nhất trong Hội thi bếp ăn một chiều đảm bảo dinh dưỡng, vệ sinh an toàn thực phẩm cấp tỉnh năm học 2020-2021; có vườn rau sạch đã được Đảng ủy xã Tam Hồng và huyện Yên Lạc chọn làm mô hình điển hình tiên tiến trong năm 2021; Đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên của nhà trường đảm bảo về số lượng, tuổi đời trẻ, luôn có tinh thần trách nhiệm, phẩm chất đạo đức tốt, đoàn kết, yêu nghề, mến trẻ, tích cực tự bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ đáp ứng yêu cầu đổi mới GDMN hiện nay. * Về khó khăn Cơ sở vật chất của nhà trường được xây dựng đến nay đã cũ, một số hạng mục bị hỏng phải sửa chữa chắp vá, môi trường trong, bên ngoài lớp học và các đồ chơi ngoài trời sắp xếp chưa khoa học nên chưa thu hút, hấp dẫn trẻ. Đặc biệt chưa thu hút được sự quan tâm ủng hộ từ phía phụ huynh, các doanh nghiệp, cá nhân trên địa bàn xã
2. 2 Sự nhận thức của phụ huynh về quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm còn hạn chế. Sự phối hợp của phụ huynh để giáo dục lễ giáo cho trẻ chưa được thường xuyên. Đặc biệt là cách chào hỏi, nói lời cảm ơn, xin lỗi, ý thực bảo vệ môi trường Việc trang trí môi trường trong lớp học của một số giáo viên chưa đẹp, chưa làm nổi bật được các góc chơi, chủ đề chơi; góc khám phá khoa học chưa phong phú, ít sáng tạo. Với những thuận lợi và khó khăn nêu trên, nhà trường đã nghiên cứu tìm các biện pháp nhằm phát huy những mặt mạnh, giải quyết các khó khăn để đạt mục tiêu về xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm theo sự chỉ đạo của ngành học đó là: Biện pháp 1: Xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Đối với môi trường trong lớp học: Nhà trường tham mưu với lãnh đạo đầu tư mua sắm trang thiết bị, đồ dùng đồ chơi trong lớp phục vụ cho công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ như: lắp đặt hệ thống máy chiếu cho các lớp; đầu tư mua sắm các đồ dùng, đồ chơi cho các khối lớp theo quy định tại Thông tư 01 của Bộ giáo dục; chỉ đạo các lớp trang trí nổi bật các góc chơi chính trong lớp phù hợp với chủ đề giáo dục, hình ảnh, chữ viết vừa với tầm nhìn của trẻ, màu sắc đẹp, sinh động, những hình ảnh ngộ nghĩnh; các lớp 5 tuổi quan tâm môi trường chữ viết và số; các đồ chơi mang tính mở, trẻ có thể thay đổi được khi chơi như: Tất cả chữ dán góc, hình ảnh con vật, chữ cái, chữ số đều dùng nhám dích để khi thay đổi chủ đề giáo viên có thể thực hiện dễ dàng. Ở góc xây dựng: Không dùng đồ chơi lắp giáp sẵn mà dùng các loại nguyên liệu để trẻ tự lắp giáp thành sản phẩm, thành công trình như dùng thân, lá, quả để lắp thành cây; dùng các khối, các thanh rời để tạo thành ngôi nhà, dùng các thanh, các đế để lắp hàng rào, các ghép nút để lắp giáp cổng, ô tô, máy bay Chỉ đạo giáo viên dùng các loại quả, lá, cành cây, hột hạt để tạo thành chữ cái, chữ số, con vật, các món ăn Bố trí các góc chơi, không gian chơi phù hợp với từng độ tuổi, sắp xếp bố trí các góc chơi đảm bảo không ảnh hưởng đến nhau, đồ chơi gọn gàng dễ tìm lấy, dễ sử dụng, thuận tiện cho trẻ thực hành trải nghiệm, phát huy tính sáng tạo đồng thời đảm bảo an toàn tuyệt đối cho trẻ. Chỉ đạo giáo viên trang trí nhà vệ sinh đẹp, có cây xanh, hoa, hình ảnh 7 bước rửa tay, các bước lau mặt, chữa và số nhà vệ sinh phải luôn thơm, sạch để trẻ bước chân vào nhà vệ sinh có cảm giác như đang ở trong lớp học. Đối với môi trường ngoài lớp học: Cải tạo, tu sửa khuôn viên nhà trường khang trang, sạch đẹp, an toàn và thân thiện. Ngay từ cổng vào, trên hai hàng cây, nhà trường đã trang trí các gốc cây bằng màu sắc khác nhau để trẻ được học màu, gắn các chữ cái, chữ số lên thân cây để trẻ được học chữ cái, chữ số; vẽ các con vật theo chủ đề để trẻ được khám phá trên sân trường, nhà trường tạo ra các hình học, các ô tách gộp, các toa tàu để trẻ được trải nghiệm như: Nhảy tách gộp, đi lên
3. 3 tàu hỏa, nhả vào ao tròn Ở cầu thang, nhà trường dán các chữ tiếng anh, con vật trẻ trẻ được đọc từ tiếng anh ứng với con vật; trên mặt cầu thang nhà trường dán hình đôi chân, chữ cái, chữ số để trẻ được vừa đi, vừa đọc. Thiết kế xây dựng khu vui chơi vận động: leo núi, đi thăng bằng trên ghế, chui qua cổng .để trẻ vừa được chơi, vừa được phát triển thể chất. Trẻ được tham gia các hoạt động trải nghiệm ở khu vực chơi cát sỏi nước để được làm thí nghiệm, được in hình, tạo công trình từ cát. Tại khu vui chơi giao thông, trẻ được sử dụng ô tô, xe đạp, xe máy thực hình với tín hiệu đèn xanh, đèn đỏ, đi bộ như vậy trẻ được chơi, được hiểu luật giao thông, được trải nghiệm, được phát triển thể chất Nhà trường xây dựng vườn cổ tích để trẻ được dạo chơi tham quan và nghe cô kể chuyện, như vậy trẻ được trải nghiệm ngay với những hình ảnh sẵn có ở vườn cổ tích. Ở khu chợ quê, trẻ được chơi bán hàng, mua hàng, được trải nghiệm với những sản phẩm dân gian thời xưa vừa có tác dụng giáo dục các kỹ năng xã hội, vừa giáo dục truyền thống cho trẻ Xây dựng mô hình “ vườn rau sạch” để cung cấp các loại rau, củ quả cho bữa ăn hàng ngày của trẻ, ngoài ra với không gian này còn là nơi để cho trẻ tham quan, trải nghiệm; trẻ được thực hành trồng, chăm sóc và thu hoạch rau. Mô hình “ Vườn rau sạch” của nhà trường được UBND xã lựa chọn làm mô hình điển hình tiên tiến và được Huyện Yên Lạc đánh giá rất hiệu quả. Qua mô hình “ vườn rau sạch” trẻ biết trân trọng sức lao động, biết ơn người làm ra sản phẩm. Về môi trường xã hội: Đối với đội ngũ: Nhà trường luôn phát huy tinh thần đoàn kết trong tập thể để xây dựng nhà trường vững mạnh đi lên bằng các việc làm cụ thể như: Thực hiện tốt công tác dân chủ, mọi việc đều do tập thể bàn bạc, quyết định; công khai minh bạch các khoản thu chi, công bằng trong đánh giá và khen thưởng; động viên cổ vũ kịp thời tinh thần của đội ngũ; tạo niềm tin, tôn trọng, quan tâm đội ngũ; chăm lo tốt đời sống cán bộ giáo viên, nhân viên, tạo động lực để đội ngũ phát huy tinh thần trách nhiệm, lòng nhiệt huyết và khả năng sáng tạo trong thực hiện nhiệm vụ của nhà trường. Nhà trường đã xây dựng và triển khai cho cán bộ, giáo viên, nhân viên học tập Bộ quy tăc ứng xử trong trường mầm non; ký cam kết về đảm bảo an toàn về thể chất và tinh thần cho trẻ; đưa nội dung về ứng xử văn hóa trong nhà trường và đảm bảo an toàn cho trẻ làm tiêu chí để xếp loại thi đua năm học. Đối với trẻ: Cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường yêu thương trẻ như con, chăm trẻ bằng tình thương và trách nhiệm, tạo cho trẻ cảm thấy được an toàn, được yêu thương, được hiểu và được tôn trọng; đặc biệt là với những trẻ khuyết tật, trẻ có hoàn cảnh khó khăn thì quan tâm nhiều hơn. Giáo dục biết trẻ yêu thương giúp đỡ bạn, tạo cơ hội để trẻ quan tâm giúp đỡ nhau; tích hợp việc giáo dục vào trong mọi hoạt động của trẻ;xây dựng cho trẻ ngôi trường hạnh phúc, lớp học hạnh phúc. Chú trọng giáo dục lễ giáo cho trẻ, chỉ đạo các lớp đưa nội dung giáo dục lễ giáo lồng ghép vào các hoạt động hàng ngày như: hình thành nền nếp khoanh tay, cúi đầu chào các cô và người lớn khi đến trường, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi
4. 4 Ví dụ: Ngay đầu giờ đón trẻ nhà trường chúng tôi chỉ đạo toàn thể cán bộ, giáo viên đều có mặt tại sân trường đứng thành hàng để đón, chào trẻ. Khi phụ huynh đưa trẻ đến sân trường, cán bộ, giáo viên vẫy tay chào, trẻ nhìn thấy cô vẫy tay chào trẻ sẽ khoanh tay chào các cô, phụ huynh cũng niềm nờ cúi đầu chào cô giáo. Từ những việc làm tưởng như nhỏ bé nhưng đã góp phần giáo dục, thay đổi hành vi văn minh nơi công sở cho cả đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên, trẻ và cả phụ huynh học sinh. Biện pháp 2: Xây dựng kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Căn cứ vào đặc điểm tình hình của nhà trường, của địa phương, dựa vào đặc điểm, nội dung và kết quả mong đợi của từng độ tuổi, Ban giám hiệu đã chủ động xây dựng kế hoạch nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục hướng vào trẻ, lấy trẻ làm trung tâm; nội dung và biện pháp thực hiện kế hoạch cụ thể, rõ ràng và được lấy ý kiến tham gia của các tổ chuyên môn, của tập thể Hội đồng sư phạm, sau đó triển khai thực hiện đến từng tổ chuyên môn, từng giáo viên. Hàng tháng có đánh giá và điều chỉnh kế hoạch thực hiện. Nhà trường quan tâm đặc biệt việc xây dựng lớp điểm: 5TuổiA2; 5 Tuổi A5; 4TuổiA1; 3 Tuổi A3 và tổ chức các giờ hoạt động giáo dục mẫu để giáo viên trong trường được trao đổi, học tập kinh nghiệm với đồng nghiệp để áp dụng vào lớp của mình. Biện pháp 3. Tổ chức hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Khi tổ chức thực hiện các hoạt động, chúng tôi chú ý nhấn mạnh cho giáo viên nhận ra được điểm mấu chốt của việc lấy trẻ làm trung tâm có nghĩa là tổ chức hoạt động luôn đặt trẻ vào trung tâm của quá trình giáo dục, tạo mọi cơ hội cho trẻ được tham gia vào các hoạt động; được thực hành, trải nghiệm và tự giải quyết vấn đề trên cơ sở những gợi ý, giúp đỡ của giáo viên. Chỉ đạo giáo viên phối hợp linh hoạt các phương pháp dạy học, dựa trên sự hiểu biết, hứng thú, nhu cầu của trẻ mà đưa ra phương pháp dạy học phù hợp khả năng của trẻ. Hình thức tổ chức tiết học đa dạng, phong phú, không gò bó áp đặt trẻ, tổ chức cho trẻ “Học mà chơi, chơi mà học” để trẻ lĩnh hội kiến thức kỹ năng một cách tự nhiên. Trong hoạt động giáo dục trẻ, đặc biệt quan tâm nội dung tổ chức cho trẻ thăm quan, trải nghiệm vì qua trải nghiệm trẻ học được các kĩ năng sống quan trọng như: Cách chào hỏi, xin lỗi, cách quan tâm tới những người xung quanh; lòng yêu quê hương, đất nước, có ý thức bảo tồn những bản sắc dân tộc, địa phương . Ví dụ: Hàng năm tổ chức cho trẻ đi thăm quan Chợ Lầm để trẻ trải nghiệm được cách bán hàng, mua hàng; Thăm quan Đền Thính để về di tích lịch sử của quê hương; Thăm quan làng nghề đan lát của làng Tảo Phú Trong công tác nuôi dưỡng: Nhà trường đảm bảo chế độ sinh hoạt của trẻ, cho trẻ ăn đủ và cân đối các chất dinh dưỡng, đảm bảo mức năng lượng cung cấp trong từng ngày chức giờ ăn khoa học, gọn gàng, đảm bảo công tác vệ sinh khi tổ chức giờ
5. 5 ăn như rửa tay, lau mặt trước khi ăn; lau miệng, súc miệng sau khi ăn động viên khích lệ để trẻ ăn hết xuất; quan tâm chăm sóc đến những trẻ suy dinh dưỡng và béo phì; tổ chức cho cho trẻ ngủ đủ giấc, chỉ đạo giáo viên hát ru trẻ ngủ, cô thức để bao quát trẻ, sửa tư thế nằm cho trẻ Tổ chức khám bệnh và cân đo chấm biểu đồ tăng trưởng cho trẻ theo quy định. Chỉ đạo thực hiện nghiêm quy trình bếp một chiều và công tác vệ sinh ATTP tại bếp ăn. Hợp đồng thực phẩm với các địa chỉ tin cậy; quản lý chặt chẽ chế độ ăn của trẻ không để thất thoát bằng cách: Cử nhân viên y tế giám sát thực phẩm, thành lập tổ kiểm thực 3 bước và phân công cán bộ, giáo viên kiểm thực hàng ngày; mỗi ngày đề nghị phụ huynh học sinh xuống kiểm tra thực phẩm và bữa ăn của trẻ; Ban giám hiệu kiểm tra thường xuyên. Trang bị đầy đủ các đồ dùng, thiết bị y tế phục vụ sơ cấp cứu và chăm sóc sức khỏe ban đầu; thiết bị thiết yếu trong công tác phòng chống dịch bệnh; Biện pháp 4. Đổi mới đánh giá sự phát triển của trẻ Chỉ đạo giáo viên theo dõi trẻ trong các chủ đề, cuối mỗi chủ đề đánh giá sự phát triển của trẻ dựa trên cơ sở sự thay đổi của từng trẻ. Căn cứ vào kết quả đánh giá để xây dựng, điều chỉnh kế hoạch và tổ chức các hoạt động chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục phù hợp với khả năng của trẻ và điều kiện thực tế của trường, lớp. Ngoài việc áp dụng cách đánh giá theo chương trình Giáo dục mầm non nhà trường chỉ đạo giáo viên đổi mới cách đánh giá: tổ chức cho trẻ được đánh giá nhận xét về môi trường trong và ngoài lớp học, nhận xét về tình cảm của cô giáo với trẻ Ví dụ: Cô có thể hỏi trẻ: con thấy lớp mình trang trí như thế nào? Hay: Con thấy cô giáo yêu thương con không? Phụ huynh đánh giá nhà trường: đánh giá về môi trường cảnh quan sư phạm, môi trường trong lớp, đánh giá về thái độ phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, giáo viên, nhân viên nhà trường, thái độ của cô giáo với trẻ; đánh giá về chất lượng chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ qua các buổi họp phụ huynh học sinh, Ban giám hiệu, giáo viên lắng nghe ý kiến đánh giá từ phía phụ huynh để tổng hợp, thống nhất chỉnh sửa kế hoạch giáo dục, kế hoạch cải tạo, trang trí môi trường trong và ngoài lớp, chỉnh sửa hành vi, thái độ ứng xử phù hợp. Biện pháp 5. Công tác phối hợp giữa nhà trường, cha mẹ và cộng đồng trong nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ Để công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm đạt hiệu quả tốt, nhà trường đã phối hợp tích cực với cha mẹ và cộng đồng để thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ. Tuyên truyền với phụ huynh biết về các văn bản chỉ đạo của ngành, các tiêu chí về môi trường lấy trẻ làm trung tâm; các điều kiện để thực hiện chuyên đề; những lợi ích sẽ thu được khi thực hiện tốt chuyên từ đó để tranh thủ sự ủng hộ của phụ huynh và cộng đồng. Nhà trường đã tuyên truyền trực tiếp qua các cuộc họp, lễ hội, phát thanh trên thông tin của xã, qua wesite, qua bảng tuyên truyền của nhà trường, nhóm lớp. Ngoài ra, nhà trường phối hợp với Hội liên hiệp phụ nữ của xã để tuyên
6. 6 truyền về các cách chăm sóc nuôi dưỡng giáo dục trẻ và huy động trẻ đến trường. Phối hợp trung tâm Y tế huyện khám sức khỏe định kỳ cho trẻ, trao đổi, tuyên truyền kiến thức chăm sóc nuôi dưỡng trẻ theo khoa học. Nhà trường tận dụng mọi cơ hội mời các tổ chức, doanh nghiệp, các nhà hảo tâm thăm cơ sở vật chất nhà trường để thu hút nguồn lực đầu tư từ nhiều phía. Kết quả đạt được: - Đối với trẻ: 100% trẻ hứng thú, thích đến trường, yêu trường yêu lớp, yêu cô. 100% trẻ đạt về các mục tiêu chương trình đề ra. Trẻ đã có những nền nếp, hành vi văn minh, khi đến trường, lớp như: Khoanh tay cúi đầu chào các cô giáo, người lớn, nói lời cảm ơn, xin lỗi, có hàng vi tích cực để bảo vệ môi trường. - Đối với giáo viên: 100% Giáo viên chủ động, linh hoạt và sáng tạo hơn khi tổ chức các hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm; trang trí, xây dựng môi trường lớp học theo hướng mở, các góc chơi đã phản ánh được chủ đề đang thực hiện, vừa tạo ấn tượng cho trẻ vừa giúp trẻ củng cố và mở rộng kiến thức sau các hoạt động học. - Phụ huynh: 98% phụ huynh đã quan tâm phối hợp với nhà trường trong việc xây dựng môi trường và chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ. - Về môi trường cơ sở vật chất: Môi trường, cơ sở vật chất khang trang xanh, sạch, đẹp, an toàn và thân thiện, có đủ các khu vui chơi cho trẻ trải nghiệm như: Vườn rau của bé, vườn cổ tích, khu vui chơi phát triển vận động, khu vui chơi với cát nước, khu vui chơi giao thông, khu chợ quê... với hệ thống đồ dùng đồ chơi ngoài trời được sắp xếp khoa học, hấp dẫn trẻ vui chơi, trải nghiệm sáng tạo. Các phòng học đã được sửa chữa, sơn lại khang trang, sạch, đẹp, phù hợp với trẻ; nhà trường được phụ huynh ủng hộ ốp gạch men 40 bồn hoa trị giá 40.860.000đ, 500 chậu hoa. Phụ huynh và các doanh nghiệp trên địa bàn xã tiếp tục ủng hộ nhà trường cải tạo môi trường bên ngoài: Sơn lại tường lớp học cũ, ủng hộ 20 ngày công sơn tường rào sắt; ủng hộ 200 chậu hoa cây cảnh. Nhà trường nhận được sự quan tâm của Sư thầy Thích Minh Pháp trụ trì chùa Biện Sơn xây dựng mô hình “ vườn rau sạch” với tổng tiền là 44.860.000đ. Công ty xây dựng Yên Lạc ủng hộ 16 chiếc điều hòa Daikin; Công ty XD&TM Kết Hiền ủng hộ 8 chiếc điều hòa Dairin lắp các phòng học cho trẻ. Trên đây là“ Một số biện pháp xây dựng môi trường nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại trường mầm non Tam Hồng” với mong muốn nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ trong nhà trường. Rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của các cấp lãnh đạo và bạn bè đồng nghiệp để sáng kiến cải tiến của nhà trường được hoàn thiện và hiệu quả ./. Ngày 20 tháng 10 năm 2021 T.M NHÀ TRƯỜNG HIỆU TRƯỞNG