SKKN Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi trong Trường Mầm non Tam Hồng

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi trong Trường Mầm non Tam Hồng

1. PHÒNG GD & ĐT HUYỆN YÊN LẠC TRƯỜNG MẦM NON TAM HỒNG BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN Tên sáng kiến: “Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi” Tác giả sáng kiến: Nguyễn Thị Thu * Mã sáng kiến: Yên Lạc, năm 2023 1
2. BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo. Vui chơi giúp trẻ học tập, lĩnh hội những kinh nghiệm xã hội để trẻ vận dụng trong cuộc sống sau này. Tuy nhiên, với bản tính luôn thích tìm hiểu, khám phá thế giới, nếu chỉ chơi mà không có đồ chơi thì chắc chắn có lúc trẻ sẽ nhàm chán, buồn tẻ. Có thể nói, “Đồ chơi là những dạng đồ vật, không thể thiếu vắng trong các cuộc vui chơi của bất cứ đứa trẻ nào”. Đồ chơi là người bạn quan trọng của những đứa trẻ khi chơi bất cứ một trò chơi nào. Nó giúp trẻ tự tạo ra hoàn cảnh chơi, cách chơi đúng ý tưởng của mình, vì trẻ mầm non thông qua “Chơi mà học, học mà chơi; học bằng trải nghiệm”. Trong thực tế các đồ dùng, đồ chơi được cấp chưa thể đáp ứng được hết nhu cầu hoạt động của cô và trẻ do nguồn kinh phí đầu tư cho giáo dục nói chung và giáo dục mầm non nói riêng còn rất hạn chế. Do đó, giáo viên mầm non còn tận dụng môi trường trong và ngoài lớp học cùng với tự tay làm ra những đồ dùng, đồ chơi để đáp ứng các nhu cầu hoạt động của trẻ. Mỗi đồ dùng dạy học được cấp phát hay giáo viên tự làm đều có mục đích sử dụng riêng. Chính vì vậy giáo viên mầm non phải mất rất nhiều thời gian, công sức và tiền bạc để làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ cho “ý đồ” giảng dạy của mình cũng như nhu cầu chơi của trẻ trên lớp. Tuy nhiên việc sử dụng đồ dùng, đồ chơi còn chưa thực sự hiệu quả. Với bất cứ giáo viên nào cũng gặp những hạn chế nhất định. Sự hạn chế đó không chỉ là do bản thân đồ dùng mà do chính giáo viên chưa biết cách khai thác, sử dụng đồ dùng mình làm ra cũng như đồ chơi được cấp phát. Để sử dụng hiệu quả đồ dùng đồ chơi tôi luôn trăn trở, suy nghĩ để tìm tòi ra các các biện pháp khác nhau để phát huy tính hiệu quả của việc sử dụng đồ dùng đồ chơi. Hơn nữa với kết quả cao trong các hội thi “Giáo viên sáng tạo tự làm và sử dụng đồ dùng đồ chơi dạy học” cấp trường trong những năm qua đã giúp tôi thêm tự tin để viết đề tài: “Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi” trong trường mầm non. 2
3. 2. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi”. 3. Tác giả sáng kiến. - Họ và tên: Nguyễn Thị Thu - Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường MN Tam Hồng – huyện Yên Lạc – tỉnh Vĩnh phúc. - Số điện thoại: 0396829529 - Email: [email protected] 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Nguyễn Thị Thu - Trường MN Tam Hồng - Huyện Yên Lạc - Vĩnh Phúc 5. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Nghiên cứu trong phạm vi trường mầm non Tam Hồng về thực trạng sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi . 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử: Ngày 12 tháng 09 năm 2022 đến 28 tháng 02 năm 2023. 7. Bản chất của sáng kiến 7.1. Về nội dung của sáng kiến: 7.1.1. Cơ sở lý luận. Ngày nay, với sự bùng nổ của công nghệ 4.0, trẻ được làm quen sớm với máy tính, điện thoại, mạng internet vì vậy mà thời gian để trẻ trải nghiệm, vui chơi và làm quen với những vấn đề của thời đại thì còn nhiều hạn chế. Để theo kịp sự phát triển của xã hội và cung cấp cho trẻ những trải nghiệm đầy đủ nhất thì việc đổi mới phương pháp dạy học luôn là vấn đề nóng được nhiều người quan tâm. Hiện nay giáo dục mầm non đã có sự đổi mới nhiều về phương pháp. Những phương pháp dạy học tích cực kích thích sự tìm tòi, đòi hỏi sự tư duy của trẻ được đặc biệt chú ý. Song để cho trẻ được tích cực tham gia vào hoạt động, việc sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi là hết sức cần thiết. Đồ dùng dạy học là những phương tiện giúp cho cô và trẻ tổ chức thành công các hoạt động học tập và vui chơi có hiệu quả. Trong quá trình đổi mới 3
4. phương pháp dạy học, đồ dùng đồ chơi dạy học là một trong những điều kiện cơ bản không thể thiếu để cô và trẻ đạt được mục tiêu hoạt động đề ra. Hơn nữa đồ dùng, đồ chơi giúp cho trẻ trực tiếp trải nghiệm bằng các giác quan thông qua đây phát triển nhận thức và từ đó nâng cao khả năng tự tìm tòi, phát hiện, kích thích các nhu cầu khám phá của trẻ, rèn luyện kỹ năng học tập và thực hành của trẻ. Giáo viên chỉ đóng vai trò là người gợi mở, hướng dẫn và giúp đỡ trẻ. Dưới sự tác động của cô giáo thì đồ dùng đồ chơi thể hiện được: Giúp trẻ dễ tiếp nhận, ghi nhớ sâu hơn và đầy đủ, phong phú những biểu tượng. Từ đây tạo ra sự lôi cuốn, hấp dẫn để giờ học sinh động và đạt được mục tiêu bài học hiệu quả hơn. Vì vậy mà giáo dục trẻ mầm non đi đôi với sử dụng đồ dùng đồ chơi. 7.1.2. Đặc điểm chung của lớp Bản thân tôi được phân công làm tổ trưởng chuyên môn tổ 4 tuổi với 7 lớp học và tổng số trẻ là 180 trẻ, riêng lớp tôi chủ nhiệm có 27 trẻ và những đồ dùng đồ chơi được cấp phát hay tự làm chưa thật sự phong phú, chưa được sử dụng hiệu quả, thường xuyên. 7.2. Thực trạng của việc sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở Trong quá trình thực hiện đề tài này tôi nhận thấy những điều kiện thuận lợi và khó khăn như sau: 7.2.1. Thuận lợi - Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, tạo điều kiện về cơ sở vật chất cũng như thời gian. Nhà trường thường xuyên tổ chức các buổi bồi dưỡng chuyên môn: sinh hoạt chuyên môn tổ, trường, các chuyên đề trao đổi thảo luận về phương pháp dạy học, về cách làm, khai thác sử dụng và bảo quản đồ dùng, đồ chơi. - Lớp học khang trang, sạch sẽ, đủ diện tích, thoáng mát về mùa hè, ấm áp về mùa đông. Lớp được trang bị những cơ sở vật chất như: máy tính, máy chiếu, đồ chơi, đồ dùng...phục vụ cho các hoạt động của trẻ. - Bản thân tôi là tổ trưởng chuyên môn nhiều năm, có trình độ trên chuẩn và được tham gia các lớp bồi dưỡng của sở, phòng giáo dục và nhà trường tổ chức. Ngoài ra tôi là giáo viên mầm non trẻ luôn yêu nghề, mến trẻ, ham học hỏi để 4
5. nâng cao chuyên môn nghiệp vụ. Luôn có ý thức tìm tòi và sáng tạo một số đồ dùng đồ chơi để phục vụ cho các hoạt động của trẻ. - Được sự quan tâm, ủng hộ nhiệt tình từ các bậc phụ huynh. - Đa số trẻ đã được học lớp 3 tuổi nên đã có nề nếp, chăm ngoan, lễ phép, luôn cùng nhau tham gia tích cực vào mọi hoạt động trên lớp. 7.2.2. Khó khăn - Lớp tôi với số trẻ là 27 trẻ, tỷ lệ chuyên cần tương đối cao nhưng cơ sở vật chất ở trường, lớp vẫn chưa thực sự đáp ứng hết được những yêu cầu hoạt động của trẻ. - Đồ dùng, đồ chơi được sở giáo dục, phòng giáo dục cấp phát sử dụng lâu năm đã xuống cấp, màu sắc mờ nhạt, một số thì đã hư hỏng nên không còn đáp ứng được nhu cầu của trẻ. Trẻ mầm non có hứng thú, bị thu hút với những đồ dùng, đồ chơi mới và lạ, màu sắc nổi bật. Chính vì thế tôi phải tự mình tìm tòi, học hỏi, sáng tạo để làm ra các loại đồ dùng, đồ chơi tự tạo phục vụ cho các hoạt động tại lớp mình được đầy đủ, phong phú và đa dạng hơn. - Đồ dùng, đồ chơi tự tạo chưa đa dạng, phong phú, chưa đáp ứng được sự thay đổi theo từng chủ đề, đề tài, trò chơi mới. Cách sắp xếp đồ dùng, đồ chơi chưa khoa học, chưa thu hút trẻ. - Số lượng, chủng loại đồ dùng, đồ chơi ở các lớp là khác nhau. Không lớp nào có thể có đầy đủ các loại đồ dùng, đồ chơi để phục vụ đầy đủ các hoạt động hằng ngày cho cô và trẻ được. Vậy nên tôi và các bạn đồng nghiệp sẽ mượn đồ dùng của các lớp khác để dùng. Nhưng việc mượn đó lại gặp nhiều khó khăn do giáo viên sợ hỏng, mất đồ. Có đồng nghiệp chưa thật sự nhiệt tình, thậm chí là từ chối khéo. - Đa số giáo viên đều nhận thức được sự cần thiết của đồ dùng, đồ chơi đối với mọi hoạt động của trẻ. Song đôi lúc các cô còn chưa thực sự sử dụng hiệu quả đồ dùng trong các hoạt động. Có giáo viên chuẩn bị quá nhiều đồ dùng trong một hoạt động trong khi hoạt động đó chỉ cần một hay một vài đồ dùng là có thể đáp ứng tốt mục đích, yêu cầu. Bên cạnh đó thì có những hoạt động giáo viên lại chuẩn 5
6. bị sơ sài, ít đồ dùng cho trẻ hoạt động nên trẻ không được trải nghiệm nhiều và kết quả hoạt động chưa cao. - Một số phụ huynh chưa nhận thức đúng đắn tầm quan trọng của giáo dục mầm non. Còn lại một số phụ huynh lại bận rộn công việc, ít có thời gian quan tâm trò chuyện, vui chơi, trải nghiệm cùng với con mình. *Kết quả khảo sát trẻ trước khi thực hiện đề tài: Các tiêu chí Kết quả đánh giá Trẻ đạt Trẻ chưa đạt Trẻ hứng thú, tích cực, 14/27 trẻ = 52% 13/27 trẻ = 48% thể hiện tốt vai chơi. Trẻ có kỹ năng tốt, có 15/27 trẻ = 56% 12/27 trẻ = 44% sự sáng tạo Khắc sâu biểu tượng về 13/27 trẻ = 48% 14/27 trẻ = 52% đối tượng tìm hiểu. *Nhận xét chung: - 13/27 trẻ = 48% trẻ chưa hứng thú, tích cực, thể hiện tốt vai chơi. - 12/27 trẻ = 44% trẻ chưa có kỹ năng tốt, có sự sáng tạo. - 14/27 trẻ = 52% trẻ chưa khắc sâu biểu tượng về đối tượng tìm hiểu. Qua khảo sát đầu năm đầu năm tôi nhận thấy trẻ lớp tôi chưa thực sự hứng thú, tích cực, thể hiện tốt vai chơi trong các hoạt động ở trường lớp. Kĩ năng của trẻ còn hạn chế, chưa linh hoạt và trẻ thực sự còn mờ nhạt, mơ hồ với các biểu tượng về đối tượng tìm hiểu. Xuất phát từ những khó khăn trên, tôi luôn trăn trở suy nghĩ và nghiên cứu để giúp trẻ thực sự hứng thú, sáng tạo và có kiến thức sâu sắc về đối tượng thông qua việc sử dụng hiệu quả các đồ dùng, đồ chơi ở trường lớp mình. Tôi mạnh dạn đưa ra các biện pháp như sau: 7.3. Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi. 7.3.1. Biện pháp 1: Khai thác, sử dụng hiệu quả đồ dùng đồ chơi được cấp phát. 6
7. Đầu tiên tôi chú ý đến việc sử dụng hiệu quả những đồ dùng, đồ chơi được cấp phát. Có rất nhiều hoạt động chỉ cần sử dụng đồ dùng, đồ chơi được cấp phát cũng có thể mang lại hiệu quả cao. Ví dụ: Trong một tiết Toán “Đếm đến 5, nhận biết nhóm có số lượng 5, nhận biết số 5” ở chủ đề thực vật. Có giáo viên hì hục tranh thủ mọi thời gian cắt hoa, chậu hoa để phục vụ tiết dạy. Nhưng thực sự không cần thiết là bởi trong bộ đồ dùng toán của trẻ đã có sẵn những lô tô rất đẹp và đầy đủ cho tiết dạy này. Vậy nên giáo viên cần nhận thức mức độ và hoàn cảnh phù hợp để sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi cấp phát. Với những đồ dùng, đồ chơi là nhựa được cấp phát luôn đa dạng về chủng loại, có hình thức đẹp, đảm bảo thẩm mỹ và trẻ chơi bền lâu. Nó phù hợp với nhiều chủ đề, nhều hoạt động. Trẻ tích cực tham gia các hoạt động, được trải nghiệm, tự mình khám phá và đưa ra ý kiến nhận xét từ đây đúc rút được những kinh nghiệm cho mình. Ví dụ: Ở chủ đề “Nghề nghiệp”. Với đề tài: “Vẽ sản phẩm nghề nông”. Trước khi trẻ vẽ tôi cho trẻ được quan sát một số sản phẩm nghề nông như: quả bí, quả bầu, củ khoai, củ sắn, quả nho, quả khế, quả chuối, bắp ngô, và một số loại rau quả khác...( là những đồ chơi bằng nhựa có hình dáng giống vật thật, có màu sắc đẹp hấp dẫn trẻ) nhằm mục đích trẻ được tận mắt nhìn thấy và cảm nhận được đầy đủ hơn màu sắc, cấu tạo, hình dáng.... của một số sản phẩm nghề nông để trẻ có sản phẩm vẽ giống thật hơn và có nhiều sáng tạo. Ngoài việc sử dụng đúng mục đích sử dụng đồ dùng, đồ chơi tôi còn chú ý nhiều đến việc sử dụng đồ dùng, đồ chơi, linh hoạt, sáng tạo. Đây thực sự là nghệ thuật của mỗi giáo viên. Không phải cô giáo mầm non nào cũng làm được điều này. Để tránh nhàm chán trong hoạt động thì không nên sử dụng một loại đồ dùng đồ chơi cho cùng một lĩnh vực. Ví dụ như: Với loại tiết làm quen với văn học thì tôi thường tổ chức với nhiều hình thức mới lạ, hấp dẫn trẻ. Trong chủ đề “Động vật”, Tuần 1: Truyện “Thỏ con ăn gì” tôi kể bằng hình ảnh Powerpoint. Tuần 2: Kể chuyện “Cáo, thỏ và gà trống” tôi kể bằng sa bàn. Tuần 3: Thơ: “Ong và bướm” tôi đọc kết hợp với sân khấu rối. 7
8. Để tạo thêm hiệu quả sử dụng mới cho đồ dùng được cấp phát, tôi còn thiết kế và trang trí các họa tiết ngộ nghĩnh, hấp dẫn trẻ. Ví dụ những chiếc tủ đựng đồ dùng đồ chơi được phát rất thuận tiện là có bánh xe quay tôi có thể quay phía sau ra và dán bóng kính để cho trẻ chơi được trò chơi: Gài lô tô, tìm chữ cái, tìm số... khi trẻ hoạt động góc. Với cách khai thác, sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi được cấp phát, trẻ lớp tôi luôn hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động. Trẻ chủ động trải nghiệm vào các vai chơi, các trò chơi, ngôn ngữ của trẻ phát triển phong phú, sử dụng đồ chơi rất sáng tạo. 7.3.2. Biện pháp 2: Làm và sử dụng hiệu quả đồ dùng đồ chơi tự tạo. Ngoài việc sử dụng những đồ dùng, đồ chơi được cấp phát, tôi còn nghiên cứu mày mò làm ra được những đồ dùng, đồ chơi tự tạo để tổ chức các hoạt động nhằm thu hút trẻ tham gia các hoạt động. Để làm ra đồ dùng, đồ chơi tự tạo thì tôi chú ý từ khi chuẩn bị làm như: Mục đích sử dụng, nguyên vật liệu phù hợp, màu sắc, giá thành, độ bền... Tôi chỉ làm những đồ dùng, đồ chơi phục vụ trực tiếp các hoạt động của trẻ mà thật sự lớp không có hoặc không thay thế được. Đồ chơi được làm đa số đều được sử dụng tối đa, hiệu quả, đẹp, an toàn, giá thành hợp lí. Những đồ dùng, đồ chơi tự tạo ở trong lớp tôi đa số từ các nguyên vật liệu gần gũi, dễ kiếm, dễ tìm. Từ những nguyên vật liệu, phế liệu sẵn có ở địa phương như: những mảnh gỗ, vỏ hộp bánh, vỏ hộp sữa, bao tải màu, vỏ bắp ngô già, vỏ lon bia, hạt sỏi, những mảnh vài vụn, bìa giấy, đốc lịch, vòng nón cũ, vỏ hộp sữa, nan tre, vỏ dầu gội đầu, vỏ chai dầu rửa bát, ống hút, len vụn, hạt cúc màu ... Tôi làm ra một số đồ dùng đồ chơi phục vụ cho các hoạt động như: Làm hoa, quả từ chai nhựa thải, làm bộ bàn ghế từ dây thừng nhỏ, khâu các con vật hay quả từ vải vụn cũ, ô tô từ giấy bìa catton, xe đạp bằng ống hút, móc giày dép từ len cũ 8
9. Đồ dùng, đồ chơi tự làm Tôi cũng tổ chức kết hợp cho trẻ cùng cô vẽ: ô ăn quan; vẽ đường dích dắc; vẽ ô bật chụm chân, tách chân để chơi các trò chơi vận động, trò chơi dân gian. Bên cạnh đó tôi cũng cho trẻ cùng cô cắt hoa từ giấy xốp, tô màu ô tô làm từ bìa catton, gắn viên sỏi làm thành đường đi trong các trò chơi, gắn chum dây len vào phách tre... Khi được cùng cô trải nghiệm, làm và tạo ra những đồ chơi như vậy trẻ cảm thấy rất thích thú và hạnh phúc khi ngắm nhìn những sản phẩm mà mình tự làm. Từ đây trẻ sẽ hiểu và có ý thức giữ gìn đồ dùng, đồ chơi ở lớp. Để đồ chơi luôn đảm bảo an toàn cho trẻ, khi nghiên cứu làm ra các đồ chơi đó tôi thực hiện theo các tiêu trí: Đồ dùng, đồ chơi phải đảm bảo không có gờ sắc nhọn, màu sắc hấp dẫn, dùng sơn màu không độc hại, có độ bền cao. Với cách làm này số lượng đồ dùng, đồ chơi trong lớp tôi ngày càng phong phú và đa dạng. Tuy nhiên, để đồ dùng được bền lâu thì việc giữ gìn và bảo quản đồ dùng cũng rất là quan trọng. Trong mỗi lần chơi, tôi luôn giáo dục trẻ giữ gìn đồ chơi cận thận và cùng chơi đoàn kết. Bên cạnh đó, trẻ đã biết sắp xếp gọn gàng đồ dùng, đồ chơi sau khi chơi. Vì thế hoạt động nào, chủ đề nào tôi cũng có đồ dùng để thực hiện tốt hoạt động. 9
10. Sản phẩm của cô và trẻ tự làm Với bất cứ đồ chơi tự tạo nào khi đã hoàn thành, tôi thường tham khảo thêm ý kiến của đồng nghiệp về những ý tưởng sử dụng đồ dùng đó, qua đây tôi đã có được nhiều ý tưởng hay và sang tạo khi sử dụng chúng. Ngoài ra, tôi cũng không quên dành thời gian để giới thiệu cho trẻ làm quen bộ đồ dùng, đồ chơi mới, về nguyên vât liệu làm đồ dùng, ý tưởng chơi của trẻ. Những hoạt động đó đã giúp đồ dùng tôi làm ra được sử dụng hiệu quả hơn, phong phú hơn. Sau khi áp dụng biện pháp trên, lớp tôi có số lượng đồ dùng đồ chơi phong phú. Trẻ rất hào hứng khi được tham gia làm đồ dùng đồ chơi cùng cô. Phụ huynh rất phấn khởi, hài lòng khi thấy con em mình có rất nhiều đồ dùng, đồ chơi để học tập, vui chơi. Qua các hội thi làm đồ dùng, đồ chơi cấp trường tôi luôn được giải cao. Việc sử dụng và bảo quản đồ dùng, đồ chơi trong lớp tôi ngày càng tốt hơn. 7.3.3. Biện pháp 3: Tận dụng môi trường lớp học và xây dựng môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm. Bên cạnh việc khai thác, sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi tôi còn chú ý đến việc xây dựng môi trường lớp học lấy trẻ làm trung tâm cho trẻ. Theo tôi, việc sử dụng đồ dùng hiệu quả tùy thuộc nhiều vào việc sắp xếp đồ dùng, đồ chơi trong môi trường lớp học. Bởi vậy, tôi luôn quan tâm trang trí lớp học với các mảng tường sáng, các góc chơi đẹp, thường xuyên thay đổi theo nội dung từng chủ đề. Các đồ 10
11. dùng, đồ chơi được sắp xếp khoa học, hợp lí và nổi bật nhằm thu hút sự chú ý của trẻ vào hoạt động. Ngoài ra nó giúp trẻ củng cố kiến thức đã học một cách hiệu quả nhất và khi nhìn vào đó trẻ biết ngay được mình đang học chủ đề nào. Sắp xếp đồ dùng, đồ chơi Ngoài ra, tôi còn tận dụng các đồ dùng, đồ chơi thay thế để tiết dạy được sáng tạo hơn, giúp trẻ hoạt động tích cực hơn. Ví dụ: Trong lớp học, tôi thường sử dụng khăn cho trẻ làm búp bê, vòng thể dục thay cho vô lăng ô tô, dây kéo co xếp vòng tròn thay cho tổ chim hoặc chuồng thỏ Tôi cũng luôn chú ý sắp xếp đồ dùng, đồ chơi nổi bật, khoa học theo từng góc chơi. Những đồ dùng, đồ chơi như: Sa bàn, bộ đồ dùng học toán, các hình, các khối, vở của trẻ... xếp ở phía dưới của giá để đồ. Những đồ dùng mà giáo viên tự tạo nhẹ hơn như: hình người, bộ que tính, lọ hoa, luống rau, bông hoa, các con vật từ hộp nhựa, mũ cho các đội chơi, mô hình hoa, các dụng cụ để đong, đếm... tôi xếp phía trên để trẻ dễ lấy, dễ cất. Những vật dụng có thể gây tai nạn cho trẻ như: Dao, kéo, ấm nước...được cất cao cẩn thận; bàn ghế xếp gọn gàng tạo không gian rộng rãi cho trẻ hoạt động. Bên cạnh đó, tôi còn tận dụng tối đa không gian trong và ngoài lớp cho trẻ được hoạt động tích cực hơn. Để trẻ được hoạt động tích cực, sáng tạo, kích thích khám phá tư duy trẻ tôi luôn sắp xếp góc chơi ở trạng thái mở. 11
12. Trang trí góc theo hướng mở Ví dụ: Hoạt động góc tôi thường sử dụng cả không gian trong và ngoài hiên lớp học. Bên ngoài hiên tôi sắp xếp là góc khám phá khoa học. Các con sẽ được trải nghiệm thiên nhiên như chăm sóc con vật, tưới hoa, cây cảnh, chơi với cát và nước. Không gian trong lớp tôi thường sử dụng cho trẻ chơi các trò chơi như biểu diễn âm nhạc, chơi cô giáo, lớp học, xây công trình của bé... Tận dụng môi trường trước cửa lớp học 12
13. Với những khoản tường trong lớp tôi còn sử dụng làm nơi để trưng bày các sản phẩm của cô và trẻ. Các sản phẩm của trẻ như tranh vẽ, cắt dán, tô màu... Tuy nhiên khi trưng bày luôn chú ý tính khoa học, trẻ dễ lấy, dễ quan sát Góc treo sản phẩm của trẻ Với biện pháp này tôi đã tạo hứng thú cho trẻ khi tham gia vào các hoạt động giáo dục. Tôi cũng luôn chú ý đến việc thay đổi cách trang trí và bổ sung thêm nhiều hình ảnh phong phú theo nội dung của từng chủ đề đẹp mắt hấp dẫn trẻ. Sau mỗi hoạt động, 100% trẻ hứng thú, chủ động cùng cô trang trí, sắp xếp lại các góc khoa học, gọn gàng, đẹp mắt. 7.3.4. Biện pháp 4. Quản lý và trao đổi đồ dùng, đồ chơi giữa các lớp. Việc làm ra những đồ dùng, đồ chơi thực sự vất vả và tốn kém. Bên cạnh đó những đồ dùng được cấp phát cũng có giới hạn. Vậy nên cần phải biết giữ gìn, bảo quản các đồ dùng, đồ chơi thì mới phục vụ đầy đủ cho các hoạt động của lớp mình. Ngay đầu năm học tôi ghi chép đầy đủ các loại đồ dùng, đồ chơi vào sổ tài sản của lớp. Thậm chí tôi ghi chép tỉ mỉ cả về số lượng, màu sắc, chất liệu và cách dùng mỗi loại. Với vai trò là tổ trưởng tổ chuyên môn, tôi tuyên truyền và hướng dẫn giáo viên trong tổ cùng thực hiện như tôi. Sau đó tôi tổng hợp tất cả các đồ dùng trong tổ thành một bảng thống kê riêng ghim trên nhóm Zalo tổ. Các lớp 13
14. trong tổ khi cần đồ dùng nào sẽ mượn đồ dùng đó, có ký mượn, ký trả rõ ràng. Việc làm này đã giúp giáo viên trong tổ tôi nhiệt tình trong việc sẵn sàng chia se, trao đổi cho nhau mượn đồ dùng. Đối với các đồ dùng chưa đủ để phục vụ cho chủ đề, đề tài mới thì tôi cùng các giáo viên trong tổ sẽ bàn bạc, tập trung làm thêm đồ dùng phục vụ cho chủ đề, đề tài đó. Ngoài ra tôi tổ chức sinh hoạt chuyên môn tổ, dự giờ đánh giá, so sánh các tiết dạy có sử dụng đồ dùng, đồ chơi. Phân tích rõ việc trẻ có hứng thú tham gia hơn không, hiệu quả của việc sử dụng đồ dùng, đồ chơi qua mỗi tiết dạy, mức độ hiểu của trẻ khi trực tiếp thao tác với các đồ dùng. Qua biện pháp quản lí đồ dùng và trao đổi đồ dùng giữa các lớp giúp cho giáo viên trong tổ cũng như trong nhà trường có thể trao đổi, chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau trong việc mượn, bảo quản, sử dụng một cách khoa học, sáng tạo đồ dùng, đồ chơi phục vụ đầy đủ cho các hoạt động của trẻ. 7.3.5. Biện pháp 5. Đề ra một số nguyên tắc cho bản thân về cách sử dụng đồ dùng, đồ chơi hiệu quả, sáng tạo. Bản thân tôi đề ra một số nguyên tắc như sau: - Đảm bảo an toàn: Đây là một nguyên tắc quan trọng nhất khi sử dụng đồ dùng đồ chơi. - Sử dụng đồ dùng, đồ chơi một cách khoa học, sáng tạo, linh hoạt phù hợp với mỗi chủ đề, đề tài học của trẻ. - Bảo quản tốt đồ dùng, đồ chơi đã có. Bảo dưỡng, sửa chữa hoặc thay thế ngay đồ dùng hư hỏng. - Việc mượn, trả đồ dùng cần nghiêm túc, không làm hỏng hay mất đồ dùng, đồ chơi của đồng nghiệp. Nếu đồ dùng, đồ chơi có hiện tượng xuống cấp hay hỏng thì báo ngay chgo giáo viên lớp đó biết để sửa chữa, thay thế kịp thời. - Không nên sử dụng cùng một đồ dùng, đồ chơi nhiều lần trong các hoạt động, các chủ đề. - Lắng nghe, tiếp thu ý kiến đóng góp của đồng nghiệp, không cố chấp, bảo thủ. 14
15. Với cách làm trên tôi luôn được Ban giám hiệu cùng các đồng nghiệp đánh giá cao về việc bảo quản, sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi của lớp mình cũng như đồ dùng, đồ chơi trong nhà trường. 7.3.6. Biện pháp 6. Tuyên truyền phối kết hợp với phụ huynh về cách sử dụng đồ dùng, đồ chơi hiệu quả, sáng tạo. Muốn hoạt động giáo dục đạt hiệu quả cao thì giáo viên phải biết phối kết hợp giữa gia đình và nhà trường thật chặt chẽ. Phụ huynh- gia đình trẻ có vai trò quan trọng trọng trong sự thành công của mỗi giáo viên mầm non trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ. Hiện nay trên thị trường đồ chơi ở Việt Nam, đồ chơi của nước ngoài chiếm số lượng lớn. Trong đó có một số đồ chơi mang tính giáo dục, phát huy trí tuệ, tư duy của trẻ thì cũng có những đồ chơi không an toàn, ảnh hưởng xấu đến tâm lí trẻ thậm chí gây bạo lực như súng, gươm, mặt nạ dữ dằn... Đầu tiên tôi tuyên truyền đến phụ huynh về ý nghĩa của các đồ chơi gắn với trò chơi dân gian, gần gũi, sử dụng các nguyên vật liệu sẵn có, rẻ tiền. Đồ chơi, trò chơi dân gian chính là một phần của văn hoá dân tộc. Với các trò chơi như thả diều, thổi sáo, đu tiên, ném còn, pháo đất, đèn trời, chọi gà, chọi chim, đánh quay, đánh đáo, ô ăn quan, nhảy dây, đá cầu không cần những đồ chơi tốn kém mà chỉ tận dụng những vật liệu sẵn có, và tốn rất ít công sức là có thể làm được một đồ chơi rất vui cho trẻ, những đồ chơi cho các trò chơi này trẻ cũng có thể tự chuẩn bị được. Trong các buổi họp phụ huynh, nhóm lớp Zalo hoặc vào giờ đón trả trẻ, tôi tuyên truyền đến phụ huynh về đồ chơi, trò chơi truyền thống, đồ chơi tự tạo làm bằng nguyên vật liệu đơn giản, dư thừa mà ở bất cứ đâu cũng có. Tôi làm video hướng dẫn các bậc phụ huynh cách làm đồ dùng, đồ chơi và cách chơi với con để các con được trải nghiệm, có kĩ năng tri giác với đồ chơi. Từ một đồ chơi các con dùng cho nhiều trò chơi, nhiều hoàn cảnh chơi. Bên cạnh đó tôi trò chuyện với trẻ về các nguyên vật liệu, cách làm làm ra đồ dùng đồ chơi để trẻ trở thành một tuyên truyền viên xuất sắc cho việc tuyên truyền đến phụ huynh. Từ đó phụ huynh nhiệt tình hơn trong việc ủng hộ các 15
16. nguyên vật liệu sẵn có ở từ gia đình mình. Kết quả là phụ huynh lớp tôi tỏ ra rất hứng thú trong việc làm các đồ dùng, đồ chơi từ các vật liệu phế thải thay cho các các con. Phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu phế thải từ gia đình trẻ Tôi thường trưng bày đồ dùng, đồ chơi mình đã làm được ở những nơi phụ huynh dễ nhìn thấy, tôi trò chuyện với phụ huynh về cách làm đồ dùng, ý nghĩa của đồ dùng như: đồ dùng tự tạo sẽ an toàn hơn, vệ sinh hơn các đồ dùng đồ chơi trôi nổi, không rõ nguồn gốc như hiện nay. Những đồ dùng, đồ chơi tự làm có tác dụng giáo dục trẻ mang tính tích cực hơn đồng thời góp phần bảo vệ môi trường. Với biện pháp này thì phụ huynh đã quan tâm hơn đến việc cho con chơi gì và chơi như thế nào để không ảnh hưởng tiêu cực đến trẻ, đặc biệt hơn, có phụ huynh còn mang tặng lớp đồ chơi mà mình đã làm được. 7.4. Khả năng áp dụng của sáng kiến Sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi” của tôi được áp dụng tại lớp mẫu giáo 4 tuổi A7 trường mầm non Tam Hồng đạt kết quả tốt, tôi đã được ban giám hiệu cùng các đồng nghiệp đánh giá cao trong việc sử dụng, bảo quản đồ dùng một cách khoa học, hiệu quả. Tất cả các biện pháp tôi nêu trên đều phù hợp với thực tế của địa phương và của trường mầm non Tam Hồng. Qua đó thấy được các biện pháp trên 16
17. có thể áp dụng cho các lớp mẫu giáo nhỡ trong toàn trường và tất cả các trường trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, khi áp dụng mỗi giáo viên cần linh hoạt vận dụng vào điều kiện thực tế của mỗi lớp và tùy thuộc vào nhận thức của trẻ, tổ chức các hoạt động cần “Lấy trẻ là trung tâm” thì mới nâng cao hiệu quả giáo dục. 8. Những thông tin cần được bảo mật (Không có) 9. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến Danh sách các tài liệu, học liệu tham khảo: 1. Giáo dục học mầm non (tập 1. 2) Đào Thanh Âm NXB Dại học Quốc gia Hà Nội 1997. 2. Chương trình giáo dục mầm non của bộ giáo dục và đào tạo 3. Module MN 30: Làm đồ dùng dạy học, đồ chơi tự tạo 4. Tập sách mầm non và một số tài liệu có liên quan. 5. Phương pháp nghiên cứ khoa học. PGS – TS Đào Thanh Âm. 6. Tạp chí giáo dục học mầm non. 7. Sinh lý học trẻ em. Lê Thanh Vân. 8. Tổ chức, hướng dẫn trẻ chơi – Nhà xuất bản Đại học Quốc Gia Hà Nội 1996 – Nguyễn Ánh Tuyết. Giáo viên phải có hướng phấn đấu bồi dưỡng năng lực, trình độ chuyên môn vững vàng. Đề ra và thực hiện các nguyên tắc giữ gìn đồ dùng đồ chơi. Sử dụng linh hoạt, hợp lí và sáng tạo các đồ dùng đồ chơi ở lớp. Biếp sắp xếp đồ chơi mang tính mở để thu hút, hấp dẫn trẻ. 10. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả. 10.1. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả: Sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm “Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi” trong năm học này tôi thu được kết quả như sau + Đối với giáo viên Tôi được Ban giám hiệu, đồng nghiệp đánh giá cao trong việc sử dụng đồ dùng giảng dạy một cách khoa học, hiệu quả. 17
18. Tôi đã đạt giải nhì hội thi giáo viên giỏi cấp trường năm học 2022- 2023. Bản thân làm ra được nhiều đồ dùng đảm bảo các tiêu chí của đồ dùng, đồ chơi, sử dụng hiệu quả, chất lượng cũng như trao đổi cùng đồng nghiệp để rút ra nhiều kinh nghiệm quý báu. Việc chuẩn bị đồ dùng cho hoạt động không còn là gánh nặng hay áp lực lớn đối với tôi và tôi biết tổ chức các hoạt động giáo dục với nhiều hình thức mới lạ, hấp dẫn trẻ, có những hình thức tổ chức linh hoạt khi dạy trẻ đạt hiệu quả cao góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ trong nhà trường. + Đối với trẻ Trẻ biết sử dụng đồ dùng, đồ chơi khéo léo hơn, biết tạo ra nhiều sản phẩm đẹp, sáng tạo khi được hoạt động với các nguyên vật liệu mở. Qua các đợt chuyên đề, dự giờ trẻ luôn tự tin, hợp tác và có kỹ năng tham gia tốt. Các hoạt động giáo dục với trẻ giờ không còn khô khan, dập khuân nữa mà đã phát huy được tính sáng tạo của trẻ. Tôi nhận thấy trẻ hứng thú, tích cực hơn và nhớ lâu hơn. Trẻ thích chơi các đồ chơi ở lớp và có những sáng tạo rõ nét với các đồ dùng, đồ chơi, cách chơi, có thể tự tạo nhiều đồ chơi cho mình từ các nguyên vật liệu và đồ chơi ở lớp. Bảng so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm: Trước khi áp Các tiêu chí Sau khi áp dụng So sánh dụng Trẻ hứng thú, - Trẻ đạt: 14/27 - Trẻ đạt: 25/27 tích cực, thể hiện trẻ = 52% trẻ = 93% tốt vai chơi. - Trẻ chưa đạt: - Trẻ chưa đạt: Trẻ đạt tăng 41% 13/27 trẻ = 48% 2/27 trẻ = 7% Trẻ có kỹ năng - Trẻ đạt: 15/27 - Trẻ đạt: 22/27 trẻ tốt, có sự sáng tạo trẻ = 56% = 81% - Trẻ chưa đạt: - Trẻ chưa đạt: Trẻ đạt tăng 25% 12/27 trẻ = 44% 5/27 trẻ = 19% 18
19. Khắc sâu biểu - Trẻ đạt: 13/27 - Trẻ đạt: 23/27 trẻ tượng về đối trẻ = 48% = 85% tượng tìm hiểu. - Trẻ chưa đạt: - Trẻ chưa đạt: Trẻ đạt tăng 37% 14/27 trẻ = 52% 4/27 trẻ = 15% Qua bảng khảo sát cho chúng ta thấy được: Sau khi tôi áp dụng sáng kiến, kết quả đạt trên trẻ đã có sự chuyển biến rõ rệt so với đầu năm khi chưa áp dụng sáng kiến: Số trẻ hứng thú, tích cực, thể hiện tốt vai chơi tăng thêm 41%; Trẻ có kỹ năng tốt, có sự sáng tạo tăng thêm 25%; Trẻ khắc sâu biểu tượng về đối tượng tìm hiểu tăng thêm 37%. *Đối với phụ huynh: Phụ huynh lớp tôi nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng và ý nghĩa của việc sử dụng có hiệu quả đồ dùng đồ chơi từ đó phối hợp chặt chẽ giữa gia đình nhà trường trong việc chăm sóc và giáo dục trẻ được tốt hơn. Với kết quả trên cho thấy việc áp dụng các biện pháp trong bản sáng kiến kinh nghiệm mà chất lượng giáo dục trẻ mẫu giáo 4 tuổi A7 có nhiều tiến bộ, các cháu nhanh nhẹn, tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạt động. * Sau một năm thực hiện đề tài này tôi đã rút ra một số kinh nghiệm như sau: Một là: Cần nhìn nhận đúng hơn về tiêu chí “đồ dùng dạng mở” trong hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ. “Đồ dùng dạng mở” ở đây nghĩa là có thể sử dụng cả đồ dùng đồ chơi cấp phát và tự tạo, nhưng phải làm sao để trẻ được thao tác, được trải nghiệm nhiều trên đồ dùng, đồ chơi, nghĩ ra các cách chơi khác nhau với cùng một đồ dùng, đồ chơi đó. Hai là: Khi làm đồ dùng, đồ chơi ngoài yếu tố thẩm mỹ còn cần chú ý đến hiệu quả sử dụng đồ dùng, đồ chơi.. Thường xuyên trang trí lớp học, các góc chơi đẹp mắt, sáng tạo với các mảng tường sáng, hấp dẫn, bắt mắt nhằm thu hút, lôi cuốn trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động. Ba là: Giáo viên cần có tinh thần học hỏi, trau dồi kinh nghiệm về việc sử dụng đồ dùng đồ chơi giữa các lớp trong nhà trường. 19
20. Bốn là: Bản thân có những nguyên tắc về sử dụng đồ dùng. Tuy nhiên, nguyên tắc đó phải khoa học, không cứng nhắc, biết tiếp thu góp ý của đồng nghiệp Năm là: Giáo viên cần khéo léo tận dụng mọi cơ hội, mọi lúc, mọi nơi để đẩy mạnh công tác tuyên truyền phối kết hợp với phụ huynh làm đồ dùng, đồ chơi. Vận động phụ huynh ủng hộ nguyên vật liệu nhà có hay chính phụ huynh sưu tầm. 10.2. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân: Bản sáng kiến “Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi” đã được áp dụng trong lớp 4 tuổi A7, tổ 4 tuổi, trường mầm non Tam Hồng đạt hiệu quả cao và được đánh giá xếp loại tốt. Việc sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi thực sự không phải là vấn đề mới nhưng nó đòi hỏi phải có những biện pháp khả quan, kết hợp sự kiên trì, khéo léo của mỗi giáo viên thì sẽ thành công và đạt hiệu quả cao. Các biện pháp tôi đã nêu trên hoàn toàn mang tính khả thi và có thể áp dụng được với tất cả các độ tuổi trong trường mầm non trong toàn huyện. Vì vậy theo tôi bất cứ giáo viên mầm non nào cũng có thể áp dụng các biện pháp trên vào việc sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi. Tuy nhiên để mang lại hiệu quả cao thì người giáo viên phải có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực chuyên môn vững vàng và hơn thế nữa đó chính là lòng nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ. 11. Danh sách những tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử hoặc áp dụng sáng kiến lần đầu: Số Tên tổ chức/cá Địa chỉ Phạm vi/Lĩnh vực TT nhân áp dụng sáng kiến 1 Cô và trẻ lớp Trường MN Tam Hồng - xã Một số biện pháp sử 4TA7 Tam Hồng – huyện yên Lạc dụng hiệu quả đồ dùng, – tỉnh Vĩnh Phúc. đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4- 5 tuổi. Trên đây là “Một số biện pháp sử dụng hiệu quả đồ dùng, đồ chơi ở lớp mẫu giáo 4-5 tuổi”ở trường mầm non Tam Hồng, Huyện Yên Lạc, Tỉnh Vĩnh 20