SKKN Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi học tốt môn làm quen chữ cái

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi học tốt môn làm quen chữ cái

1. BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN “ Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo học tốt môn làm quen chữ cái” 1. Lời giới thiệu. Như Bác Hồ đã nói: Làm mẫu giáo tức là thay mẹ dạy trẻ. Muốn làm được thế thì trước hết phải yêu trẻ. Các cháu nhỏ hay quấy phải bền bỉ chịu khó mới nuôi dạy được các cháu. Dạy trẻ như trồng cây non. Trồng cây non được tốt thì sau này cây mới tốt. Dạy trẻ nhỏ tốt thì sau này các cháu thành người tốt. Thấm nhuần lời dạy của Bác, công tác giáo dục đào tạo thế hệ mầm non những người chủ tương lai của đất nước. Để thực hiện tốt mục đích giáo dục mà Bác đã mong đợi cấp học mầm non đã có những bước chuyển lớn nhằm góp phần đặt nền móng đào tạo con người phát triển toàn diện - có đủ sức khoẻ, đủ trí tuệ , tài năng là những chủ nhân tương lai của đất nước. Là một giáo viên trực tiếp đứng lớp dạy lớp 5 tuổi trong năm học vừa qua tôi luôn áp dụng mọi hình thức đổi mới và nâng cao phương pháp quá trình chăm sóc giáo dục trẻ. Đặc biệt là trong môn học làm quen với chữ cái, bởi vì môn học này có vai trò rất quan trọng, nó là một phương tiện giao tiếp để hỗ trợ cho trẻ lĩnh hội kiến thức sau này, hình thành cho trẻ những kĩ năng nhận biết các chữ cái, luyện phát âm, kĩ năng cầm bút tập sao chép các chữ, từ, câu đơn giản .giúp trẻ hình thành và phát triển tư duy. Trẻ mẫu giáo 5 tuổi “Làm quen chữ cái” là cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt động ngôn ngữ, thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái và đặc biệt là phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5 tuổi. Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng việt” vững chắc để trẻ bước vào lớp 1. Làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc phát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5- 6 tuổi, do đó làm quen với chữ cái có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Trước hết làm quen với chữ cái là rèn luyện khả năng nghe, khả năng phát âm, khả năng hiểu ngôn ngữ tiếng việt. Làm quen với chữ cái còn 1
2. giáo dục tình cảm, mở rộng hiểu biết cho trẻ, chuẩn bị tích cực cho trẻ vào trường tiểu học. Đối với trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, làm quen với chữ cái giúp trẻ bước đầu nhận biết được các chữ cái và phát âm chuẩn các chữ cái trong các từ trọn vẹn, phát triển ở trẻ khả năng quan sát, so sánh và phát triển ngôn ngữ khi trẻ đã thuộc và phát âm chuẩn các chữ cái thì trẻ sẽ dễ dàng làm quen với cách tô và viết chữ. Thế nhưng một mặt các cháu vẫn chỉ “Học bằng chơi, chơi mà học”, mặt khác chữ viết vẫn thuộc phạm vi trừu tượng. Tôi luôn tích hợp được nhiều nội dung vào giảng dạy để giờ học phong phú hơn, tạo sự lôi cuốn đối với trẻ và phù hợp với tình hình trường mình đang công tác. Bản thân tôi luôn trăn trở phải tìm ra những biện pháp, đúc rút được những kinh nghiệm hay để giúp trẻ làm quen chữ cái một cách tốt nhất. Nói một cách cụ thể hơn là giúp trẻ đọc – viết một cách tích cực và có hiệu quả hơn. Vì vậy tôi đã lựa chọn để nghiên cứu đề tài : “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi học tốt môn làm quen chữ cái” để nghiên cứu, đưa ra các giải pháp và ứng dụng thử nghiệm vào thực tiễn dạy trẻ thông qua những phương pháp trực quan, phương pháp dùng lời, phương pháp sử dụng trò chơi, phương pháp nghiên cứu ứng dụng phần mềm Kidsmart, Hapykid trong lĩnh vực cho trẻ làm quen chữ cái. Qua bài viết nhằm nâng cao nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với chữ cái đồng thời giúp trẻ nhận biết chữ cái một cách nhanh và dễ nhớ nhất. 2. Tên sáng kiến: “ Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi học tốt môn làm quen chữ cái” 3. Tác giả sáng kiến. - Họ và tên: Chu Thị Quyết - Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường MN Tam hồng - Yên Lạc - Vĩnh phúc. - Số điện thoại: 0969490566 - Email:[email protected] 2
3. 4. Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến Chu Thị Quyết - Trường MN Tam Hồng - Huyện Yên Lạc - Vĩnh Phúc 5. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến và vấn đề mà sáng kiến giải quyết. 5.1. Lĩnh vực áp dụng của sáng kiến. Áp dụng vào lĩnh vực phát triển ngôn ngữ trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ mầm non 5.2.Vấn đề mà sáng kiến giải quyết: Xây dựng được môi trường cho trẻ làm quen với chữ cái ở trong và ngoài lớp học sinh động hấp dẫn trẻ giúp trẻ “Học mà chơi, chơi mà học”. Giải quyết được một số hạn chế của đội ngũ giáo viên trong tổ chức thực hiện các hình thức cho trẻ làm quen với chữ cái và về tầm quan trọng của việc làm quen với chữ cái cho trẻ 5 tuổi trong trường mầm non. Giải quyết được những hạn chế về nhận thức của phụ huynh, tâm lý nôn nóng của phụ huynh muốn cho con được học chữ như ở trường tiểu học. Qua đó giúp phụ huynh hiểu và quan tâm hơn đến việc học của con em mình ở trường mầm non. 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử. Từ tháng 6/9/2016 7. Bản chất của sáng kiến 7.1. Về nội dung của sáng kiến: 7.1.1. Cơ sở lý luận: Làm quen chữ cái là một bộ môn nằm trong nội dung chương trình chăm sóc giáo dục trẻ 5-6 tuổi. Để trẻ hứng thú, ham thích say mê với môn chữ cái như thế nào còn phụ thuộc vào hoàn cảnh sống, điều kiện gia đình, giáo dục của người lớn xung quanh. Vậy bộ môn làm quen với chữ cái là một phần, một bộ phận của việc phát triển ngôn ngữ, do đó làm quen với chữ cái nó có ý nghĩa quan trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. 3
4. Ở lứa tuổi này trẻ cần sự quan tâm của cha mẹ, cô giáo, ở giai đoạn này những mối quan hệ giữa các sự vât hiện tượng xảy ra xung quanh trẻ đều có tác động rất lớn đến bản thân trẻ. Vì vậy cha mẹ và cô giáo đều mong muốn dạy trẻ những điều hay, lẽ phải những thói quen tốt và những hành vi có đạo đức để hình thành nhân cách cho trẻ sau này. Ở lứa tuổi từ mẫu giáo 5-6 tuổi, trẻ nhận thức về sự vật hiện tượng chủ yếu bằng trực quan, sự phát triển chú ý, ghi nhớ thường chưa có chủ định. Trẻ chỉ chú ý và ghi nhớ những gì đem lại sự hấp dẫn đối với trẻ, trẻ “Học bằng chơi - chơi mà học”. Quá trình hình thành và phát triển của trẻ bên cạnh thể chất và phần quan trọng không thể thiếu chính là ngôn ngữ. Ngôn ngữ chính là công cụ để trẻ học tập và vui chơi những hoạt động chủ yếu ở trường mầm non. Ngôn ngữ được sử dụng trong tất cả các loại hình giáo dục, ở mọi lúc, mọi nơi, như vậy ngôn ngữ cần cho tất cả các hoạt động và ngược lại mọi hoạt động tạo cơ hội cho ngôn ngữ của trẻ phát triển. Ngôn ngữ là phương tiện hình thành và phát triển nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh, nhờ có ngôn ngữ trẻ nhận biết ngày càng nhiều các sự vật, hiện tượng mà trẻ được tiếp xúc trong cuộc sống hàng ngày, giúp trẻ hình thành và phát triển phong phú các biểu tượng về thế giới xung quanh. Ngôn ngữ còn là phương tiện để giao lưu cảm xúc và phát triển tình cảm cho trẻ, thông qua ngôn ngữ trẻ cảm nhận được những cái hay, cái đẹp trong cuộc sống xung quanh và trẻ biết yêu quý, giữ gìn những cái hay cái đẹp trong cuộc sống. Ngoài ra ngôn ngữ là công cụ giúp trẻ hoà nhập vào với cộng đồng và trở thành thành viên của cộng đồng, nhờ có sự chỉ dẫn của người lớn, trẻ dần dần hiểu được những quy định chung của cộng đồng mà mỗi thành viên trong cộng đồng phải thực hiện, trước hết là những thói quen sinh hoạt trong gia đình, trong trường lớp sau đó là một số quy định ngoài xã hội, những gì trẻ được phép làm và không được phép làm. Vì thế muốn chuẩn bị tốt cho trẻ vào học lớp 1, chúng ta không thể không giúp trẻ nhận biết và phát âm đúng 29 chữ cái, nhận biết và phát âm chuẩn các âm của 29 chữ cái theo mẫu chữ in thường và viết thường, là bước khởi đầu cho trẻ có một nền tảng vững chắc trong quá trình chuẩn bị cho trẻ vào học lớp 1. 7.1.2. Đặc điểm của lớp 4
5. Năm học 2016-2017 tôi được phân công chủ nhiệm lớp mẫu giáo 5-6 tuổi tại khu trung tâm. Lớp tôi có 35 cháu, các cháu đều học qua lớp mẫu giáo 4-5 tuổi. Đa số các bậc phụ huynh rất quan tâm đến trẻ dạy trẻ nhận biết chữ cái ở nhà, nhưng không biết được phát âm đó đúng hay sai vì phụ huynh chủ yếu nói tiếng địa phương . 7.1.3. Thực trạng việc thực hiện môn “Cho trẻ làm quen với chữ cái” trong nhà trường: a) Thuận lợi : - Nhà trường luôn quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất, tạo điều kiện giúp đỡ tôi về chuyên môn, nghiệp vụ, cơ sở vật chất đảm bảo để tôi thực hiện tốt công tác chăm sóc, giáo dục trẻ. - Bản thân có trình độ trên chuẩn và được tham gia các lớp bồi dưỡng của phòng, trường, được tham dự chuyên đề của huyện, cụm nắm được phương pháp hình thức theo hướng tích hợp, thiết kế các bài giảng điện tử biết tổ chức trò chơi linh hoạt sáng tạo vào các hoạt động. - Qua khảo sát trẻ, tôi thấy trẻ đã nhận biết phát âm chuẩn các chữ cái trẻ biết cầm vở ngồi đúng tư thế và biết đọc từ trái sang phải. - Lớp học tương đối rộng, thoáng và đầy đủ điều kiện để hoạt động. Lớp được trang bị máy vi tính có chương trình kidmarts để trẻ được tiếp cận với việc học chữ cái qua các trò chơi trên máy. - Được phụ huynh nhiệt tình ủng hộ và sưu tầm nguyên vật liệu làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ chuyên đề văn học chữ viết. b) Khó khăn: - Một số trẻ còn nhút nhát, khả năng phát âm chưa chuẩn do ảnh hưởng của tiếng địa phương như: chữ l, n, r - Môi trường chữ viết trong và ngoài lớp học còn chưa phong phú, sinh động, chưa thực sự lôi cuốn hấp dẫn trẻ. - Chưa linh hoạt trong cách lựa chọn các hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái; tổ chức các trò chơi chưa sinh động nên chưa thu hút hấp dẫn trẻ. 5
6. - Nhận thức của một số phụ huynh còn hạn chế coi trọng việc viết chữ hơn là vấn đề phát âm của trẻ vì thế nên thường hay đòi hỏi giáo viên dạy cho trẻ viết chữ. c) Khảo sát thực trạng: Trong năm học 2016-2017 được nhà trường phân công dạy lớp mẫu giáo 5 tuổi trường Mầm non Tam Hồng. Tổng số trẻ : Nữ là 18 cháu,nam là 17 cháu Dựa vào đặc điểm tình hình lớp, đặc điểm tâm lý nhận thức của lứa tuổi ,tôi đã khảo sát trẻ thông qua các hoạt động chung và hoạt động hàng ngàycủa trẻ .Và từ đó tôi đã đánh giá trẻ theo từng khả năng. * Kết quả khảo sát đầu năm khi chưa áp dụng sáng kiến của lớp tôi Các tiêu chí Kết quả đánh giá Trẻ đạt Trẻ chưa đạt Trẻ nhận biết và phát âm đúng 18/35 trẻ = 51% 15/35 trẻ = 49% Trẻ cầm vở, để vở ngồi đúng tư thế 22/35 trẻ = 63% 13/35 trẻ = 37% Trẻ hứng thú,tích cực làm quen với các 20/35 trẻ = 57% 15/35 trẻ = 43% hoạt động làm quen vơi chữ cái Biết cách cầm sách,mở sách ra xem và 19/35 trẻ = 60% 16/35 trẻ = 40% quy trình đọc từ trái sang phải *Nhận xét chung: - 49% trẻ nhận biết và phát âm chưa đúng. - 37% trẻ cầm vở, để vở ngồi chưa đúng tư thế. - 43% trẻ chưa hứng thú tích cực làm quen với các hoạt động làm quen chữ cái. - 40% trẻ chưa biết cách cầm sách ,mở sách ra xem và quy trình đọc từ trái sang phải. Sau khi khảo sát trẻ, tôi thấy tỉ lệ phần trăm nhận biết phát âm của trẻ chưa cao không đồng đều, tỉ lệ chưa đạt còn quá cao trẻ chưa hứng thú tích 6
7. cực, quy trình đọc từ trái qua phải chưa có kĩ năng. Nên tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp thiết thực làm sao để tổ chức cho trẻ học mà trẻ thông qua chơi, và tuy chơi nhưng lại mang hiệu quả tích cực nhằm nâng cao chất lượng dạy trẻ mẫu giáo lớn làm quen chữ cái. 7.2. Các Biện pháp thực hiện nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi làm quen với chữ cái 7.2.1 Biện pháp 1: Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen với chữ cái Dựa vào đặc điểm tâm sinh lí của trẻ tôi biết ở lứa tuổi này trẻ chơi là hoạt động chủ đạo mà sự tập trung chú ý của trẻ chưa cao.Vì vậy tôi đã thay đổi phương pháp cũ sang phương pháp mới lấy trẻ làm trung tâm, với nhiều hình thức khác nhau để phát huy được tính tích cực của trẻ. Tôi chuẩn bị cho trẻ bằng đồ dùng trực quan một bức tranh hay một vật thật có chứa chữ cái để cho trẻ làm quen từng chữ cái. Để thu hút được trẻ tôi phải tổ chức tiết dạy học lồng luồn tích hợp các nội dung để gây hứng thú cho trẻ kích thích sự tò mò ham hiểu biết của trẻ. Ví dụ:Cho trẻ làm quen với chữ cái b,d,đ (Chủ đề thế giới động vật ) Để gây hứng thú bằng cách tôi cho trẻ hát bài “Đố bạn” hỏi trẻ trong bài hát nói về con vật gì ? Sau đó cho trẻ quan sát tranh “con dê” trẻ biết dưới tranh có từ “ con dê ”, cho trẻ đọc và cho trẻ lên tìm chữ cái đã học trong từ “con dê ” bằng thẻ chữ rời cho trẻ đọc khơi gợi cho trẻ nhớ lại để tìm chữ cái đã học và làm quen với chữ cái d. Cho trẻ phát âm chữ cái, trẻ được tri giác và sờ chữ cái rỗng để biết được cấu tạo của chữ cái. Tiếp tục làm quen với chữ cái b,đ. Sau đó cho trẻ so sánh 2 chữ cái , khi so sánh xong tôi chuyển sang trò chơi ôn luyện trên máy tính “Tìm các nét cho chữ b,d,đ ”. Qua việc sử dụng đồ dùng trực quan tôi thấy trẻ hứng thú vào tiết học nhận biết phát âm chuẩn chữ cái. 7
8. 7.2.2 Biện pháp2: Tạo môi trường cho trẻ làm quen với chữ viết Đối với môi trường trong lớp học không thể thiếu những góc chơi của trẻ. Để lớp học thêm lôi cuốn trẻ, tôi tạo nên một môi trường với những màu sắc sinh động, những nhân vật ngộ nghĩnh với cách sắp xếp phù hợp, gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thực hàng ngày của trẻ; luôn thay đổi đồ dùng đồ chơi để tạo ra sự hấp dẫn mới lạ đối với trẻ. “Học liệu và phương tiện trong góc hoạt động học đóng vai trò không nhỏ trong quá trình học và chơi của trẻ. Vì vậy các đồ dùng và học liệu mà tôi cung cấp cho các góc hoạt động cần được lên kế hoạch thật cẩn thận để hỗ trợ tôi lên kế hoạch cho việc học của trẻ và để thu hút trẻ tham gia, cũng như tạo ra các cơ hội học tập khác. Ví dụ: Riêng góc học tập sách tôi dán chữ “ Bé học chữ ” để phù hợp với chủ đề tôi cắt dán các chữ cái thành một đoàn tàu. 8
9. Và các bài tập sáng tạo, tái tạo để cho trẻ được tự do làm các bài tập theo khả năng, sở thích của mình, tự in, tô vẽ các chữ trẻ đã học, được tự ghi tên mình, tự vẽ các câu chuyện theo trí tưởng tượng sáng tạo và kể cho các bạn nghe. Ví dụ: chủ đề thực vật, tôi thường trang trí ở các góc chơi như sau: Góc xây dựng: Ghi tên các loại cây,hoa để khi trẻ xây dựng, trẻ sẽ xếp được các loại cây hoa theo nhóm và giới thiệu các sản phẩm Góc học tập: + Cho trẻ vẽ tranh dán theo các câu chuyện. + Cho trẻ in chữ và tô màu xếp theo chữ mẫu, tên các loại cây hoa v.v + Trang trí tranh to và cho trẻ kể chuyện theo tranh. + Làm lịch hàng ngày Ví dụ : Ở chủ điểm “Gia đình” Tôi xây dựng các bài tập mở cho trẻ viết chữ, xếp chữ hoặc gài chữ theo mẫu dưới các hình ảnh và chữ mẫu của cô về các đồ dùng trong gia đình Cho trẻ tô chữ còn thiếu trong từ, sau đó nối với từ dưới các hình ảnh có sẵn hoặc nối chữ cái theo yêu cầu có trong từ dưới hình ảnh có sẵn với các chữ cái in đậm Tôi luôn tạo môi trường chữ viết trong và ngoài lớp dưới dạng các từ, câu đố, thơ, các bảng chữ cái, thẻ chữ cái, góc chữ cái ở các vị trí thuận lợi nhất. Tôi thường xuyên sưu tầm những bộ tranh chuyện, thơ, tạp chí, họa báo với nhiều hình ảnh đẹp, có chữ cái to kèm theo, có chủ đề phù hợp các hoạt động theo từng chủ điểm như truyện cổ tích, truyện dân gian, để trẻ kể chuyện theo tranh, kể chuyện sáng tạo, Ngoài ra còn có các bộ chữ cái, tranh lô tô chữ cái, bàn cờ chữ cái, tranh kèm nội dung theo chủ đề. 7.2.3 Biện pháp3: Luyện cho trẻ phát âm chuẩn, chính xác, rõ ràng Để trẻ học tốt được môn chữ cái thì tôi nghĩ cô giáo phải là người phát âm chuẩn, to, rõ ràng để phát âm mẫu cho trẻ nghe. Trẻ ở lứa tuổi này bộ máy phát âm của trẻ chưa hoàn thiện hoặc ở nhà bố mẹ dạy trẻ phát âm sai nên trẻ bắt chước. Trong khi dạy tôi cho trẻ luyện đọc nhiều lần, đầu tiên tôi cho trẻ phát 9
10. âm đồng thanh vài lần sau đó cho tổ, cá nhân trẻ phát âm. Để dễ theo dõi cách phát âm và kịp thời sửa ngay cho trẻ tôi cho trẻ ngồi hình chữ u đối diện với mình. Nếu trẻ phát âm chưa đúng, tôi yêu cầu trẻ nhìn khuông miệng và nghe tôi phát âm sau đó phát âm lại nhiều lần. Chẳng hạn chữ n- l, trẻ rất khó nhận biết hay lẫn lộn nên phát âm thường sai nên tôi hướng dẫn kỹ cách phát âm. + l: Đọc cong lưỡi, đầu lưỡi uốn vào trong và đưa sát vào lợi. + n: Đọc thẳng lưỡi, lưỡi sát với hàm dưới. Hoặc chữ r cũng có một số trẻ phát âm chưa chuẩn. Bên cạnh những trẻ phát âm sai, còn có một số trẻ nhút nhát phát âm còn nhỏ chưa rõ ràng. Tôi động viên giúp trẻ phát âm to rõ ràng bằng cách cho những trẻ phát âm tốt phát âm mẫu cho trẻ nghe và khuyến trẻ: Chúng mình cùng thi xem bạn nào phát âm to, rõ ràng. Với cách làm như vậy, trẻ lớp tôi đã có những tiến bộ rõ rệt, thay vì phát âm nhỏ chưa rõ ràng, chính xác thì đa số trẻ đã phát âm to hơn, chuẩn hơn. 7.2.4 Biện pháp 4: Dạy trẻ làm quen chữ cái thông qua các trò chơi Đặc điểm của trẻ lứa tuổi Mầm non là dễ nhớ mau quên. Muốn cho trẻ hiểu bài nhanh và nhớ lâu thì cô phải là người đưa ra được những trò chơi sáng tạo thu hút trẻ . Bên cạnh đó trẻ phải được trực tiếp tham gia vào các hoạt động. Vì vậy tôi đã sưu tầm được một số trò chơi khi cho trẻ làm quen chữ cái để tăng hứng thú và củng cố kỹ năng cho trẻ như sau: + Trò chơi: Hái hoa dân chủ Chuẩn bị: 2 chậu hoa có nhiều các chữ cái. Cách chơi: Chia trẻ thành 2 đội chơi, bật qua vòng lên hái hoa theo yêu câu của cô. Luật chơi: Thời gian là 1 bản nhạc, đội nào hái được nhiều chữ cái, đúng chữ cái theo yêu cầu của cô thì đội đó chiến thắng. + Trò chơi: Về đúng nhà Chuẩn bị: 2 ngôi nhà có gắn thẻ chữ cái h,k. Cách chơi: có 2 đội chơi đi xung quanh cô hát ,khi có hiệu lệnh về nhà chữ cái nào thì chạy về nhà có chữ cái đó. 10
11. Luật chơi: Nếu chạy nhầm về nhà nào thì phải nhảy lò cò. +Trò chơi: Xếp hình các chữ cái - Cho trẻ ngồi theo nhóm yêu cầu trẻ xếp hình chữ cái theo yêu cầu của cô bằng vỏ hến, sỏi, hột hạt +Trò chơi: Gạch chân chữ cái đã học. Chuẩn bị: Các hình ảnh và từ dưới tranh. Cách chơi: Có 2-3 đội chơi, mỗi đỗi sẽ gạch chân dưới các chữ cái đã học theo yêu cầu của cô trong từ dưới tranh. Luật chơi: Trong thời gian 1 bản nhạc, đội nào gạch được nhiễu chữ cái đúng theo yêu cầu của cô là đội chiến thắng. +Trò chơi: Nối chữ cái trong từ Chuẩn bị: Hình ảnh các từ dưới tranh và các chữ cái trong ô vuông. Cách chơi: Cho trẻ nối các chữ cái trong ô với các từ dưới tranh. Luật chơi: Thời gian là một bản nhạc,nối sai không được tính điểm. + Trò chơi: “Chọn chữ theo yêu cầu” Cách chơi: Cô phát âm, nói cấu tạo chữ hay cho chữ cái nào biến mất thì trẻ chọn chữ cái đó và phát âm. Với trò chơi này có tác dụng luyện tập cho trẻ sự tinh nhanh, khả năng ghi nhớ và tư duy về cấu tạo chữ để nhặt chữ đúng và phát âm chuẩn. 11
12. + Trò chơi: “Vòng quay kỳ diệu” cô gắn thẻ chữ cái vào vòng quay, cho trẻ. lên quay khi kim chỉ vào chữ cái nào thì trẻ sẽ phát âm và nói cấu tạo của chữ cái đó. Việc tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái phải theo một chương trình xuyên suốt mà cô giáo chính là người dẫn chương trình có xen kẽ các hoạt động “động- tĩnh” để trẻ cảm thấy thoải mái và hứng thú tham gia. 7.2.5 Biện pháp 5: Các hình thức tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái * Dạy trẻ làm quen chữ cái ở mọi lúc mọi nơi: Như chúng ta đã biết, ở lứa tuổi mẫu giáo chơi là hoạt động chủ đạo “Trẻ học bằng chơi, chơi mà học” ghi nhớ của trẻ không chủ định, trẻ chóng nhớ mau quên. Do đó với mong muốn nhằm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen chữ cái, tôi cho trẻ làm quen chữ cái thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ. + Giờ đón - trả trẻ: Có thể gắn ảnh có tên của trẻ, cho trẻ gắn thứ ngày tháng xem tranh ảnh, đọc đồng dao. + Giờ hoạt động chung: Với tất cả các môn học khác, nếu có thể tôi đều lồng ghép thêm các chữ cái. + Giờ hoạt động góc: Các góc chơi đều có môi trường chữ cho trẻ tự tìm hiểu như làm các bài tập gắn, viết và gài chữ theo mẫu v.v + Giờ hoạt động ngoài trời: Cho trẻ xếp sỏi, hột, hạt thành các chữ. Tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi dân gian có đọc đồng dao như: trò chơi “ Thả đỉa ba ba”; “Rồng rắn lên mây” trong khi chơi trẻ đọc phải uốn lưỡi và giúp trẻ phát âm chuẩn chữ cái r,l. + Giờ ăn: giải thích các món ăn, nhận khăn thêu bằng tên trẻ. + Giờ ngủ: Trước khi ngủ cô bật nhạc, ngâm thơ, kể chuyện cho trẻ nghe. + Giờ hoạt động chiều: in, tô chữ rỗng, tìm cắt chữ trong báo, sách, Chương trình Kidmarts, Hapykid có nhiều nội dung hấp dẫn, giúp các cháu đọc, viết các chữ cái theo cách rất mới lạ trên những trò chơi trên máy. Ví dụ : Tìm các chữ cái còn thiếu trong từ. 7.2.6 Biện pháp 6: Ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt độngcho trẻ làm quen với chữ cái. 12
13. Trong những năm gần đây việc dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy là rất cần thiết vì vậy tôi đã không ngừng học hỏi qua Internet để sưu tầm các hình ảnh sinh động đưa vào bài dạy nhằm thu hút trẻ tích cực tham gia hoạt động. Đặc biệt tôi thấy hoạt động làm quen với chữ cái trước kia cần phải mất nhiều thời gian để làm đồ dùng như vẽ tranh, cắt dán chữ phía dưới tranh, bảng gài chữ, thẻ chữ to, nam châm ,bảng làm cho giáo viên lúng túng trong việc sử dụng đồ dùng. Nhưng giờ đây trẻ được làm quen và nhận biết, phát âm các chữ cái, được tham gia vào các trò chơi trên máy tính như sử dụng chuột bấm chuột di chuột để chọn chữ. Kết hợp với những âm thanh sống động kích thích trẻ tham gia vào hoạt động tốt nhất. Vì vậy khi tiếp cận với máy tính trẻ rất thích.Vì thế hiện nay với từng bài tôi đã sử dụng phần mềm powerpoint phôtoshop để thiết kế bài giảng điện tử. Ví dụ: Cho trẻ làm quen với chữ cái m.l.n Tôi coppy hình ảnh hoa mai sang powerpoint để tạo hiệu ứng cho hình ảnh. Sau đó chọn phông nền kiểu chữ phù hợp và đánh từ hoa mai dưới tranh tạo hiệu ứng cho trẻ lên di chuột tìm chữ cái đã học, bấm chuột vào chữ nào thì chữ đó sẽ nháy màu xanh và tạo một slide giới thiệu chữ cái mới là chư m và phát âm. Tạo một slide giới thiệu các nét ( nét sổ thẳng, 2 nét móc xuôi). Tạo một slide giới thiệu các kiểu chữ :chữ in hoa, in thường, viết thường. Thông qua hoạt động sử dụng bài giảng điện tử tôi thấy trẻ hứng thú ,chủ động tham gia, phát huy được tính tích cực của trẻ . - Xây dựng bài giảng điện tử bằng cách tạo ra các sile trình chiếu và kết hợp với hình ảnh, hiệu ứng âm thanh phù hợp với từng sile chiếu hình. - Dạy trẻ sử dụng các phần mềm mềm Kidsmart, Hapykid, Kidpix và gợi ý để trẻ sáng tạo từ các phần mềm. - Tạo môi trường giáo dục từ Kidsmart, Hapykid, Kidpix. - Soạn giáo án Elearning. 13
14. - Cho trẻ xem hình ảnh, chơi trò chơi tìm hình ảnh qua ô chữ để trẻ được ôn chữ cái đã học. Sau khi mở hết ô chữ thì hình ảnh xuất hiện. - Trẻ nhận xét tranh sau đó đọc từ dưới tranh cùng cô. Trẻ được tri giác chữ cái mới bằng hiệu ứng cho chữ xuất hiện . - Phần luyện tập: Trẻ được cô giáo hướng dẫn theo nhóm sử dụng máy tính qua trò chơi,: Tìm chữ cái theo đúng quy luật, ghép nét chữ, tạo ra chữ cái và tìm chữ còn thiếu trong từ dưới tranh. Qua các hoạt động dạy trẻ làm quen với chữ cái sử dụng giáo án điện tử thì trẻ rất hứng thú tham gia và kết quả trên trẻ rất cao, trẻ mạnh dạn chủ động hơn trong quá trình học. Thể hiện sự hồn nhiên tích cực qua việc tri giác hình ảnh trên máy, từ đó trẻ lĩnh hội được kiến thức. 7.2.7 Biện pháp 7: Tuyên truyền phối kết hợp với phụ huynh trong việc tổ chức hoạt động giúp trẻ học tốt môn chữ cái. Để phụ huynh hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của việc cho trẻ làm quen với chữ cái tôi luôn dành thời gian để tuyên truyền tới các bậc phụ huynh làm cách nào giúp trẻ học tốt môn chữ cái thông qua các buổi họp phụ hunh, giờ đón- trả trẻ. Để việc phối kết hợp giữa giáo viên và phụ huynh đạt hiệu quả cao tôi đã dán kế hoạch hoạt động từng tuần ngoài cửa lớp để phụ huynh tiện theo dõi chương trìnhchăm sóc giáo dục trẻ.Khi phụ huynh đến lớp thấy chương trình học của trẻ đang dạy chữ cái nào thì về nhà phụ huynh sẽ chuẩn bị cho trẻ 1 bảng chữ cái để củng cố lại chữ cái đã học ở lớp cho trẻ. Bằng hình thức đó đa số trẻ lớp tôi đã nhận biết và phát âm được các chữ cái mà tôi đã dạy theo chương trình. Luôn trao đổi một số nhược điểm của trẻ về cách phát âm, nhận mặt chữ, cầm bút, để vở để phụ huynh nắm được. Nhưng hiện nay tất cả các bậc phụ huynh đều lo cho con đi học, luyện viết chữ học trước chương trình lớp1. Phụ huynh cho con luyện chữ, đọc chuẩn bị trước vì sợ con không theo kịp các bạn khi vào lớp 1.Chính vì nỗi lo này của cha mẹ chưa rõ lợi đến đâu mà lại hại cho quá trình phát triển của trẻ, làm mất 14
15. đi sự hứng thú học ở trẻ. Trẻ tỏ ra là đã biết rồi nên không tập trung chú ý ,đùa nhau với bạn làm ảnh hưởng đến cả lớp. Với tình hình như vậy tôi đã tuyên truyền với phụ huynh về tác hại của việc dạy trẻ học trước chương trình lớp 1. Chẳng hạn khi học đến chữ cái nào thì có thể trong hoạt động góc hoặc trò chơi trong hoạt động học tôi cho trẻ cắt chữ cái đang học từ sách báo, lịch cũ. Hoặc đến chủ đề “Gia đình”, tôi cho trẻ làm những ấm chén từ những hộp sữa do tự tay trẻ làm ra, tôi đã gợi ý trẻ làm ký hiệu cho cái chén bằng những chữ cái khác nhau. Qua những hoạt động đó tôi thấy trẻ rất thích thú vui sướng vì tự mình đã tạo ra được sản phẩm, giúp trẻ củng cố lại chữ cái đã học. Mặt khác tôi còn trao đổi với phụ huynh mua thêm cho các cháu sách tranh truyện hay đĩa “ trò chơi với chữ cái” để dạy cho các cháu ở nhà. Hàng ngày tôi thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của trẻ để về nhà phụ huynh kết hợp dạy thêm, cho trẻ ôn luyện. Sau khi sử dụng các biện pháp tuyên truyền tới phụ huynh, phụ huynh đã hiểu bản chất, tác dụng của vấn đề dạy trẻ, nắm bắt được phương pháp dạy trẻ. Từ đó tôi luôn luôn kết hợp chặt chẽ với phụ huynh để dạy trẻ. Ngoài ra tôi vận động phụ huynh ủng hộ những nguyên vật liệu phế thải để làm đồ dùng đồ chơi cho các cháu, mục đích cho phụ huynh biết được từ những vật liệu đơn giản vẫn có thể trở thành đồ dùng đồ chơi cho trẻ. 8. Những thông tin cần được bảo mật (không) 9. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến. - Về cơ sở vật chất: Máy tính, máy in, máy chiếu, đồ dùng trong và ngoài các lớp; các đồ dùng học liệu như bút chì, sáp màu, vở bé làm quen với chữ cái, bảng chữ cáí, thẻ chữ cái của cô và trẻ, 29 chữ cái rỗng; phần mềm Happykid; VCD các trò chơi với chữ cái. - Giáo viên tích cực bồi dưỡng năng lực, trình độ chuyên môn vững vàng để dạy trẻ. - Học sinh và phụ huynh lớp 5 tuổi E trường mầm non Tam Hồng – 15
16. Huyện Yên Lạc – tỉnh Vĩnh Phúc. 10. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả. 10.1. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả: Sau khi áp dụng sáng kiến , với những suy nghĩ, tìm tòi và học hỏi trong một năm với tấm lòng yêu nghề mến trẻ được sự giúp đỡ nhiệt tình của nhà trường và bạn bè đồng nghiệp, qua thử nghiệm và thực hành tôi thấy có những thành công nhất định với kết quả cụ thể như sau : * Về giáo viên: - Giáo viên tạo được môi trường chữ viết trong và ngoài lớp học một cách phong phú, đa dạng, lôi cuốn, hấp dẫn trẻ. - Giáo viên đã biết vận dụng linh hoạt các hình thức tổ chức cho trẻ làm quen chữ cái thông qua tiết dạy, thong qua các trò chơi. - Giáo viên sử dụng tốt giáo án điện tử, ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động làm quen chữ cái một cách đa dạng, phong phú, sinh động, giúp cho trẻ hứng thú hoạt động. - Giáo viên đã quan tâm tới giáo dục cá nhân cho trẻ và phối hợp chặt chẽ với phụ huynh có biện pháp phù hợp dạy trẻ làm quen chữ cái sao cho đạt hiệu quả cao nhất và có tác động thực sự đến trẻ. Tạo sự thống nhất giữa gia đình và nhà trường cùng chăm lo giáo dục phát triển cho trẻ. * Về chất lượng của trẻ: - Trẻ đã nhớ, nhận biết 29 mặt chữ cái. - Trẻ có kỹ năng cầm bút, tư thế ngồi: Tốt. - Trẻ có ý thức được việc học tập để chuẩn bị đi học trường tiểu học. - Trẻ hứng thú hào hứng khi được làm quen với chữ cái. Kết quả khảo sát cuối năm: * Kết quả cụ thể: 16
17. Trước khi áp Sau khi áp Các tiêu chí So sánh dụng dụng - Trẻ biết cách cầm bút - Trẻ đạt 18/35 trẻ - Trẻ đạt 32/35 = 51% trẻ = 91% Trẻ đạt tăng 40% - Chưa đạt: 15/35 - Chưa đạt: 3/35 trẻ = 49% trẻ = 9% Trẻ cầm vở,để vở - Trẻ đạt: 22/35 trẻ - Trẻ đạt: 31/35 ngồi đúng tư thế = 63% trẻ = 89% Trẻ đạt tăng 26% - Chưa đạt: 13/35 - Chưa đạt: 4/35 trẻ = 37% trẻ = 11% Trẻ hứng thú,tích - Trẻ đạt: 20/35 trẻ - Trẻ đạt: 29/35 cực làm quen với = 57 trẻ = 83% các hoạt động Trẻ đạt tăng 26% làm quen vơi chữ - Chưa đạt:15/35 - Chưa đạt: 6/35 cái trẻ = 43% trẻ = 17% Biết cách cầm - Trẻ đạt: 19/35 trẻ - Trẻ đạt: 34/35 sách,mở sách ra =60% trẻ = 97% xem và quy trình Trẻ đạt tăng 37% đọc từ trái sang - Chưa đạt: 16/35 - Chưa đạt: 1/35 phải trẻ = 40% trẻ = 3% * Về phụ huynh - Phụ huynh nhận thức được tầm quan trọng trong việc dạy trẻ làm quen chữ cái. - Phụ huynh quan tâm ủng hộ cho lớp, cho nhà trường những nguyên vật liệu dễ kiếm, rẻ tiền giúp giáo viên phục vụ cho hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái. - Phụ huynh quan tâm tới việc dạy trẻ làm quen với chữ cái của con em mình và phối hợp với giáo viên trong lớp để giúp trẻ thực hiện tốt nội dung cho trẻ làm quen với chữ cái. * Sau một năm thực hiện đề tài này tôi đã rút ra một số kinh nghiệm như sau: 17
18. Để tổ chức hướng dẫn trẻ làm quen với chữ cái đạt kết quả như trên trong quá trình thực hiện tôi đã rút ra được bài học kinh nghiệm như sau: - Giáo viên phải thực sự tâm huyết với nghề, say sưa học hỏi, tìm tòi, nghiên cứu tài liệu để nắm chắc mục đích yêu cầu, nội dung của bộ môn. - Chuẩn bị chu đáo giáo án giảng dạy trước khi lên lớp. - Có tâm thế tốt trước khi lên lớp để tạo giờ học vui vẻ, thoải mái, xử lý tình huống kịp thời. - Chuẩn bị đồ dùng phù hợp, hấp dẫn và sử dụng linh hoạt, hợp lý tạo bất ngờ, hứng thú cho trẻ. - Lựa chọn, ứng dụng các trò chơi hay, phù hợp, hấp dẫn vào tiết học tạo hứng thú, phát huy trí thông minh cho trẻ. - Cô giáo sử dụng ngôn ngữ sư phạm mẫu mực, phát âm, sử dụng từ ngữ chuẩn. - Tạo môi trường chữ viết phong phú, đa dạng để kích thích trẻ làm quen với chữ cái say mê. - Nắm chắc nội dung yêu cầu dạy trẻ đúng trọng tâm của bài dạy ,tích hợp các môn học khác vào tiết học một cách hợp lý nhằm đem lại kết quả cao, ngôn ngữ diễn đạt của cô ngắn gọn cụ thể ,cô phát âm mẫu chính xác rõ ràng, lời giới thiệu bài, bước chuyển tiếp linh hoạt gây được sự chú ý của trẻ và đặc biệt cô giáo phải nắm vững yêu cầu phương pháp bộ môn. - Cần quan tâm gần gũi trẻ khuyến khích để trẻ chủ động phát huy tính độc lập trong bộ môn và tập luyện bồi dưỡng thêm cho trẻ. - Cần làm tốt công tác phối hợp với phụ huynh và Ban giám hiệu nhà trường hỗ trợ cơ sở vật chất. - Không ngừng bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ để học hỏi, trao dồi kinh nghiệm với các bạn đồng nghiệp để đưa ra những hình thức tổ chức mới, sáng tạo áp dụng trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ. 10.2. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tổ chức, cá nhân: 18
19. Bản sáng kiến “Một số biện pháp nhằm giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi học tốt môn làm quen với chữ cái ” đã được áp dụng trong nhà trường và đạt hiệu quả cao cho chuyên môn của giáo viên cũng như khả năng nhận biết phát âm chuẩn chữ cái của trẻ và được đánh giá xếp loại tốt. Sau khi áp dụng sáng kiến không còn tỉ lệ trẻ yếu, đặc biệt tỉ lệ trẻ đạt tốt tăng lên nhiều so với đầu năm. Tôi thấy tự tin hơn để áp dụng sáng kiến và có nhiều sáng tạo hơn khi dạy trẻ, biết kết hợp đan xen các hình thức cũng như lồng ghép trong phương pháp giảng dạy, trẻ hứng thú hơn. Phụ huynh dần hiểu ra được phương pháp học tập của chương trình Mẫu giáo tuy đơn giản như trò chơi nhưng lại mang nhiều kết quả tích cực, từ đó phụ huynh cũng quan tâm hơn tới việc học chữ của con em mình. 11.Danh sách các tổ chức cá nhân đã tham gia áp dụng sáng kiến Số Tên tổ chức/cá Địa chỉ Phạm vi/Lĩnh vực TT nhân áp dụng sáng kiến 1 Cô và trẻ lớp Trường MN Tam Hồng - xã Biện pháp nhằm giúp trẻ 5T.E Tam Hồng – huyện yên Lạc mẫu giáo 5-6 tuổi học tốt – tỉnh Vĩnh Phúc. môn làm quen với chữ cái trong trường mầm non. Trên đây là một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen với chữ cái ở Trường Mầm non Tam Hồng. Kính mong được sự góp ý của hội đồng sáng kiến kinh nghiệm để tôi có thêm nhiều kinh nghiệm trong công tác giảng dạy Xin trân thành cám ơn! Tam Hồng, ngày tháng năm2017 Tam Hồng, ngày 12 tháng 5 năm 2017 Thủ trưởng đơn vị Tác giả sáng kiến Chu Thị Quyết 19