SKKN Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ

1. BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN 1. Lời giới thiệu: Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, đặt nền móng đầu tiên cho việc hình thành nhân cách của trẻ, đào tạo thế hệ trẻ thành những con người có ích cho xã hội. Ngày nay chúng ta không chỉ đào tạo những con người có tri thức, có khoa học, có tình yêu thiên nhiên, yêu tổ quốc, yêu lao động mà còn tạo nên những con người biết yêu nghệ thuật, yêu cái đẹp, giàu mơ ước và sáng tạo. Những phẩm chất ấy của con người phải được hình thành từ lứa tuổi mầm non, lứa tuổi hứa hẹn bao điều tốt đẹp trong tương lai. Trong quá trình phát triển toàn diện nhân cách con người nói chung và trẻ 24- 36 tháng nói riêng thì ngôn ngữ có một vai trò rất quan trọng, là một phương tiện hình thành và phát triển nhận thức của trẻ về thế giới xung quanh. Thông qua cử chỉ và lời nói của người lớn, trẻ làm quen với các sự vật, hiện tượng có trong môi trường xung quanh, trẻ hiểu những đặc điểm, tính chất, công dụng của các sự vật cùng với từ tương ứng với nó. Nhờ có ngôn ngữ mà trẻ nhận biết được các sự vật, hiện tượng mà trẻ được tiếp xúc trong cuộc sống hàng ngày. Ngoài ra ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển tình cảm đạo đức, thẩm mĩ, trí tuệ; là phương tiện để trẻ giao tiếp, bày tỏ cảm xúc, bày tỏ những nhu cầu mong muốn của mình với những người xung quanh. Đặc biệt nhờ có ngôn ngữ trẻ dễ dàng tiếp nhận những chuẩn mực đạo đức của xã hội và hoà nhập vào xã hội tốt hơn. Một trong những hoạt động phát triển ngôn ngữ hiệu quả nhất cho trẻ lứa tuổi 24 – 36 tháng là hoạt động dạy trẻ đọc thơ. Trong giờ dạy trẻ đọc thơ trẻ được tiếp cận với ngôn ngữ văn học, ghi nhớ những từ, câu có xúc cảm, có hình ảnh, tập sử dụng tiếng mẹ đẻ...giúp trẻ phát triển kỹ năng nghe, nói. Việc ghi nhớ tên bài thơ giúp cho trẻ phát triển vốn từ, khi trẻ đọc thơ hoặc trả lời câu hỏi của cô giúp rèn cho trẻ biết nói đúng ngữ pháp. Vì thế việc dạy trẻ đọc thơ ngay từ tuổi nhà trẻ 24 – 36 tháng tuổi sẽ hình thành cho trẻ khả năng nghe, hiểu, lời nói mạch lạc, có ảnh hưởng đến sự phát triển mọi mặt của lời nói như ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp. Điều này rất cần thiết để sau này trẻ tri giác các tác phẩm phức tạp hơn và phát triển lời nói trong tương lai. Chính vì vậy, khi dạy trẻ đọc thơ tôi luôn chú ý đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Song thực tế ở nhóm trẻ 24- 36 tháng tuổi tôi phụ trách, khả năng ngôn ngữ của trẻ còn rất hạn chế, nhiều trẻ nói trống không, không đủ câu, trọn 1
2. nghĩa, vốn từ nghèo nàn, nói ngọng, nói lắp, diễn đạt câu chưa rõ ràng, mạch lạc, rụt dè, nhút nhát khi giao tiếp. Bản thân tôi đã chú trọng việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong mọi hoạt động, đặc biệt là hoạt động dạy trẻ đọc thơ, nhưng hình thức tổ chức còn gò bó, phương pháp chưa linh hoạt sáng tạo, chỉ chú ý trò chuyện nhưng chưa chú ý đến hệ thống câu hỏi sao cho khoa học và kích thích được trẻ chú ý đến việc đọc thơ cho trẻ nghe và giúp trẻ hiểu nội dung bài thơ hơn là việc dạy trẻ đọc thơ. Phụ huynh do suy nghĩ là trẻ nhà trẻ còn bé nên chỉ chú ý phối hợp trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng, chưa chú ý rèn ngôn ngữ cho trẻ. Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ” làm đề tài nghiên cứu. 2. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ ”. 3. Tác giả sáng kiến:. Họ và tên: Đặng Ngọc Hà Địa chỉ tác giả sáng kiến: Trường MN Tam Hồng - Yên Lạc - Vĩnh phúc. Số điện thoại: 0968.649.346 Email: [email protected] 4. Chủ đầu tư sáng tạo ra sáng kiến: Đặng Ngọc Hà - Trường mầm non Tam Hồng - Yên Lạc - Vĩnh Phúc. 5. Lĩnh vực áp dụng sáng: Trẻ lứa tuổi nhà trẻ: Nhóm trẻ 24- 36 tháng tuổi A2 Trường mầm non Tam Hồng - Yên Lạc – Vĩnh Phúc 6. Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Ngày 20 tháng 9 năm 2020 7. Mô tả bản chất của sáng kiến: 7.1. Về nội dung của sáng kiến. 7.1.1 Cơ sở lý luận: 2
3. Ngôn ngữ là một hiện tượng xã hội, nó được sinh ra do nhu cầu, mong muốn, người ta phải giao tiếp với nhau trong quá trình sống và phát triển bằng ngôn ngữ. Ngôn ngữ là cái chung của xã hội, đối với mỗi cá nhân, ngôn ngữ được giữ gìn và phát triển trong kinh nghiệm, trong truyền thống chung của cộng đồng. Người ta có được ngôn ngữ là do quá trình học tập, tiếp thu từ những người xung quanh. Ở trẻ em muốn có vốn ngôn ngữ phải trải qua quá trình học tập lâu dài. Ngôn ngữ là phương tiện để giao tiếp: Trong giao tiếp người ta trao đổi với nhau những tư tưởng, tình cảm, trí tuệ từ người này sang người khác, từ thế hệ này sang thế hệ khác bằng ngôn ngữ. Ngôn ngữ là phương tiện của tư duy: Tư duy của con người, sự phản ánh thế giới xung quanh chủ yếu được tiến hành bằng ngôn ngữ. Trong quá trình rèn cho trẻ phát triển ngôn ngữ, bằng tài năng sư phạm cùng với nghệ thuật đọc thơ của mình, cô giáo ở trường Mầm non sẽ tổ chức hướng trẻ vào những vẻ đẹp nội dung và nghệ thuật tác phẩm, gây ấn tượng đầu tiên cho trẻ về hình tượng nghệ thuật được xây dựng bằng ngôn ngữ dân tộc. Bởi trẻ mầm non chỉ biết đọc thuộc lòng theo cô trẻ thường cảm nhận bằng cử chỉ, ánh mắt...Điều đó giúp trẻ phát triển tư duy, trí tưởng tượng, ngôn ngữ, thẩm mỹ, hình thành nhân cách và giáo dục đạo đức cho trẻ. 7.1.2. Cơ sở thực tiễn: Trong những năm gần đây công tác tự bồi dưỡng thường xuyên cho giáo viên trong trường mầm non Tam Hồng đã được chú trọng. Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của của bản thân tôi được nâng lên nhưng khả năng phát triển ngôn ngữ của trẻ nhà trẻ là chưa cao. Bên cạnh đó vẫn còn một số phụ huynh chưa quan tâm, chăm sóc giáo dục con cái, trang thiết bị đồ dùng, đồ chơi chưa đáp ứng với yêu cầu đổi mới giáo dục mầm non. Vì vậy công tác tự bồi dưỡng cho giáo viên về ngôn ngữ cho trẻ không ngừng phát triển nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, rèn luyện tay nghề, nâng cao trình độ nhận thức, hiểu được nội dung và phương pháp giáo dục trẻ một cách toàn diện Là giáo viên tôi vận dụng phương pháp phù hợp với sự hứng thú và khả năng của trẻ; câu hỏi và lời giảng ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu và hấp dẫn; sử dụng đồ dùng trực quan đẹp và phù hợp với bài dạy. 7.1.3. Thực trạng vấn đề nghiên cứu: * Thuận lợi. 3
4. Được sự quan tâm giúp đỡ của ban giám hiệu đã tạo mọi điều kiện giúp tôi về chuyên môn ,thiết bị dạy học và các điều kiện để đáp ứng việc chăm sóc nuôi dưỡng và giáo dục trẻ. Phụ huynh của lớp quan tâm đến con em mình nhiệt tình cùng tôi trong việc dạy dỗ các cháu, thường xuyên ủng hộ nguyên vật liệu để tôi làm đồ dùng đồ chơi dạy học. Bản thân luôn nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, được học tập và đào tạo qua trường lớp, luôn tìm tòi học hỏi và rút ra kinh nghiệm cho bản thân, có nhiều sáng tạo, có giọng đọc hay, truyền cảm, nắm chắc phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động "Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ ”. Lớp học được trang bị một máy tính, tranh thơ, các loại sách .. .Qua đó trẻ trực tiếp được quan sát trong tranh, hình ảnh động và lắng nghe âm thanh và cảm nhận sâu hơn, húng thú hơn trong giờ học. Trẻ ngoan ngoãn, mạnh dạn, tự tin, hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động. * Khó khăn. 90% trẻ lớp tôi mới lần đầu tiên đến trường Trí nhớ của trẻ còn hạn chế, trẻ chưa biết hết khối lượng các âm, tiếp thu cũng như trật tự các câu. Vì thế bỏ bớt từ, bớt âm khi nói. Trẻ đi học không đều nhất là những ngày mưa gió và giá rét Một số cha mẹ trẻ đi làm ăn xa nhà hay lý do khách quan nào đó ít có thời gian nói chuyện với trẻ và nghe trẻ nói Với những khó khăn như thế tôi phải dần dần khắc phục, sửa đổi và hướng dẫn trẻ phát triển ngôn ngữ một cách đúng đắn nhất qua giao tiếp và tập cho trẻ làm quen với văn học thông qua hoạt động đọc thơ. Qua kết quả khảo sát đầu năm khi chưa áp dụng các phương pháp trên thì tỉ lệ trẻ hào hứng tham gia vào hoạt động “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ” như sau: Chưa Nội dung khảo sát Tốt % Khá % Đạt % % đạt Trẻ chú ý lăng nghe và hiểu lời 6/24 25 7/24 29 4/24 17 7/24 29 nói, hiểu nội dung 4
5. bài thơ Trẻ trả lời mạch 3/24 13 4/24 17 10/24 42 7/24 29 lạc, đủ câu. Trẻ biết sử dụng ngữ điệu giọng 3/24 13 4/24 17 9/24 38 8/24 33 điệu phù hợp khi nói Biết đọc thơ diễn 5/24 21 5/24 21 8/24 33 6/24 25 cảm. * Thực trạng về chất lượng ngôn ngữ của trẻ 24 - 36 tháng tuổi A2 trường mầm non Tam Hồng. Nhiều trẻ do ảnh hưởng của nếp sống gia đình nên hay nói cộc lốc, chống không. Một số trẻ do được ông bà, cha mẹ nuông chiều nên đôi khi nói thiếu lễ phép với người lớn, với bạn. Rất ít trẻ biết đọc thơ diễn cảm. Khi trả lời câu hỏi đàm thoại, trẻ nói chưa đủ câu, chưa rõ ràng mạch lạc, chưa diễn đạt được ý muốn nói, nhiều trẻ nói ngọng, nói lắp. Một số trẻ còn rụt rè, nhút nhát, chưa mạnh dạn trả lời câu hỏi và đọc thơ trước các bạn. Từ kết quả khảo sát trên, tôi đã đề ra một số biện pháp để “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 -36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ”như sau. 7.1.4. Một số biện pháp thực hiện: Biện pháp 1: Xây dựng và thực hiện kế hoạch phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 – 36 tháng thông qua hoạt động đọc thơ. Ngay từ đầu năm học tôi đã bám sát vào kế hoạch của nhà trường và tình hình thực tế lớp mình để xây dựng kế hoạch chuyên đề cụ thể cho năm học, từng tháng, tuần, ngày, phù hợp với từng chủ đề và nhận thức của trẻ ở lớp mình được phân công phụ trách. Trong đó luôn chú ý lựa chọn những bài thơ phù hợp với chủ đề, phù hợp với khả năng của trẻ nhà trẻ. Ví dụ: Chủ đề “Những con vật đáng yêu” tôi sẽ lựa chọn các bài thơ như bài “Gà gáy” “Con trâu” “Con cá vàng” “Con voi”... để dạy trẻ. 5
6. Với mỗi bài thơ được đưa vào kế hoạch tôi xác định rõ nội dung của bài thơ, giáo dục gì cho trẻ, rèn trẻ khả năng ngôn ngữ nào, cách đọc thơ; những từ cần giảng trong bài thơ, các nội dung có thể tích hợp để dạy trẻ. Khi lập kế hoạch xong, tôi luôn tính đến từng trẻ trong lớp được hỗ trợ để phát triển và luôn chú ý đến các hoạt động để trẻ được học bằng chơi, chơi mà học. Xây dựng kế hoạch xong, tôi tham khảo ý kiến của đồng nghiệp trong tổ, tranh thủ ý kiến của Ban giám hiệu, sau đó hoàn thiện kế hoạch và tổ chức thực hiện theo kế hoạch đã xây dựng. Trong khi thực hiện kế hoạch, tôi luôn chú ý, theo dõi khả năng ngôn ngữ của trẻ để có biện pháp giáo dục phù hợp và điều chỉnh kế hoạch kịp thời. Biện pháp 2: Dành thời gian cho việc thiết kế bài giảng. Đối với bậc học mầm non việc áp dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy là hết sức cần thiết góp phần đổi mới phương pháp chăm sóc giáo dục trẻ rất thuận tiện không mất nhiều thời gian và không tốn kém về kinh phí. Một phần thay đổi không khí lớp học, tạo cho trẻ tâm thế thoải mái, gây hứng thú cho trẻ trong việc tiếp thu kiến thức. Một phần bước đầu cho trẻ làm quen với công nghệ thông tin. Tôi đã nghiên cứu các phần mền giáo dục như KIDSMART, KIDPIX, POWERPOINT, PHOTOSHOP, 3M DIGITAL... để thiết kế các bài giảng, các trò chơi phù hợp với nội dung của từng bài thơ. Tích cực vào mạng tìm hiểu những nội dung, hình ảnh, video, quay phim, chụp ảnh, cập nhật những thông tin mới nhất ...có nội dung liên quan đến các bài thơ để thiết kế bài giảng sáng tạo để dạy trẻ. Tôi tìm kiếm các hình ảnh trên mạng (các con vật, cây, đồ vật...) để xây dựng giáo án điện tử đưa vào giờ học. Với những hình ảnh đẹp, hiệu ứng sinh động và có lồng âm thanh, nhạc, nên trẻ rất hứng thú trong giờ học thơ, chất lượng ngôn ngữ của trẻ thông qua gìờ tổ chức hoạt động dạy thơ được nâng lên rõ rệt. Ngoài ra tôi tham khảo các giáo án điện tử trên violet và chỉnh sửa phù hợp với bài thơ để dạy trẻ. Khai thác phần mềm happykid, lựa chọn nội dung phù hợp cho trẻ được làm quen. Việc ứng dụng công nghệ thông tin một cách hợp lý vào hoạt động phát triển ngôn ngữ của trẻ thông qua giờ dạy thơ cho trẻ đã đem lại cho trẻ của lớp tôi sự hứng thú, tích cực tham gia hoạt động. 6
7. Việc áp dụng công nghệ thông tin là một việc làm cần được phát huy, các cháu rất hứng thú say mê, tập chung chú ý cao mà giáo viên không vất vả được sử dụng ủng hộ nhiệt tình của học sinh và phụ huynh. VD: Khi dạy trẻ đọc bài thơ “Gà gáy ” tôi đã làm hình ảnh con gà cử động được và lồng tiếng gà gáy vào để giúp trẻ vừa được nhìn thấy động tác của gà và vừa được nghe âm thanh của tiếng gà gáy Hoặc khi dạy trẻ bài thơ “Con cá vàng” đến câu “Bơi nhẹ nhàng Trong bể nước” Tôi đã làm hiệu ứng cho cá bơi được và âm thanh của tiếng sóng nước. Như vậy trẻ sẽ rất thích thú và chú ý vào bài thơ. Hình ảnh bài thơ: Con cá vàng Biện pháp 3: Xây dựng môi trường cho trẻ nhằm phát triển ngôn ngữ. Tổ chức môi trường cho trẻ hoạt động có vai trò quan trọng đối với sự phát triển ngôn ngữ của trẻ. Tôi luôn chú ý đến nguyên tắc xây dựng môi trường 7
8. để trẻ được “học qua chơi”. Để phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi của lớp, tôi đã luôn quan tâm tạo môi trường mang nội dung của các bài thơ đang dạy trẻ. Trong lớp tôi xây dựng góc “Bé yêu văn học”, tôi sưu tầm các bài thơ theo chủ đề có hình ảnh minh họa dán lên góc bé yêu văn học. Trong giờ chơi, trẻ có thể đến góc bé yêu văn học để đọc thơ theo hình ảnh, trò chuyện với nhau về nội dung bài thơ. Trên các mảng tường quanh lớp và phía ngoài lớp tôi đã sử dụng hình ảnh các bài thơ có lời thơ trong chương trình 24 - 36 tháng tuổi để trang trí như: Bài thơ “Con rùa; Yêu mẹ; Con voi” từ đó trẻ được ôn luyện, củng cố nội dung bài thơ một cách tự nhiên, không gò bó qua đó giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách nhanh và toàn diện nhất. Tôi xây dựng góc thư viện của bé bao gồm sách về các câu chuyện, bài thơ dành cho trẻ nhà trẻ 24 - 36 tháng tuổi, báo hoạ mi, tranh ảnh theo chủ đề giáo dục, sách thơ do cô và trẻ tự tạo để trong giờ hoạt động góc trẻ được xem. Quanh lớp tôi trang bị mô hình minh họa cho bài thơ như: Đàn bò, Gà gáy, Con voi để trẻ vừa được chơi, vừa được học. Việc tạo môi trường có nội dung văn học đặc biệt là thơ trước hết là làm cho môi trường trong lớp đẹp phong phú hấp dẫn, mặt khác kích thích sự chú ý của trẻ, qua đó gợi cho trẻ ôn lại bài cũ và làm quen với tác phẩm mới sắp được học từ đó giúp cho ngôn ngữ của trẻ được phát triển, vốn từ được mở rộng.. Ngoài ra tôi còn tạo ra môi trường có nội dung văn học ngoài chương trình nhưng theo chủ đề để kích thích trẻ đọc thơ sáng tạo theo tranh. Qua đó kích thích sự chú ý, tư duy, tưởng tượng diễn đạt mạch lạc cho trẻ. Qua việc tạo môi trường có nội dung văn học nói chung và thơ nói riêng cho trẻ 24- 36 tháng tuổi là rất quan trọng và cần thiết. Hơn nữa nguyên liệu lại phong phú, dễ tìm kiếm như: Vỏ ốc, hột hạt, lá cây, rơm rạ, bìa cát tông, giấy các loại, vỏ chai... môi trường có thể do cô và cháu cùng làm, từ đó giúp trẻ mạnh dạn, tự tin, có cơ hội được trải nghiệm góp phần to lớn trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong giờ tổ chức dạy trẻ đọc thơ diễn cảm trong hoạt động chung. Không chỉ chú ý đến môi trường trong lớp tôi luôn chú ý xây dựng môi trường ngoài lớp học: Góc thiên nhiên xây dựng hình ảnh bài thơ “Hoa nở”, khu vực chơi với cát, nước tôi xây dựng hình ảnh bài thơ “Con cua” “Con rùa” khi ra ngoài trời yêu cầu trẻ liên hệ đến các bài thơ đã học và cho trẻ đọc diễn cảm bài thơ để ngôn ngữ của trẻ được củng cố. 8
9. Hình ảnh trẻ chơi ở góc: Bé yêu văn học Biện pháp 4: Đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức dạy trẻ đọc thơ. Đổi mới nội dung: Trong chương trình giáo dục mầm non có nhiều bài thơ đã được biên soạn theo chủ đề để dạy trẻ nhà trẻ 24 – 36 tháng tuổi, song trong quá trình xây dựng kế hoạch tôi thấy có nhiều bài thơ cao hơn khả năng của trẻ lớp tôi; một số bài thơ quá ngắn, có nội dung giáo dục nhưng không có nghệ thuật, vần nhịp, từ ngữ khó hiểu. Vì vậy tôi đã đọc trên tạp chí, tập san, sách báo, mạng internet .để lựa chọn những bài thơ hay, có nội dung phù hợp với chủ đề, có giá trị giáo dục cao, dễ đọc, dễ thuộc, phù hợp với khả năng của trẻ lớp mình để đưa vào kế hoạch dạy thơ cho trẻ. Ngoài ra tôi sưu tầm các bài thơ có lời thơ hay, có vần điệu, có nội dung giáo dục, gần gũi với trẻ do phụ huynh và giáo viên sáng tác dành cho trẻ để đưa vào dạy trẻ. Khi thực hiện các nội dung dạy thơ cho trẻ, có những bài thơ không đưa vào kế hoạch nhưng phù hợp với hoàn cảnh thực tế xảy ra, tôi vẫn linh hoạt đưa vào dạy trẻ. Có những bài thơ đã xây dựng trong kế hoạch nhưng có sự thay đổi 9
10. nên không thực hiện được trong thời gian dự kiến, tôi linh hoạt thay bằng nội dung khác. Đổi mới phương pháp: Là một giáo viên mầm non trong quá trình thực hiện tôi thấy nếu thực hiện các phương pháp theo khuôn mẫu sẽ mang tính áp đặt, gò bó, không thu hút được sự chú ý và hứng thú học tập của trẻ, chưa phát huy được tính tích cực của trẻ và chưa chú trọng nhiều vào rèn ngôn ngữ cho trẻ. Vì vậy khi tổ chức hoạt động cho trẻ tôi luôn lựa chọn và sử dụng phối hợp các phương pháp một cách khéo léo và hợp lý nhằm phát huy tối đa tính tích cực, chủ động và sáng tạo ở trẻ để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ một cách nhanh nhất. Khi dạy trẻ đọc thơ tôi khai thác triệt để các phương pháp đặc trưng của bộ môn như: phương pháp đọc diễn cảm, sử dụng đồ dùng trực quan, đàm thoại, giảng giải, thực hành...phối hợp các phương pháp khéo léo để khai thác vốn kinh nghiệm, nhu cầu và khả năng hiểu biết của trẻ như: sử dụng phương pháp đọc diễn cảm kết hợp với đồ dùng trực quan trong phần cô đọc mẫu hoặc trẻ đọc thơ. Sử dụng phương pháp đàm thoại giảng giải kết hợp đồ dùng trực quan trong phần giúp trẻ hiểu nội dung bài thơ ví dụ khi giảng từ “nhẹ nhàng” trong bài thơ “Con cá vàng”, cô sử dụng bàn tay làm động tác bơi nhẹ nhàng như con cá để cho trẻ vừa nghe giảng, vừa được nhìn động tác hoặc làm theo như vậy trẻ sẽ hiểu sâu và nhớ lâu hơn và đọc dễ dàng hơn từ "nhẹ nhàng" Cô đặt câu hỏi mở trong phần giúp trẻ hiểu tác phẩm để kích thích trẻ tư duy, ngôn ngữ của trẻ. Luôn quan tâm đến khả năng đọc của từng cá nhân trẻ để có biện pháp kích thích trẻ tự đọc, với những trẻ yếu hơn tôi đặt câu hỏi gợi ý cho trẻ có thể trả lời được, với những trẻ giỏi hơn tôi đặt câu hỏi khó hơn để phát triển khả năng của trẻ. Tạo ra các tình huống để trẻ giải quyết vấn đề, khuyến khích trẻ đặt câu hỏi cho cô, cho bạn trả lời. Luôn để trẻ tự mình rút ra bài học giáo dục từ tác phẩm, sau đó cô là người chốt lại rõ ràng hơn. Tăng cường cho trẻ hoạt động theo nhóm để phát huy tinh thần hợp tác và tương trợ lẫn nhau, tôn trọng lẫn nhau như: Cho trẻ đọc thơ theo tổ, theo nhóm khi trẻ đọc thơ chú ý rèn trẻ đọc diễn cảm, cô có thể nêu gương một trẻ đọc thơ hay để cho trẻ khác học tập bạn. Nếu trẻ đọc chưa chính xác cô cần tỉ mỉ sửa sai giúp trẻ không sửa qua loa, đại khái mà đặc biệt chú ý vào sửa cho trẻ nhiều lần trong ngày. Tích hợp nội dung các môn học khác vào hoạt động dạy thơ một cách hợp lý vừa làm cho tiết học không nhàm chán, vừa giúp trẻ ôn luyện kiến thức của 10
11. môn học khác một cách tự nhiên, không gò bó. Ví dụ khi dạy bài thơ “Hoa nở”, cô hỏi trẻ: Hoa mướp có màu gì? (tích hợp màu sắc), Ngoài bài thơ "Hoa nở" ra còn có bài hát nào nói về hoa nữa (Cô cùng trẻ hát bài Màu hoa) Tích hợp âm nhạc. Đổi mới hình thức tổ chức: Với mỗi bài thơ, tôi sử dụng đồ dùng trực quan với nhiều hình thức: tranh minh họa có thể sử dụng cho các bài thơ nhưng như vậy trẻ sẽ chán. Vì vậy tôi đã thường xuyên thay đổi hình thức như sử dụng mô hình, vật thật, rối tay, rối rẹt, hình ảnh trên máy tính để dạy trẻ đọc thơ, như vậy trẻ rất hứng thú đọc. Trong tiết học dạy trẻ đọc thơ ngoài việc dạy trẻ đọc theo tổ, nhóm, cá nhân tôi còn tổ chức cho trẻ đọc nối giữa các tổ, đọc to nhỏ, đọc thơ theo tín hiệu. Tôi tổ chức tiết học thơ gắn với chương trình “trẻ yêu thơ” và có phần thưởng vui cho những tổ hiểu nhanh bài thơ và đọc thơ diễn cảm. Hoặc tổ chức dạy trẻ đọc thơ dưới hình thức trò chơi, thi đua Biện pháp 5: Tích cực dạy thơ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi để rèn phát triển ngôn ngữ rõ ràng, mạch lạc: Ngoài việc dạy trẻ đọc thơ ở trên tiết học, tôi luôn chú ý dạy thơ cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi để trẻ được củng cố, ôn luyện và phát triển ngôn ngữ. Trong giờ đón, trả trẻ: Tôi cho trẻ đọc các bài thơ mà trẻ đã được học trong chủ đề, trò chuyện ngắn gọn với trẻ về nội dung bài thơ, hoặc đọc những bài thơ để tạo hứng thú cho trẻ thích đến trường lớp mầm non như bài thơ: Bạn mới, Bé không khóc nữa, Bạn của bé Trong giờ hoạt động góc: Tôi hướng những trẻ chưa thuộc thơ, những trẻ đọc thơ chưa diễn cảm đến hoạt động ở góc “Thư viện của bé” để trẻ được xem tranh và ôn luyện đọc thơ. Hoặc ở góc thao tác vai “Cô giáo”, tôi gợi ý để trẻ chơi dạy đọc các bài thơ trong chủ đề. Trong giờ hoạt động ngoài trời: Tôi tổ chức cho trẻ ôn luyện đọc diễn cảm bài thơ đã học trong chủ đề hoặc luyện đọc thơ thông qua trò chơi, ví dụ : Lộn cầu vồng, dung dăng dung dẻ Trước giờ ăn, ngủ: Tôi cho trẻ đọc bài thơ giờ ăn, cây bắp cải, đi ngủ hoặc các bài thơ đang học trong chủ đề. Dạy thơ cho trẻ ở mọi lúc, mọi nơi phải được chú ý thực hiện thường xuyên, liên tục một cách phù hợp để giúp trẻ phát triển ngôn ngữ đồng thời ôn luyện, củng cố và nâng cao kỹ năng đọc thơ diễn cảm cho trẻ. 11
12. Biện pháp 6: Tổ chức giờ đọc thơ. - Gây hứng thú thu hút trẻ vào bài: Để gây hứng thú thu hút trẻ vào bài học tôi sử dụng câu đố, bài hát, hay các động tác minh họa có nội dung phù hợp với bài thơ để thu hút trẻ vào giờ đọc thơ. Tạo ra tình huống như (bạn búp bê tặng quà, hội thi ). Đưa ra tranh minh họa, mô hình, vật thật để kích thích sự chú ý tò mò của trẻ. Ví dụ : Khi dạy trẻ bài thơ “Gà gáy”, tôi cho trẻ hát bài "Con gà trống" sau đó đàm thoại cùng trẻ và dẫn dắt trẻ vào nội dung bài thơ. Bài thơ "Hoa nở” tôi sẽ gây hứng thú cho trẻ bằng cách cho trẻ chơi trò chơi “Gieo hạt”. Như vậy trẻ sẽ hứng thú và chú ý nghe cô đọc thơ.. - Đọc thơ diễn cảm. Khi đọc thơ cô giáo nhìn xuống các cháu, theo dõi các cháu làm gì khi nghe cô đọc, cô đọc kết hợp cử chỉ điệu bộ nét mặt nhằm cuốn hút, tạo hứng thú cho trẻ. Cô phải tìm hiểu về nội dung bài thơ sẽ đọc để hiểu được và biết được cách thể hiện như thế nào khi đọc. Cô giáo thường gắn việc đọc với nhiệm vụ phát triển vốn từ, ngôn ngữ cho trẻ vì thế cô giáo có thể đọc rõ ràng, chậm chạp từng câu khó. Ví dụ: Khi dạy trẻ bài thơ “Con voi”. Để trẻ hứng thú nghe cô đọc đến câu: “Hai chân trước đi trước Hai chân sau đi sau” Cô phải đọc chậm và đọc rõ ràng đồng thời nhấn mạnh vào từ trước và sau ở mỗi câu. Bằng biện pháp cho trẻ đọc các tác phẩm thơ sẽ giúp trẻ lĩnh hội được ngôn ngữ và diễn đạt phù hợp. Để tập cho trẻ biết thể hiện cảm xúc khi đọc, cô phải đọc mẫu thật diễn cảm cho trẻ nghe, bên cạnh đó cô giáo đưa ra những câu hỏi giúp trẻ chú ý nói diễn cảm. Ví dụ: Con có thể nói như thế nào? Vì sao? Con có thể nói một cách khác được không?... Ví dụ: Khi đọc bài thơ “Cháu chào ông ạ”. Giọng của Gà con thì thanh thót, giọng của chú Chim thì lanh lảnh, cao vang, giọng của cóc vàng thì ồm ồm. Qua thực hiện phương pháp này tôi thấy đọc thơ diễn cảm là một vấn đề rất 12
13. quan trọng, qua giọng đọc giúp trẻ dễ dàng hiểu được nội dung tác phẩm, tập trung chú ý, xuất hiện sự hồi hộp lo lắng chờ đợi được thể hiện trên trẻ. Chính vì thế mà tôi thường xuyên chú ý tới việc luyện tập giọng đọc của mình. Trước hết tôi xác định giọng của từng bài thơ, từng câu thơ sau đó phối hợp ánh mắt cử chỉ điệu bộ minh hoạ tự nhiên thoải mái, đơn giản, hấp dẫn phù hợp với nội dung. Tôi cho đây là một vấn đề quan trọng đòi hỏi giáo viên chú ý rèn luyện về khả năng này bằng cách: Học hỏi qua các giáo viên dạy giỏi môn làm quen văn học đặc biệt là hoạt động đọc thơ diễn cảm. Dự giờ dạy mẫu các trường mầm non có chất lượng cao. Chú ý lắng nghe ý kiến góp ý xây dựng, tiết dạy cần ghi chép những điều tâm đắc để học hỏi đúc rút kinh nghiệm cho bản thân. Kiên trì chịu khó tự học, tự bồi dưỡng, tập đọc nhiều lần, để bộc lộ được cảm xúc, phản ánh đúng nội dung tác phẩm. - Giúp trẻ hiểu nội dung bài thơ: Tôi trò chuyện với trẻ kết hợp lời giảng giải và đàm thoại, hình ảnh trực quan để giúp trẻ hiểu nội dung của bài thơ, giải thích nghĩa của một số từ mới, từ khó trong bài thơ Trong khi giảng giải và đàm thoại tôi đã đọc trích dẫn ngắn gọn, súc tích để giúp trẻ hiểu sâu hơn nội dung bài thơ. Khi đàm thoại giúp trẻ hiểu nội dung tác phẩm, tôi sử dụng ngữ điệu giọng nói khác nhau để đàm thoại với trẻ, làm cho trẻ không bị nhàm chán. Khi gọi trẻ trả lời câu hỏi, tôi luôn chú ý gọi những trẻ nhút nhát, những trẻ nhận thức chậm trả lời, nếu trẻ chưa diễn đạt được ý hoặc chưa hiểu câu hỏi, tôi sử dụng câu hỏi gợi ý để giúp trẻ phát triển lời nói. Cần đặc biệt chú ý lời nói đúng ngữ pháp cho trẻ. Với những trẻ nhận thức tốt, mạnh dạn tôi đưa ra những câu hỏi khó hơn để tạo cơ hội cho trẻ được phát triển tư duy. Sau khi trẻ trả lời song, tôi không quên việc động viên, khuyến khích để trẻ hứng thú, tích cực. VD: Khi dạy trẻ đọc bài thơ “Yêu mẹ” tôi sẽ gọi một trẻ nhút nhát lên và hỏi trẻ. Mẹ đi làm từ khi nào? Trước khi đi làm mẹ đã dậy làm gì cho chúng mình ăn? Nếu trẻ không trả lời được thì tôi sẽ đưa hình ảnh mẹ nấu cơm và đi chợ mua thịt cá ra cho trẻ quan sát và gợi hỏi trẻ để trẻ trả lời được câu hỏi của cô, khi trẻ trả lời được rồi tôi sẽ khen và động viên trẻ để lần sau trẻ tự tin hơn. - Dạy trẻ đọc thơ: Khi trẻ đã hiểu rõ nội dung bài thơ, tôi tiến hành cho trẻ đọc diễn cảm. Khi trẻ chưa thuộc thơ tôi cho cả lớp đọc cùng cô hoặc cô mớm lời các câu đầu 13
14. để trẻ đọc các câu tiếp theo. Khi dạy trẻ đọc thơ tôi chú ý dạy trẻ thể hiện giọng điệu, cử chỉ hành động phù hợp với nội dung của câu thơ. Với trẻ giỏi ngôn ngữ rõ nói tương đối chuẩn tôi cho trẻ đọc cả bài thơ, trẻ khá cho trẻ đọc một vài câu, với trẻ yếu hơn cho trẻ đọc từng câu một dần dần tôi sẽ cho trẻ đọc đoạn dài hơn và sau đó là đọc trọn vẹn bài thơ. Khi kết thúc giờ dạy trẻ đọc thơ tôi luôn tìm cách để đưa trẻ ra khỏi tiết học một cách tự nhiên, nhẹ nhàng, không gò bó. Ví dụ: Khi dạy bài thơ “Hoa nở”, kết thúc hoạt động tôi cho trẻ vận động bài “Ra chơi vườn hoa” đi chơi để kết thúc tiết học một cách nhẹ nhàng. Biện pháp 7: Luôn coi trọng việc giao tiếp với trẻ: Tôi luôn chú ý tạo mối giao tiếp với trẻ bằng mắt, mỉm cười và nhìn thẳng vào trẻ, cho trẻ thời gian để suy nghĩ những điều mà trẻ muốn nói, không ngắt lời trẻ, không thúc dục trẻ nói nhanh. Chú ý sửa lỗi ngữ pháp cho trẻ bằng cách nhắc lại những câu của trẻ và giúp trẻ sửa lại cho đúng. Hỏi những câu hỏi mở thay cho những câu hỏi đóng với câu trả lời chỉ một từ, chẳng hạn như “Cháu đang làm gì thế”? thay cho câu hỏi đóng “Cháu đang xem sách à?”. Giáo viên phải nói rõ ràng và đúng, nếu không có đủ thời gian để nghe trẻ nói, cần giải thích rõ cho trẻ và hẹn trẻ khi khác nghe trẻ nói. Chú ý gương mẫu trước trẻ từ lời ăn tiếng nói. Cần đặt ra cho trẻ một số câu hỏi giúp trẻ hiểu cụ thể về nội dung của bài thơ, của từng câu thơ, để trẻ hiểu được ý nghĩa của chúng. Giáo dục cho trẻ biết được hình ảnh nào đẹp, hình ảnh nào xấu trong từng bài thơ. Trẻ ở lứa tuổi nhà trẻ cô vừa nói và đưa ra đồ dùng trực quan để trẻ hiểu được đúng về ý nghĩa của câu thơ, của tác phẩm thơ. Ví dụ: Trong bài thơ “ Yêu mẹ” giáo viên có thể đặt câu hỏi đàm thoại với trẻ rất rõ ràng như: Con thấy mẹ là người như thế nào? Để đáp lại tình cảm của mẹ các con phải làm gì?..... Ngoài ra trong khi đàm thoại giáo viên có thể cho trẻ xem những bức tranh vẽ, mô hình, những bức tượng nặn về các tác phẩm quen biết để giúp cho trẻ khi trả lời các câu hỏi của cô cảm thấy tự tin hơn. Biện pháp 8: Kết hợp với các hoạt động khác. Theo phương pháp dạy học tích hợp thì môn làm quen với văn học nói chung, giờ dạy trẻ đọc thơ nhà trẻ 24- 36 tháng nói riêng có thể lồng ghép, kết hợp với tất cả các môn khác, điều đó sẽ giúp cho các bộ môn khác trở nên sinh động hơn và trẻ hiểu được nhiều vốn từ hơn. 14
15. Ví dụ: Môn âm nhạc vận động theo nhạc bài hát “ Con gà trống” Vào đầu bài cô sẽ cho trẻ đọc bài thơ “Gà gáy” cho trẻ nghe rồi sau đó dẫn dắt giới thiệu tên bài học. Ví dụ: Môn : Nhận biết tập nói. Đề tài NBTN “Con bò, con chó” tôi sẽ cho trẻ đọc bài thơ “Đàn bò” để gây hứng thú cho trẻ. Ví dụ: Môn tạo hình: “Tô màu quả” Cô sẽ cho trẻ đọc bài thơ “Quả thị” Ví dụ: Hoạt động ngoài trời: Quan sát bồn hoa, Tôi sẽ cho trẻ đọc bài thơ “Hoa nở” Qua biện pháp này tôi thấy trẻ học tích cực, phát huy được tính tư duy và sự sáng tạo của trẻ. Trẻ hiểu và nắm được rất nhiều vốn từ phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Biện pháp 9: Sử dụng đồ dùng trực quan và tạo môi trường học tập cho trẻ. Để các giờ dạy đạt kết quả cao và tạo hứng thú cho trẻ một cách thoải mái, thì đồ dùng trực quan giữ một vị trí vô cùng quan trọng. Vì vậy, tôi đã chăn trở làm thế nào để các cháu tiếp thu bài tốt và giáo viên có nhiều đồ dùng, đồ chơi đẹp hấp dẫn minh họa cho các bài thơ, câu chuyện...từ đó thu hút sự chú ý của trẻ. Để có kết quả cao trong công tác làm đồ dùng đồ chơi phục vụ trẻ. Tôi đã nghiên cứu tài liệu tìm tòi và học tập mẫu ở các tập san, tham khảo các trường bạn và suy nghĩ sáng tạo ra một số đồ dùng, đồ chơi hấp dẫn, bền đẹp, có tính sáng tạo, tính giáo dục và thẩm mỹ: Như làm các con vật ngộ nghĩnh như tạo ra những chú thỏ, Gà, Mèo, Rùa,..hấp dẫn để minh họa cho từng tiết dạy. Ngoài ra tôi sưu tầm một số vật liệu phế thải sẵn có tự làm đồ dùng minh họa cho tiết dạy phù hợp với nội dung bài thơ, đẹp, hấp dẫn trẻ. Trẻ nhà trẻ khả năng chú ý của trẻ không cao, trẻ nhanh chán vì vậy để trẻ tiếp thu kiến thức tốt, tôi đã tìm tòi một số đồ dùng trực quan đẹp phù hợp với bài dạy, mới lạ ngay từ đầu tiết học và trong suốt cả tiết học để kích thích trẻ tham gia vào hoạt động, trẻ hoạt động tích cực thì tiết dạy mới đạt kết quả cao. Khả năng nghe, nói, hiểu của trẻ mới phát triển. Vì vậy nên trong hoạt động dạy trẻ đọc thơ thuộc lĩnh vực phát triển ngôn ngữ cho trẻ tôi đã sáng tạo và làm nhiều loại đồ dùng, đồ chơi phù hợp với từng bài dạy sau đó giới thiệu cho trẻ giúp trẻ có những cảm xúc và những ấn tượng tốt về đồ vật, sự vật đó ngay từ ban đầu. Ví dụ: Tôi đã dùng bìa cứng, lọ nhựa, xốp, giấy màu, hột hạt, vải vụn sau đó cắt tỉa và khâu để tạo thành những con vật, những nhân vật rối dẹt, rối 15
16. que, rối tay, dùng xốp gọt, tỉa, bồi để tạo thành các nhân vật làm đồ dùng trực quan dạy trẻ đọc thơ. Dùng sắt uốn thân cây, cuốn vải vụn và len màu để làm thân và lá, dùng 2 đáy của chai la vi úp vào nhau, phun sơn màu để làm cây thị dạy trẻ bài thơ "Quả thị". Khi dạy trẻ bài thơ “Quả thị” tôi đã dùng bìa cứng, vải vụn, bông cắt và khâu thành quả thị để vừa đọc vùa kết hợp minh họa cho trẻ xem. Như vậy trẻ rất hứng thú để trả lời các câu hỏi của cô từ đó đã tạo cơ hội cho cô uốn nắn và sửa ngôn ngữ cho trẻ. Biện pháp 10: Tích cực học tập bồi dưỡng chuyên môn. Việc tự học để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho bản thân là điều rất quan trọng đối với mỗi giáo viên. Đặc biệt đối với bản thân tôi. Vốn kinh nghiệm còn ít ỏi, được nhà trường tin tưởng giao cho phụ trách nhóm trẻ 24-36 tháng. Bởi vậy, thời gian qua tôi đã cố gắng học hỏi dưới sự dìu dắt của Ban giám hiệu nhà trường, của tổ chuyên môn, của đồng nghiệp. Đồng thời tôi tự nghiên cứu tìm hiểu qua tài liệu, sách báo và các phương tiện thông tin đại chúng để trau dồi kiến thức cho bản thân. Bằng cách nghiên cứu tài liệu để nắm vững tâm sinh lý của trẻ từ đó có phương pháp tổ chức các hoạt động cho trẻ, không để trẻ nhàm chán im lặng, phải giúp trẻ tham gia vào các hoạt động một cách tích cực và sáng tạo, gây hứng thú và sự chú ý cho trẻ. Tham gia đầy đủ các lớp bồi dưỡng do phòng giáo dục, do nhà trường tổ chức, dự đầy đủ các đợt chuyên đề để học hỏi phương pháp của đồng nghiệp. Ngoài ra tôi còn tranh thủ nghiên cứu sách báo, sưu tầm các loại tranh ảnh, xem các kênh truyền hình, truy cập mạng để có vốn kiến thức được đầy đủ và phong phú hơn. Bản thân tôi khả năng đọc thơ diễn cảm còn hạn chế, vì vậy tôi thường xuyên luyện tập đọc thơ diễn cảm, nhờ những giáo viên có giọng đọc hay, có kinh nghiệm hướng dẫn đọc thơ. Tích cực tham gia vào các buổi sinh hoạt chuyên môn của tổ để có giọng đọc diễn cảm, thu hút trẻ hơn. Luôn có ý thức học hỏi những người đi trước, học những điều hay, điều mới lạ để thực hiện dạy trẻ có hiệu quả nhất. Biện pháp 11: Công tác phối kết hợp với các bậc phụ huynh. Biện pháp giúp phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách có hiệu quả đó là phối hợp với phụ huynh. Để có được sự giúp đỡ, hỗ trợ, hợp tác một cách tự giác và có hiệu quả từ phía phụ huynh, tôi đã thường xuyên trao đổi thông tin 16
17. với các bậc cha mẹ qua các giờ đón trả trẻ, qua bảng tuyên truyền của lớp về khả năng ngôn ngữ của trẻ, về chương trình và kế hoạch giảng dạy...trao đổi để phụ huynh nắm được những bài thơ trẻ được học trong chủ đề, từ đó đề nghị phụ huynh về nhà yêu cầu trẻ đọc cho gia đình nghe, hỏi trẻ về nội dung bài thơ, trước khi đi ngủ cha mẹ kể chuyện, đọc thơ cho trẻ nghe. Ngoài ra tôi còn thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tình hình ngôn ngữ cũng như cách phát âm của trẻ để cùng phụ huynh tìm ra các giải pháp hữu ích nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ một cách toàn diện nhất. Ví dụ: Cháu Đăng Khôi, Châu An, Hiểu Lam, Minh Khôi, Gia Bảo...trong lớp nói rất ngọng từ “Con” thành từ “Ton”, từ “Giáo” thành từ “Cáo”. Tôi đã gặp trực tiếp phụ huynh để trao đổi từ đó gia đình cùng kết hợp với cô giáo để sửa cho cháu, qua một thời gian cháu đã hoàn thiện hơn về mặt phát âm một số từ ngọng. Khi tổ chức các chuyên đề “ Làm quen với tác phẩm văn học” tôi đã mời các bậc phụ huynh đến tham dự. Từ đó các bậc phụ huynh sẽ hiểu rõ hơn về đặc điểm phát triển ngôn ngữ của trẻ, cũng như tầm quan trọng của ngôn ngữ trẻ nhà trẻ 24- 36 tháng thông qua giờ đọc thơ. Qua đó các bậc phụ huynh sẽ thông cảm và chia sẻ với cô giáo khi tổ chức tiết dạy. Ví dụ: Chuyên đề của lớp dạy bài thơ “Con cá vàng”. Tôi đã mạnh dạn mời phụ huynh đến tham dự buổi chuyên đề. Kết thúc buổi chuyên đề tôi đã nhận được rất nhiều sự ủng hộ các bậc phụ huynh. Để tiết dạy phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24- 36 tháng thông qua hoạt động đọc thơ được tốt, tôi sẽ cung cấp các tài liệu có liên quan đến bài dạy để cùng phối kết hợp với các bậc phụ huynh về nhà dạy trẻ. Ví dụ: Để dạy bài thơ “Hoa nở” tôi sẽ phô to cho các phụ huynh hình ảnh và nội dung bài thơ để về nhà các bậc phụ huynh cho các cháu được làm quen với hình ảnh và nội dung bài thơ đó trước để nhằm phát triển ngôn ngữ cho trẻ. Thông qua các buổi họp phụ huynh đầu năm và cuối năm. Tôi sẽ tuyên truyền trao đổi với các bậc phụ huynh về tình hình nhận thức và sự phát triển ngôn ngữ của từng trẻ. Từ đó cô giáo và gia đình cùng nhau đưa ra các biện pháp phù hợp để dạy trẻ. Trao đổi và vận động phụ huynh dành thời gian để tâm sự với trẻ và lắng nghe trẻ nói, khi trò chuyện với trẻ phải nói rõ ràng mạch lạc, tốc độ vừa phải để trẻ nghe cho rõ ràng, cha mẹ người thân phải cố gắng phát âm đúng cho trẻ bắt chước. 17
18. Khuyến khích phụ huynh cung cấp kinh nghiệm sống cho trẻ. Tránh không nói tiếng địa phương, cần tránh cho trẻ nghe những hình thái ngôn ngữ không chính xác. Vận động phụ huynh hỗ trợ vật liệu, nguyên liệu như: giấy, sách, những lọ nhựa, quần áo cũ, vải vụn, đồ dùng, đồ chơi để phục vụ tiết dạy. Xây dựng góc tuyên truyền sao cho hấp dẫn, sinh động, phù hợp với trẻ, với nội dung chủ đề. Ví dụ: Chủ đề: “Ngày tết và mùa xuân”, bảng tuyên truyền có những hình ảnh về ngày tết và mùa xuân, câu thơ, câu truyện, bài hát, đồng dao...có tổ chức giao lưu giữa lớp với phụ huynh. Tuyên truyền các góc chơi đặc biệt góc sách- truyện, thường thay đổi tranh ảnh để lôi cuốn trẻ, giáo viên tích cực giao lưu với phụ huynh vào giờ đón và trả trẻ trao đổi về trẻ trong khi đọc thơ, trò truyện giúp cho trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc . 7.2. Về khả năng áp dụng của sáng kiến: Các biện pháp đã được áp dụng đối với trẻ nhà trẻ 24- 36 tháng tuổi A2 tại trường mầm non Tam Hồng – Huyện Yên Lạc – Tỉnh Vĩnh Phúc lĩnh vực “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi thông qua hoạt động đọc thơ”. 8. Những thông tin cần được bảo mật: Không có 9. Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến: Các tài liệu, học liệu liên quan đến đề tài giáo viên và cho trẻ tham khảo - Về cơ sở vật chất: Lớp học, đồ dùng, đồ chơi; băng đĩa; máy tính; máy chiếu, đồ dùng trực quan, tranh ảnh, mô hình vật thật. 10. Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến theo ý kiến của tác giả: Sau quá trình nghiên cứu và thực hiện đề tài, qua các tiết dạy trực tiếp trên lớp, trẻ lớp tôi rất hào hứng tham gia hoạt động học tập. Trẻ rất thích tham gia đọc thơ cùng cô, thuộc nhiều bài thơ và đọc rất hay theo cô, ngôn ngữ của trẻ rõ ràng mạch lạc hơn, trẻ hứng thú tham gia hoạt động bắt chước cô thể hiện một số hành động đẹp trong bài thơ, tự tin mạnh dạn hơn nhiều so với trước đây. Để thấy rõ kết quả này tôi đã lập biểu bảng so sánh để khảo sát 24 trẻ trong thời gian đến ngày 25/04/2021 tôi thấy kết quả đã đạt được như sau: * Đối với trẻ: 18
19. Bảng khảo sát sau khi thực hiện các biện pháp: Nội dung khảo Chưa Tốt % Khá % Đạt % % sát đạt 1. Trẻ chú ý lắng nghe và hiểu lời 10/24 42 10/24 42 2/24 8 2/24 8 nói, hiểu nội dug bài thơ. So với đầu năm Tăng 17% Tăng 13% Giảm 9% Giảm 21% 2. Trẻ trả lời 6/24 25 8/24 33 6/24 25 4/24 17 mạch lạc, đủ câu. So với đầu năm Tăng 12% Tăng 16% Giảm 17% Giảm 12% 3. Trẻ biết sử dụng ngữ điệu 7/24 29 9/24 38 4/24 17 4/24 17 giọng điệu phù hợp khi nói So với đầu năm Tăng 16% Tăng 21% Giảm 21% Giảm 16% 4. Biết đọc thơ 8/24 33 8/24 33 5/24 21 3/24 13 diễn cảm So với đầu năm Tăng 12% Tăng 12% Giảm 12% Giảm 12% Qua việc khảo sát trong hai lần, lần một vào tháng 10, lần hai vào tháng 4 đã cho thấy tỉ lệ đạt khá, tốt cao. Trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động làm quen với văn học nhanh thuộc thơ, biết đọc diễn cảm, kỹ năng giao tiếp, phát triển ngôn ngữ mạch lạc có nhiều tiến bộ. Nhiều cháu có năng khiếu: Nhật Minh, Ngọc Hân, Thanh Diệp, Bảo Trâm, Khánh Dung. * Đối với cha mẹ trẻ: Phụ huynh đã chú trọng hơn đến việc dạy ngôn ngữ cho trẻ ở trong gia đình. Phụ huynh đã tích cực phối hợp với giáo viên trong việc cho trẻ làm quen với văn học giúp trẻ phát triển ngôn ngữ mạch lạc, sử dụng các tờ rơi để ôn 19
20. luyện, bằng các trò chơi luyện ngôn ngữ cho trẻ, tích cực sưu tầm tranh truyện cho trẻ xem. * Về giáo viên: Bản thân đã chú trọng hơn đến việc rèn luyện và phát triển ngôn ngữ cho trẻ trong giờ đọc thơ, đặc biệt là việc dạy trẻ đọc thơ diễn cảm. Trình độ chuyên môn và kỹ năng sư phạm đã được nâng lên rõ rệt. Phương pháp tổ chức phát triển ngôn ngữ cho trẻ đã linh hoạt hơn, có nhiều sáng tạo hơn. Môi trường phát triển ngôn ngữ cho trẻ luôn được chú trọng và thay đổi thường xuyên. - Số tiền làm lợi: Khi sử dung các biện pháp tôi thấy tiết kiệm được rất nhiều thời gian và công sức. Bởi vì hiện nay công nghệ thông tin rất hiện đại, tôi đã thường xuyên lên mạng sưu tầm những đoạn phim ngắn, hình ảnh sống động tải về làm tài liệu, thông qua các phương tiện hiện đại như máy tính, máy chiếu thiết kế bài giảng powerpoint rất hấp dẫn dạy trẻ đạt hiệu quả cao. Ngoài ra khi áp dụng biện pháp này giúp giáo viên tiết kiệm được rất nhiều về tiền, kinh phí đầu tư vì giáo viên đã tận dụng được những vật liệu phế liệu thải sẵn có của địa phương để làm đồ dùng, đồ chơi tự tạo cho trẻ, làm tốt công tác tuyên truyên truyền tới các bậc phụ huynh để vận động ủng hộ rất nhiều các nguyên vật liệu phế thải sẵn có trong gia đình để giáo viên sáng tạo làm đồ dùng đồ chơi phục vụ tiết dạy. 10.1 Đánh giá lợi ích thu được hoặc dự kiến có thể thu được do áp dụng sáng kiến của tác giả. Sau một thời gian nghiên cứu và thử nghiệm đề tài, tôi thấy việc “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi” thông qua giờ đọc thơ ở nhóm trẻ 24- 36 tháng tuổi ở trường mầm non là rất quan trọng, giúp cho giáo viên nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng “Phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24 - 36 tháng tuổi” trong giai đoạn hiện nay, từ đó giúp giáo viên có ý thức tự học, tự bồi dưỡng nhằm nâng cao trình độ của bản thân đáp ứng với nhu cầu đòi hỏi của ngành trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Giúp giáo viên biết cách xây dựng kế hoạch cụ thể phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ, sưu tầm đầy đủ tài liệu có hướng dẫn để giáo viên dễ dàng học tập. 20