SKKN Một số biện pháp sử dụng các trò chơi để tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với toán

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp sử dụng các trò chơi để tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với toán

1. UBND HUYỆN CAM LỘ TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN BÁO CÁO SÁNG KIẾN “ Một số biện pháp sử dụng các trò chơi để tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với toán” Tác giả: Nguyễn Thị Kim Kiều Chức vụ: Giáo viên Đơn vị công tác: Trường mầm non Hoa Sen, huyện Cam Lộ Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục Mẫu giáo Cam Thủy, tháng 5 năm 2024
2. 2 UBND HUYỆN CAM LỘ CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG MẦM NON HOA SEN Độc lập -Tự do - Hạnh phúc Cam Thủy, ngày 8 tháng 5 năm 2024 BÁO CÁO SÁNG KIẾN - Họ và tên tác giả: NGUYỄN THỊ KIM KIỀU Nam, nữ: Nữ - Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ: Đại học sư phạm Mầm Non - Chức vụ: Giáo viên - Đơn vị công tác: Trường Mầm Non Hoa Sen - Tên sáng kiến: “Một số biện pháp sử dụng các trò chơi để tổ chức hoạt động cho trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi làm quen với toán”. - Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục Mẫu giáo 4-5 tuổi - Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: tháng 9/2023. I. Lý do chọn sáng kiến Làm quen với toán là một trong những nội dung cơ bản và quan trọng trong Chương trình Giáo dục Mầm non. Quá trình dạy trẻ làm quen với toán nhằm giúp trẻ làm quen với các biểu tượng ban đầu về toán qua đó phát triển ở trẻ khả năng tư duy, so sánh, phân tích, tổng hợp, rèn luyện trí thông minh...Tuy nhiên, dạy trẻ làm quen với toán (LQVT) là tạo cơ hội để trẻ tiếp cận với các biểu tượng về số lượng, hình học, kích thước, không gian và thời gian nên có nét khô khan, cứng nhắc và có cả sự nguyên tắc trong lĩnh vực này nên các hoạt động LQVT thường khó đón nhận được nhiều hứng thú hay tích cực của trẻ. Đứng trước thực tế đó đòi hỏi người giáo viên cần phải tìm tòi, nghiên cứu, thiết kế các hoạt động sao cho khi truyền tải những nội dung kiến thức đến trẻ một cách thật đơn giản, gần gũi, dễ hiểu và lôi cuốn. Đối với trẻ mẫu giáo 4-5 tuổi, quá trình hình thành các biểu tượng ban đầu về toán đóng một vai trò quan trọng, trong việc phát triển nhận thức nói riêng và phát triển nhân nó được diễn ra dưới ảnh hưởng của các hoạt động giáo dục như LQVT, như khám phá khoa học, khám phá xã hội, tạo hình, âm nhạc, làm quen văn học, trò chơi...Tuy vậy, với trẻ mầm non: “Học bằng chơi, chơi mà học” thì trò chơi là một trong những yếu tố hết sức quan trọng giúp trẻ hứng thú, tích cực, là phương tiện giúp trẻ tiếp thu, lĩnh hội kiến thức, kỹ năng làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán một cách tốt nhất. Chính vì lý do trên, là một giáo viên dạy lớp mẫu giáo 4-5 tuổi, tôi tự nhận thấy mình phải làm thế nào để tổ chức tốt các hoạt động LQVT cho trẻ. Với tất cả nỗ lực và đam mê tôi đã thực hiện được một phần nào đó ý tưởng của mình. Tôi đã mạnh dạn lực chọn đề tài: “Một số biện pháp sử dụng các trò chơi để tổ chức hoạt động làm quen với toán cho trẻ 4-5 tuổi”. II. Giải quyết vấn đề 1. Tính mới và sáng tạo của sáng kiến: Ở trường Mầm Non, chúng tôi làm nhiệm vụ giáo dục phát triển nhận thức cho trẻ trong đó có hoạt động LQVT rất được quan tâm chú trọng. Ngay từ khâu
3. 3 xây dựng Kế hoạch chương trình năm học nhà trường đã tập trung thảo luận, lấy ý kiến của giáo viên từ các tổ, khối để lựa chọn các nội dung, các hoạt động sao cho phù hợp với tình hình thực tiễn địa phương, nhóm lớp, nhằm đáp ứng đầy đủ các mục tiêu cần đạt ở trẻ, phát huy những kiến thức kỹ năng trẻ đã có trên cơ sở đó cung cấp, hình thành thêm ở trẻ những kiến thức, kỹ năng mới về phát triển nhận thức. Các tổ chuyên môn luôn chú trọng việc định hướng cho giáo viên để tổ chức có hiệu quả hoạt động LQVT qua các chuyên đề cấp trường, cấp tổ theo hướng cho trẻ trải nghiệm. Nhà trường cũng đầu tư mua sắm thêm đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị dạy học và chỉ đạo các lớp xây dựng môi trường LQVT tại nhóm lớp, tổ chức thao giảng, dự giờ về hoạt động LQVT, qua đó góp ý, rút kinh nghiệm để giáo viên thực hiện ngày một tốt hơn lĩnh vực này. Định hướng để giáo viên làm đồ dùng đồ chơi strem phục vụ cho trẻ LQVT qua phong trào tự làm đồ dùng đồ chơi dạy học. Với lớp Mẫu giáo 4-5 tuổi do tôi phụ trách, qua tiếp xúc hằng ngày cùng trẻ, tôi nhận thấy, đa số trẻ trong lớp có khả năng nhận thức được một số khái niệm sơ đẳng về toán như đếm số lượng, nhận biết màu sắc, hình dạng, chơi được các trò chơi học tập đơn giản. Tuy nhiên, khả năng nhận thức của trẻ không đồng đều, vẫn có một số trẻ chưa có khả năng phân tích, so sánh, diễn đạt kết quả, chưa có khả năng tự trải nghiệm để rút ra kinh nghiệm, tìm ra kết quả. Mặt khác, trẻ tại nhóm lớp đông, nên thời gian hướng dẫn, rèn luyện cho cá nhân từng trẻ còn ít. Sân chơi trường có nhiều khu vui chơi cho trẻ trải nghiệm, phụ huynh chưa có nhiều kiến thức và biện pháp hữu hiệu để giúp trẻ làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán. 1.1. Giải pháp thứ nhất: Lựa chọn nội dung các trò chơi phù hợp để tổ chức hoạt động cho trẻ 4-5 tuổi LQVT. Căn cứ vào khả năng nhận thức, tình trạng sức khỏe và vốn kiến thức về các biểu tượng ban đầu về toán của trẻ, bám sát vào các mục đích yêu cầu cần đạt cho trẻ ở độ tuổi 4-5 tuổi, tôi lựa chọn các trò chơi phải có nội dung nhằm cung cấp cho trẻ các khái niệm sơ đẳng về toán, thông qua các trò chơi đó trẻ có thể tiếp cận được với các kiến thức, kỹ năng toán học phù hợp với độ tuổi. Cụ thể: Về nội dung tập hợp, số lượng, số thứ tự và đếm: Tôi lựa chọn các trò chơi có nội dung yêu cầu trẻ phải đếm bằng nhiều cách khác nhau như đếm trên đối tượng, đếm nhẩm, biết tạo nhóm và so sánh số lượng giữa các nhóm trong phạm vi 10, biết sử dụng các con số từ 1-5 để biểu thị ý nghĩa tương ứng với các nhóm số lượng và liên hệ với nghĩa của các con số được sử dụng trong cuộc sống hàng ngày. Ví dụ: Trò chơi “Kết bạn” Đặt ra nhiệm vụ cho trẻ kết thành các nhóm bạn có số lượng theo yêu cầu. Sau mỗi lần chơi tôi cho trẻ đếm số lượng trong các nhóm và tìm con số biểu thị tương ứng. Sau đó cho trẻ nêu nhận xét xem nhóm nào “kết bạn” đúng số lượng yêu cầu, chọn đúng số, nhóm nào chưa đúng, nêu lý do như thiếu hoặc thừa số trẻ theo yêu cầu, chọn số biểu thị chưa đúng...qua đó trẻ được học trải nghiệm cách đếm, phân tích, so sánh, diễn đạt... Về nội dung sắp xếp theo quy tắc:
4. 4 Lựa chọn các trò chơi có nội dung yêu cầu trẻ sắp xếp dựa theo các mối liên quan trong cuộc sống như về quy luật, màu sắc, hình dạng, công dụng... để giúp trẻ nhận ra quy tắc sắp xếp của ít nhất 3 đối tượng và sao chép lại. Ví dụ: Trò chơi “Hãy làm theo tôi” Chia trẻ thành các đội, mỗi đội sẽ đưa ra một hình mẫu sắp xếp (theo quy luật tương quan như xen kẻ tên gọi, màu sắc, số lượng, hình dạng...) cho đội kia và yêu cầu sao chép lại. Sau một khoảng thời gian quy định, các đội phải hoàn thành sản phẩm và nêu được quy tắc sắp xếp do đội bạn yêu cầu. Các đội tự kiểm tra kết quả cùng nhau. Qua trò chơi này trẻ được lĩnh hội kiến thức về mối tương quan giữa các sự vật và nhận ra cách sắp xếp theo quy tắc do người khác đặt ra, giúp trẻ rèn luyện khả năng phân tích, ghi nhớ có chủ định... Về nội dung đo lường Vận dụng các yếu tố tự nhiên ở địa phương như cát, nước, hột hạt...để làm đối tượng đo lường và thước, dây, chai lọ, bàn ghế, cây cối, hộp... làm dụng cụ đo lường để cho trẻ chơi các trò chơi nhằm yêu cầu trẻ thực hiện các bài tập đo lường độ dài, dung tích của các vật và so sánh kết quả đo giữa 2 đối tượng. Ví dụ: Trò chơi “Đóng gói lương thực” Chuẩn bị một số hạt gạo, hạt đỗ và một số hộp nhựa trong. Tôi yêu cầu trẻ đóng gói các loại lương thực vào hộp để đưa vào kho. Sao đó cho trẻ diễn đạt và so sánh giữa 2 kết quả đo. Thông qua các trò chơi này đã giúp trẻ biết được cách sử dụng các dụng cụ để đo lường, rèn kỹ năng nhanh nhẹn của đôi tay, kỹ năng quan sát, diễn đạt... Về hình dạng Sử dụng các vật liệu khác nhau tạo ra các hình đơn giản để cho trẻ chơi các trò chơi nhận biết hình, chắp ghép hình cho trẻ liên hệ với thực tế quanh trẻ về các đồ dùng vật dụng có hình dạng giống các hình học. Ví dụ: Trò chơi “Mảnh ghép hoàn hảo” Chuẩn bị các mô hình về tàu, thuyền, ô tô, ngôi nhà...có các mảnh ghép còn thiếu và yêu cầu trẻ chọn các mảnh ghép phù hợp để ghép vào sao cho hoàn chỉnh. Sau mỗi lần chơi trẻ có thể thay đổi mô hình chắp ghép và phải nhận biết được các hình học tạo nên mô hình đó. Trò chơi này giúp trẻ có kiến thức về hình học, rèn luyện khả năng tư duy, phán đoán, phản ứng nhanh và chính xác... Về nội dung định hướng trong không gian và định hướng thời gian Đây là nội dung mang tính liên hệ thực tế cao nên đòi hỏi giáo viên phải lựa chọn các hoạt động vui chơi, tạo được nhiều cơ hội để trẻ trải nghiệm với không gian xung quanh trẻ và quan sát sự biến đổi của các thời điểm trong ngày, để từ đó trẻ nhận ra được vị trí của đồ vật so với bản thân trẻ, so với bạn khác nhận biết được các buổi sáng, trưa, chiều, tối. Ví dụ 1: Trò chơi “Đồ vật dấu ở đâu” Với trò chơi này tôi tổ chức cho 01 trẻ đội mũ chóp, 01 trẻ dấu đồ vật về các phía của vật định hướng, kết hợp với âm nhạc. Sau khi âm nhạc kết thúc thì bạn được đội mũ chóp phải tìm ra đồ vật được dấu và thông báo cho cả lớp vị trí của đồ vật mình tìm thấy, nếu hết thời gian mà trẻ không tìm được thì phải nhảy về các phía theo yêu cầu của giáo viên. Trò chơi này sẽ giúp trẻ nhận biết được phía
5. 5 trên- phía dưới, phía trước-phía sau của bản thân và vị trí đồ vật trong không gian so với bản thân và so với bạn khác. Ví dụ 2: Trò chơi “Hình này ở đâu” Chuẩn bị các hình ảnh mô tả về các hoạt động trong ngày của bé và các hình ảnh biểu tượng về các buổi trong ngày (buổi sáng mặt trời vừa lên, buổi trưa ánh nắng chói chang, buổi chiều mặt trời lặn, buổi tối bầu trời có trăng sao...). Tôi cho trẻ chia thành các nhóm cùng gắn các hình ảnh hoạt động trong ngày của bé vào ô có hình ảnh các buổi tương ứng. Trò chơi này giúp trẻ nhận biết được các đặc điểm nổi bật của các buổi trong ngày và các hoạt động trẻ cần làm từ đó trẻ có được mối liên hệ với thời gian. Điểm mới: Trước đây giáo viên lấy các trò chơi theo từng độ tuổi mẫu giáo 4-5 trong sách chương trình để tổ chức cho trẻ. Giờ đây, giáo viên lựa chọn nội dung của trò chơi nào phù hợp với tình hình thực tế của lớp, của địa phương để tổ chức hoạt động. Ưu điểm: Trẻ lĩnh hội kiến thức một cách dễ dàng, hứng thú hơn khi tham gia các hoạt động, kiến thức kỹ năng của trẻ được nâng cao. Hạn chế: Giáo viên mất nhiều thời gian để tìm các trò chơi 1.2. Giải pháp thứ hai: Thiết kế tìm tòi các loại trò chơi, hình thức chơi để tổ chức hoạt động cho trẻ 4-5 tuổi làm quen với toán Cần đa dạng hóa các loại trò chơi và hình thức chơi để dạy trẻ LQVT, có như vậy trẻ mới không nhàm chán trong khi chơi. Đa dạng hóa ở đây cả về thể loại trò chơi, cách chơi, luật chơi, hình thức chơi để trẻ có cơ hội trải nghiệm theo nhiều cách khác nhau, trẻ có thể tự điều chỉnh hành động, thao tác chơi của mình, qua đó trẻ rút ra được nhiều kinh nghiệm, từ đó trẻ có thể lĩnh hội được các kiến thức, kỹ năng về các biểu tượng toán một cách tự nhiên và hiệu quả hơn. Về thể loại trò chơi: Để giúp trẻ làm quen với một số khái niệm sơ đẳng về toán chúng ta có thể cho trẻ chơi các trò chơi xếp hình, chắp ghép hình, gấp hình, dán hình, lắp ghép mô hình, xây dựng, trò chơi học tập, trò chơi dân gian, trò chơi vận động, trò chơi với các phương tiện công nghệ hiện đại... Ví dụ: Chơi các trò chơi lắp ghép, xếp hình, gấp hình như: Chắp ghép, xếp hình xe ô tô, tàu thuyền, ngôi nhà từ các hình học, gấp khăn, gấp giấy tạo ra các hình học, xếp que, xếp hột hạt, lá cây tạo thành các hình học, xây tòa tháp cao- thấp... Chơi các trò chơi âm nhạc như: “Nghe tiếng hát tìm đồ vật”, “Đếm theo nhịp trống”, dùng ngón tay mô phỏng nhịp đếm theo bài hát “Ngón tay nhúc nhích... Chơi các trò chơi mô phỏng động tác như: Trò chơi với các ngón tay (Dùng các ngón tay mô phỏng: 1ngón tay với 1 ngón tay chắp lại thành ngọn núi, 2 ngón tay với 2 ngón tay thành mắt kính, 3 ngón tay với ngón tay thành râu mèo, 4 ngón tay với 4 ngón tay, 5 ngón tay với 5 ngón tay thành chim bay. Chơi các trò chơi dân gian như: “Tập tầm vông”, “Trốn tìm”, “Ô ăn quan”, “Chuyền thẻ”, “Cắp cua bỏ giỏ’’... Chơi các trò chơi vận động như: “Thi xem ai nhanh”, “Ai thông minh hơn”, “Đổ nước vào chai”, “Ném vòng cổ chai”, “Tiến lùi”...
6. 6 Chơi các trò chơi với các phương tiện công nghệ hiện đại như: Các trò chơi trên máy tính: “Ô cửa bí mật”, “Chiếc nón kỳ diệu”, “Số nào biến mất”; chơi với âm thanh của tiếng đàn, tiếng trống... Về cách chơi: Thiết kế các trò chơi cho trẻ LQVT với cách chơi đơn giản, dễ hiểu và phải tạo cơ hội cho trẻ được thao tác, thực hành nhiều, giúp trẻ biết sử dụng các giác quan khi chơi, có thể kết hợp với các yếu tố trong bài hát, bài đồng dao hoặc các sự vật, hiện tượng gần gũi quanh trẻ Về luật chơi: Có thể nâng dần độ khó của luật chơi khi thấy kỹ năng của trẻ đã khá hơn như: đưa ra luật để khuyến khích thi đua, đặt ra yêu cầu về thời gian, về mức độ thực hiện nhiệm vụ, số lượng sản phẩm... Ví dụ: Trong trò chơi ghép hình có thể đưa ra yêu cầu ban đầu là ghép các hình học thành 1 hình học mới nhưng sau 2-3 lần chơi có thể yêu cầu ghép các hình học để tạo thành các hình theo ý thích. Về hình thức chơi: Lựa chọn nhiều hình thức cho trẻ LQVT là tạo cho trẻ có nhiều cơ hội được tham gia vào các hoạt động và qua đó giúp cho giáo viên có thể mở rộng diện quan tâm đến những trẻ có tố chất tốt, những trẻ còn gặp khó khăn. Có thể sử dụng các hình thức như: chơi cả lớp, chơi theo nhóm, chơi cá nhân, chơi theo ý thích, chơi theo kế hoạch giáo dục, chơi trong nhà, chơi ngoài trời... Điểm mới: Trước đây phần trọng tâm cung cấp kiến thức mới cho trẻ làm quen với toán giáo viên chỉ dạy các bước theo sách hướng dẫn thì nay được thiết kế bằng các trò chơi, thông qua trò chơi để cung cấp kiến thức, không những thế, mà tiết học được thiết kế liên hoàn các trò chơi từ đầu đến cuối bài. Dựa trên trò chơi đó, giáo viên thiết kế ra nhiều cách chơi khác nhau, có thể 1 trò chơi áp dụng cho nhiều hoạt động Ưu điểm: Trẻ được học thông qua các trò chơi, trẻ hứng thú và say mê hơn với việc làm quen với toán, giúp trẻ hình thành các kĩ năng nhận biết, các chữ số, hình học, ghép tương ứng một cách tự nhiên. Hạn chế: Giáo viên phải thường xuyên tìm tòi, thiết kế các trò chơi mới, lạ để trẻ tham gia hứng thú hơn 1.3. Giải pháp thứ ba: Chuẩn bị tốt các điều kiện cho trẻ chơi các trò chơi giúp trẻ LQVT Khi tổ chức cho trẻ 4-5 tuổi LQVT giáo viên cần chuẩn bị đầy đủ, chu đáo đồ dùng đồ chơi cho trẻ chơi. Bởi đồ dùng đồ chơi có đáp ứng đủ với số lượng trẻ, đồ chơi đẹp, an toàn, được bố trí sắp xếp thuận tiện thì mới tạo được sự lôi cuốn và hứng thú khi trẻ tham gia và trẻ cũng có thể tự mình trải nghiệm với nhiều đối tượng đồ vật qua đó cơ hội tiếp cận kiến thức của trẻ sẽ nhiều hơn. Mặt khác, các họạt động LQVT giành cho trẻ 4-5 tuổi rất đa dạng, có thể tổ chức được trong các hoạt động hàng ngày. Vì vậy, tùy theo từng thời điểm mà chúng ta lựa chọn trò chơi và hình thức chơi cho phù hợp. Đối với các thời điểm đón, trả trẻ hoặc chơi ở các góc chúng ta nên chọn hình thức chơi cá nhân hoặc nhóm, đối với các hoạt động ngoài trời, hoạt động ngày hội, ngày lễ chúng ta có thể chọn hình thức chơi tập thể, chia đội... Dù là chọn hình thức chơi nào, chúng ta cũng cần chú ý lựa chọn địa điểm chơi cho phù hợp. Cần bố trí số lượng trẻ chơi phù hợp với không gian tổ chức
7. 7 trò chơi như chơi ở các góc trong nhóm lớp thì số lượng trẻ sẽ ít hơn khi tổ chức cho trẻ chơi ở ngoài trời. Nếu chơi ở ngoài trời thì góc chơi, sân bãi phải được bố trí thuận lợi, rộng rãi, có thể cho trẻ chơi ở trên sân cỏ để trẻ được chơi thoải mái hơn. Bởi không gian chơi rộng rãi, thoáng mát, an toàn sẽ giúp trẻ được chơi một cách tự nhiên, vui vẻ và lúc đó trẻ được luyện tập nhiều lần với trò chơi qua đó làm tăng vốn hiểu biết cho trẻ. Ví dụ: Những nơi có diện tích rộng tôi tổ chức trò chơi cho nhiều trẻ tham gia như: Trò chơi “Ném vòng cổ chai”, “Trốn tìm”, “Đổ nước vào chai’’ Những nơi có diện tích chật hẹp thì tôi tổ chức trò chơi theo từng nhóm: Trò chơi “Ô ăn quan”, “Chuyền thẻ”, “Cắp cua bỏ giỏ ‘’... Để lôi cuốn trẻ vào cuộc chơi chúng ta cần tạo được sự hứng thú, tập trung trẻ vào trò chơi bằng cách tạo ra các tình huống có vấn đề, sử dụng các thủ thuật gây tò mò, hứng thú. Đối với các hoạt động cần tạo ra sản phẩm chúng ta phải có vật mẫu và hướng dẫn cách thực hiện rõ ràng thì thao tác của trẻ mới linh hoạt, chính xác hơn và không quên động viên, khích lệ trẻ để trẻ tích cực tham gia. Điểm mới: Giáo viên tổ chức hoạt động tuỳ vào điều kiện thực tế: vị trí, số lượng trẻ, đồ dùng đồ chơi từ đó các kiến thức, kỹ năng mà cô cung cấp trẻ sẽ tiếp thu dễ dàng hơn đem lại hiệu quả cao hơn trong các hoạt động Ưu điểm: Trẻ được học thông qua các trò chơi ở mọi lúc, mọi nơi với các hình thức đa dạng, phong phú. Trẻ được học thông qua các trò chơi ở mọi lúc, mọi nơi trẻ hứng thú say mê hơn với việc làm quen với toán, giúp trẻ hình thành các kĩ năng nhận biết, các chữ số, hình học, ghép tương ứng mà giáo viên tổ chức Hạn chế: Giáo viên phải luôn chủ động để chuẩn bị các điều kiện phù hợp để tổ chức các hoạt động cho trẻ. 1.4. Giải pháp thứ tư: Phối hợp với phụ huynh Bản thân tôi, xác định được rằng công tác phối hợp với phụ huynh là một việc làm rất cần thiết và được diễn ra trong suốt cả năm học về việc chăm sóc, giáo dục trẻ tại lớp. Vì vậy muốn giúp trẻ học tốt cần phải có sự tác động giữa giáo viên và phụ huynh cùng các ban ngành đoàn thể khác. Gia đình, nhà trường, xã hội đều là môi trường giáo dục trẻ nên người, vì vậy cần có sự giáo dục đồng bộ, kết hợp chặt chẽ để thống nhất biện pháp giáo dục có kết quả cao. Đầu tiên, tôi cần phải nắm bắt tình hình, điều kiện, đặc điểm của lớp mình phụ trách rồi lên kế hoạch triển khai họp phụ huynh, tuyên truyền tầm quan trọng của việc làm quen với toán. Báo cáo tình hình chất lượng của trẻ qua đợt khảo sát đầu năm, thông qua chương trình kế hoạch, thời gian hoạt động của trẻ ở lớp, ở nhà, nội dung mua sắm đầy đủ các loại đồ dùng phục vụ cho hoạt động làm quen với toán. Tôi đã lập nhóm zalo, messger của lớp để thường xuyên trao đổi những thông tin cần thiết, đặc biệt là gửi những nội dung cần phụ huynh phối hợp để hướng dẫn trẻ học đếm, hình học bằng cách đếm các đồ dùng trong gia đình, nhận biết hình dạng các đồ dùng... Tôi thường xuyên trao đổi tình hình của trẻ vào giờ đón, trả trẻ để nắm bắt thông tin từ hai phía để có biện pháp giáo dục kịp thời như ngày hôm nay lớp học ‘’chắp ghép các hình tạo thành hình mới’’ có 1 số trẻ chưa tiếp thu kịp nhờ phụ huynh về cắt các hình tròn, tam giác, chữ nhật bằng bìa cát tông cho trẻ chơi và ghép. Thêm vào đó, tôi vận động phụ huynh ủng hộ những nguyên vật liệu thiên nhiên để làm đồ dùng, đồ chơi cho các cháu, cho phụ huynh biết từ
8. 8 những vật liệu đơn giản vẫn có thể trở thành đồ dùng, đồ chơi cho trẻ. Phụ huynh rất vui và ngạc nhiên khi bắt gặp những tờ lịch cũ, trở thành những tấm tranh có chủ đề, có chữ cái cho trẻ học, hoặc thấy những bìa cát tông, miếng gỗ mà phụ huynh góp nhặt. Nhờ làm tốt công tác phối hợp trên mà trẻ lớp tôi đã có sự tiến bộ rõ rệt. Những kiến thức, kỹ năng trên lớp được phụ huynh ôn luyện khi ở nhà, điều này làm giảm áp lực cho giáo viên cũng như cũng cố thêm những nội dung cần thiết cho trẻ. Điểm mới: Thông qua nhóm zalo của lớp tôi đã làm tốt công tác phối hợp với phụ huynh xây dựng môi trường học tập trong đó có môi trường làm quen với toán cho trẻ hoạt động theo hướng trải nghiệm. Phụ huynh có thể tận dụng những đồ dùng trong gia đình để dạy trẻ học toán tại nhà. Thường xuyên trao đổi với phụ huynh về trẻ, trong hoạt động làm quen toán bằng nhiều hình thức khác nhau. Ưu điểm: Trẻ thực sự được phụ huynh, các cấp các ngành quan tâm, chú trong hơn trong việc rèn những kĩ năng cần thiết trong hoạt động làm quen với toán, chuẩn bị những tiền đề tốt đẹp nhất, là hành trang để trẻ mang theo khi vào lớp lớn. 2. Tính thực tiễn của sáng kiến Qua quá trình thực hiện áp dụng một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với toán cho trẻ 4-5 tuổi, Đã mang lại hiệu quả thực sự. Trẻ tích cực, hứng thú tham gia vào hoạt động làm quen toán. Trẻ biết đọc các số thứ tự 1,2,3,4,5, khả năng đếm đến 10, xếp trái sang phải, từ trên xuống dưới, các đồ dùng như hoa, quả. Bản thân tôi tự tin và có sự sáng tạo hơn khi dạy trẻ, biết kết hợp đan xen các hình thức cũng như lồng ghép trong phương pháp giảng dạy, biết tận dụng những trò chơi mới lạ vào để kích thích các cháu hứng thú và tham các hoạt động làm quen với toán có hiệu quả hơn. Chính vì thế, tôi có thể khẳng định rằng: Các biện pháp tôi đưa ra hoàn toàn phù hợp với mỗi giáo viên mầm non khi phân công giảng dạy lớp mẫu giáo 4-5 tuổi, phù hợp điều kiện thực hiện nhiệm vụ năm học 2023-2024, phù hợp với tình hình thực tế tại thời điểm hiện tại. 3. Hiệu quả áp dụng và phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến 3.1. Hiệu quả áp dụng Sau thời gian thực hiện những biện pháp như đã nêu trên tại lớp mẫu giáo 4- 5 tuổi đã mang lại những hiệu quả thiết thực như sau: Đối với giáo viên: Bản thân tôi, đúc rút được thêm nhiều kinh nghiệm trong việc tạo môi trường, tổ chức các hoạt động cũng như làm tốt hơn công tác phối kết hợp trong và ngoài nhà trường nhằm đưa chất lượng làm quen với toán đạt hiệu quả như mong muốn. Tôi tự tin và nhiều sáng tạo hơn khi dạy trẻ, biết kết hợp đan xen các hình thức cũng như lồng ghép trong phương pháp giảng dạy, biết tận dụng những cái mới lạ vào các hoạt động để các cháu hứng thú tham gia hoạt động làm quen chữ cái. Qua đây, tôi đã rút ra được những bài học kinh nghiệm quý giá phục vụ cho công tác chăm sóc giáo dục trẻ của mình. Đối với trẻ: Trẻ nắm vững và có những hiểu biết cơ bản về số lượng, hình học... Hình thành năng lực hoạt động ngôn ngữ, phát triển tư duy và mở rộng vốn hiểu biết cho trẻ, trong lớp mạnh dạn, năng động, sáng tạo và tự tin trong các hoạt
9. 9 động, vui thích đến lớp, ngôn ngữ của trẻ phát triển đáng kể và cháu tiến bộ rõ rệt trong việc làm quen với toán. Cuối năm như sau: (Khảo sát vào tháng 5/2024) Kết quả khảo sát Trước khi Sau khi áp TT Nội dung khảo sát chưa áp dụng dụng biện pháp biện pháp Số trẻ Tỷ Số trẻ Tỷ lệ % lệ % 1 Trẻ tích cực hứng thú tham gia 13/30 43,4% 30/30 100 % vào hoạt động làm quen với toán. 2 Trẻ có kiến thức, kỹ năng về tập 17/30 56/6% 29/30 96,7% hợp, số lượng, số thứ tự và đếm 3 Trẻ có kiến thức, kỹ năng về xếp 20/30 66,6% 29/30 96,7% tương ứng 4 Trẻ có kiến thức, kỹ năng về so 15/30 50% 29/30 96,7% sánh, sắp xếp theo quy tắc 5 Trẻ có kiến thức, kỹ năng về đo 14/30 46,6% 29/30 96,7% lường 6 Trẻ có kiến thức, kỹ năng về 20/30 66,6% 30/30 100% hình dạng 7 Trẻ có kiến thức, kỹ năng về định hướng trong không gian và 12/30 40% 29/30 96,7 % định hướng thời gian 8 Trẻ tích cực hứng thú tham gia 20/30 66,7% 29/30 96,7% vào hoạt động làm quen với toán. Như vậy sau một thời gian áp dụng và thực hiện các giải pháp mới tôi thấy kết quả đạt được trên trẻ tăng cao hơn rõ rệt so với ban đầu giúp trẻ có đủ các kiến thức làm quen với toán rất cần thiết khi bước vào các lớp tiếp theo. Đối với phụ huynh: Phụ huynh dần hiểu ra được phương pháp học tập của chương trình mẫu giáo tuy đơn giản như trò chơi nhưng lại mang nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của phụ huynh về việc cho trẻ làm quen với toán, từ đó nâng cao ý thức trách nhiệm phối kết hợp với giáo viên và nhà trường, luôn tạo cơ hội cho trẻ phát triển tốt nhất và thuận theo tâm lí lứa tuổi của trẻ. 3.2. Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến: Với những kết quả thiết thực khi áp dụng đề tài sáng kiến mang lại, có thể khẳng định rằng: Đây là những biện pháp hay có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cao chất lượng làm quen với toán cho trẻ. Chính vì vậy, có thể áp dụng cho các lớp 4- 5 tuổi trong trường và các trường trên địa bàn huyện Cam Lộ. III. Kết luận: 1. Bài học kinh nghiệm: Muốn cho trẻ làm quen với toán một cách tích cực, có hiệu quả giáo viên cần phải:
10. 10 Tổ chức các hoạt động theo phương pháp “Chơi mà học, học bằng chơi, Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm’’ trẻ được thực hành, trải nghiệm, được tiếp thu các kiến thức, kỹ năng một cách nhẹ nhàng nhưng đem lại hiệu quả cao. Tận dụng mọi nguyên vật liệu đơn giản để làm nhiều học cụ, đồ dùng đồ chơi để lồng ghép, đan xen trong các hoạt động và cho trẻ học ở mọi lúc mọi nơi. Tạo môi trường làm quen với toán trong lớp một cách phong phú, với nhiều hình thức hấp dẫn và được thay đổi thường xuyên theo hình thức cuốn chiếu. Làm tốt công tác phối hợp với phụ huynh, các ban ngành đoàn thể để thống nhất trong việc hướng dẫn trẻ làm quen với toán cũng như vận động nguyên vật liệu, ngày công trong xây dựng môi trường mở làm quen với toán. Bản thân cô giáo phải sắp xếp thời gian để tham khảo, đầu tư từ cách tổ chức cách hoạt động sao cho phù hợp với các cháu cho đến việc làm thêm nhiều tranh ảnh đồ dùng đồ chơi, không ngừng rèn luyện cho mình tác phong, học hỏi đồng nghiệp, tham dự hội thi khi có dịp và luôn phát huy tính tích cực ở mọi nơi mọi lúc có thể. 2. Các kiến nghị đề xuất để sáng kiến đạt hiệu quả cao hơn Về phía phòng giáo dục: Tổ chức các buổi hội thảo, tổ chức tập huấn về cách xây dựng hoạt động cho trẻ làm quen với toán theo hướng thực hành trải nghiệm cho tất cả giáo viên được tham gia. Về phía nhà trường: Tiếp tục tổ chức chuyên đề, thao giảng về hoạt động làm quen với toán để trao đổi kinh nghiệm với đồng nghiệp Tôi xin chân thành cám ơn. XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG NGƯỜI VIẾT SÁNG KIẾN Nguyễn Thị Vinh Nguyễn Thị Kim Kiều XÁC NHẬN CỦA PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO