Bài giảng Bồi dưỡng kĩ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ mầm non

Nội dung tài liệu: Bài giảng Bồi dưỡng kĩ năng tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ mầm non

1. BỒI DƯỠNG KĨ NĂNG TỔ CHỨC CÁC HĐ TRẢI NGHIỆM NHẰM HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC BIỂU TƯỢNG TOÁN CHO TRẺ MẦM NON
2. Kiến thức Kỹ năng Thái độ - Phân tích được vai trò và yêu - Vận dụng quy trình trải nghiệm - Tích cực, chủ động, sáng tạo cầu cơ bản đối với các HĐ trải để tổ chức các HĐ trải nghiệm trong phát hiện và tận dụng nghiệm để hình thành và PT các để hình thành và PT các biểu mọi cơ hội hình thành và phát biểu tượng toán cho trẻ MN tượng toán cho trẻ MN triển các biểu tượng toán cho - Mô tả được thực trạng tổ chức - Phối hợp và hướng dẫn cha trẻ MN các HĐ trải nghiệm tại địa mẹ/người chăm sóc trẻ lựa - Nâng cao tình yêu tự nhiên phương/nơi công tác chọn và thực hiện các HĐ trải đối với toán và việc dạy toán nghiệm nhằm phát triển các cho trẻ nhỏ biểu tượng toán cho trẻ MN
3. Một số vấn đề lý luận về tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ MN Một số vấn đề từ thực tiễn tổ chức các HĐ trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển Trọng tâm chú ý các biểu tượng toán cho trẻ MN Hướng dẫn tổ chức các hoạt động trải NỘI DUNG CHÍNH nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ MN Cách thức phối hợp với phụ huynh trong tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm kết nối kiến thức toán của trẻ ở trường và ở nhà
4. I. Một số vấn đề lý luận về tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ mầm non 1. Khái niệm và vai trò của hoạt động trải nghiệm trong quá trình hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ MN: Thảo luận, chia sẻ - Khái niệm: Trải nghiệm là gì? - Khái niệm “Hoạt động trải nghiệm của trẻ mầm non”?
5. 1.1 Khái niệm “Hoạt động trải nghiệm của trẻ mầm non”: - Hoạt động trải nghiệm của trẻ MN được quan niệm là quá trình học tập mà qua đó trẻ được tiếp xúc, tương tác trực tiếp với môi trường, được chiêm nghiệm, tự lĩnh hội kiến thức, kỹ năng và hình thành thái độ đối với môi trường. - Hay nói một cách khái quát hơn thì HĐ trải nghiệm của trẻ MN là sự tương tác của trẻ đối với các sự vật, hiện tượng xung quanh, qua đó giúp trẻ lĩnh hội các tri thức, kỹ năng và hình thành thái độ tích cực đối với các sự vật và hiện tượng xung quanh trẻ.
6. 1.2. Vai trò của hoạt động trải nghiệm trong quá trình hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ MN -Hoạt động trải nghiệm tạo cơ hội cho trẻ học 1 số khái niệm toán học cơ bản một cách tự nhiên, thú vị. -Hoạt động trải nghiệm toán học như trò chơi học tập, hoạt động đóng kịch, hoạt động quan sát...giúp phát triển ở trẻ các kỹ năng hợp tác, kỹ năng tư duy và giải quyết vấn đề theo cách riêng của trẻ. -Hoạt động trải nghiệm cũng là một hình thức quan trọng để trẻ trải nghiệm thực tế về “thất bại” và cách vượt qua những thất bại và thử thách. -Hoạt động trải nghiệm giúp cải thiện sự phát triển ngôn ngữ của trẻ thông qua việc học các khái niệm mới. Nếu trẻ nghe từ vựng toán học trong ngữ cảnh và sau đó thực hành sử dụng nó, trẻ có thể hiểu tốt hơn các khái niệm toán học cơ bản.
7. => Như vậy hoạt động trải nghiệm có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển cac biểu tượng toán cho trẻ ngay từ những năm đầu đời. GV và cha mẹ trẻ có thể sử dụng HĐ trải nghiệm để hỗ trợ sự phát triển toán học ở trẻ bằng cách: + Lựa chọn và cung cấp các đồ dùng, tài nguyên phù hợp, sẵn có để trẻ chơi cùng nhau và cùng người lớn. + Qua sát cách trẻ tương tác với các đồ dùng, tài nguyên để cung cấp thêm các đồ dùng, tài nguyên hoặc chơi cùng với trẻ, trong quá trình đó thường xuyên đặt câu hỏi hoặc khuyến khích trẻ đặt câu hỏi nhằm tối đa hóa tiềm năng toán học của trẻ.
8. 2. Yêu cầu cơ bản đối với hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ MN - Các hoạt động mang tính thiết thực, phù hợp với khả năng, vốn kinh nghiệm khác nhau của từng trẻ, được trẻ quan tâm, ưa thích. - Các HĐ mang tính phát triển từ dễ đến khó, có sự liên kết gữa các hoạt động phù hợp với quá trình nhận thức của trẻ; hoạt động trước là tiền đề của hoạt sau; hoạt động sau sử dụng kết quả của hoạt động trước. - Sử dụng đa dạng các hoạt động trải nghiệm vì mỗi nội dung biểu tượng toán cần hình thành có thể được thực hiện thông qua nhiều hoạt động khác nhau và thay đổi thường xuyên các dạng hoạt động khác nhau để tạo sự hấp dẫn đối với trẻ.
9. - Các hoạt động được lựa chọn hay thiết kế mới cần đảm bảo giải quyết được mục địch đặt ra và chuyển tải được các nội dung biểu tượng toán học mà giáo viên mong đợi trẻ đạt được, cho phép phát triển ở trẻ nhiều khả năng khác nhau; đặc biệt hoạt động đó cần có nhiều mức độ để đáp ứng những nhu cầu, khả năng khác nhau của trẻ. - Hoạt động nên được thiết kế thông qua chơi, tạo ra sự hấp dẫn cũng như tạo ra các tình huống kích thích tính thích cực, tính sáng tạo, tính tự lực của trẻ.
10. II. Một số vấn đề từ thực tiễn tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ MN. Thuận lợi, khó khăn khi tổ chức hoạt động LQVT tại địa phương? Những biện pháp khắc phục?
11. * Một số khó khăn thường gặp: - Thiếu tài liệu hướng dẫn về việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm. - Hình thức tổ chức các hoạt động hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ GV sử dụng chưa đa dạng và linh hoạt. Phần lớn các hoạt động hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ được thực hiện trên hoạt động học, nhưng đa số thực hiện một cách khuôn mẫu; nội dung hoạt động ôm đồm, nặng về cung cấp kiến thức. Chưa phối hợp các phương pháp để tổ chức hoạt động sao cho tự nhiên, hấp dẫn trẻ. Nhiều kiến thức được đưa đến cho trẻ theo kiểu giáo viên nói, làm trước và trẻ bắt chước nói làm theo,VD: GV giới thiệu cấu tạo của chữ số bằng cách mô tả cấu tạo chữ số và yêu cầu trẻ nhắc lại một cách máy móc.
12. - GV tuy đã chú ý đến hoạt động trải nghiệm khi hình thành và phát triển biểu tượng toán cho trẻ nhưng chủ yếu là sử dụng trò chơi học tập, còn các loại hoạt động như sử dụng sách tranh, thí nghiệm, hoạt động lao động, hoạt động lễ hội, quan sát ít được GV sử dụng. - Việc thiết kế và sử dụng môi trường dạy toán cũng chưa được quan tâm đúng mức, chưa tận dụng được đồ dùng, học liệu đa dạng vào việc luyện tập, củng cố các biểu tượng toán: + Đồ dùng, phương tiện dạy toán trong các giờ học còn nghèo nàn chưa đa dạng, chủ yếu là các bộ lô tô hoặc các đồ dùng cô tự làm. + Việc sử dụng phương tiện trực quan của GV còn bị ảnh hưởng bởi chủ đề, chủ điểm.
13. + Một số GV chưa biết cách khai thác các phương tiện trực quan đa dạng khác như: Đồ dùng, đồ chơi có sẵn trong lớp,vật liệu tự nhiên hay sử dụng nhạc cụ, cơ thể trẻ để vận dụng dạy toán cho trẻ. + Trên mảng tường góc toán cũng đã có những gợi ý về kỹ năng toán học, GV gắn sẵn đồ dùng, làm sẵn, trẻ ít phải tư duy. - Một số GV chưa hiểu chính xác bản chất các khái niệm toán học nên còn nhầm lẫn khi dạy trẻ, VD: Nhầm số với chữ số, hình tròn với đường tròn, đường bao với mặt bao, hình phẳng và các khối...
14. III. Hướng dẫn tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ MN 1. Các yêu cầu khi tổ chức hoạt động trải nghiệm: - Thiết kế và tổ chức hoạt động tải nghiệm phải dựa trên kiến thức về nhận thức, ngôn ngữ, thể chất và phát triển tình cảm kỹ năng xã hội của trẻ. - Linh hoạt sử dụng hoạt động tại các thời điểm khác nhau, ở các hình thức khác nhau nhằm hình thành và củng cố các kiến thức, kỹ năng toán học cho trẻ một cách thường xuyên. - Chuẩn bị đồ dùng đồ chơi, nguyên liệu an toàn, phù hợp và bố trí sắp xếp chỗ cho trẻ hoạt động thích hợp với từng hoạt động. - Tổ chức HĐ cho trẻ phải đảm bảo thoải mái, không gò bó, áp đặt sao cho trẻ đến với HĐ hoàn toàn tự nguyện, hào hứng để phát huy được hết tác dụng tích cực của hoạt động.
15. - Dành thời gian thỏa đáng cho hoạt động của trẻ, tạo cơ hội cho trẻ tham gia hoạt động thực sự. Tuy nhiên thời gian dài quá hoặc tổ chức nhiều lần 1 hoạt động sẽ dẫn trẻ đến chỗ nhàm chán, không còn hứng thú. - Thường xuyên điều chỉnh kế hoạch: ND, PP, hình thức tổ chức phù hợp nhu cầu, khả năng, hứng thú của trẻ - Thông qua hoạt động trải nghiệm khuyến khích trẻ sử dụng các cách khác nhau để trình bày các kiến thức, kỹ năng; sử dụng các câu hỏi mở để nhắc trẻ áp dụng kiến thức toán học, khuyến khích trẻ nhận biết và nói về toán học trong các tình huống hằng ngày. - Tạo ra môi trường giàu toán học, nơi trẻ có thể nhận biết và áp dụng kiến thức, kỹ năng toán học một cách có ý nghĩa
16. 2. Quy trình tổ chức các hoạt động trải nghiệm Gồm có 4 giai đoạn
17. Giai đoạn 4 Giai đoạn1 • Thực hành • Trải nghiệm chủ động cụ thể Quy trình trải nghiệm Giai đoạn 3 Giai đoạn 2 • Quan sát có • Khái niệm suy tưởng/ hóa phản ánh
18. 3. Hướng dẫn vận dụng quy trình trải nghiệm trong tổ chức các hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ: 3.1. Giai đoạn 1: Trẻ được trải nghiệm Đây là hoạt động đầu tiên của quá trình giáo dục theo hướng trải nghiệm. Ở giai đoạn này trẻ được tham gia trực tiếp vào các hoạt động để tích lũy các kinh nghiệm khác nhau. Trong quá trình này GV là người xây dựng môi trường, tổ chức hướng dẫn trẻ trải nghiệm, còn trẻ tích cực tham gia vào hoạt động trải nghiệm bằng các giác quan khác nhau. Mục đích của giai đoạn này là tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm trong các tình huống và hoàn cảnh khác nhau để trẻ tích lũy kiến thức, kinh nghiệm. GV có thể tiến hành các bước sau:
19. - Xác định mục tiêu hình thành cho trẻ, lựa chọn HĐ trải nghiệm phù hợp với mục tiêu đã đặt ra và triển khai hoạt động dựa vào đặc trưng của mỗi hình thức hoạt động. - Thiết kế môi trường phù hợp, tổ chức cho trẻ trải nghiệm qua các HĐ phong phú, hấp dẫn và phù hợp với khả năng, hứng thú, kinh nghiệm của trẻ...Các hoạt động trải nghiệm có thể xây dựng dưới dạng các tình huống giả định hoặc những tình huống trong cuộc sống thực của trẻ. - Hoạt động có thể tổ chức ở các địa điểm khác nhau tùy vào từng nội dung hoạt động của trẻ như ở trong lớp, ở sân, vườn trường, ngoài trường, thông qua các hình thức như: HĐ học, HĐ chiều, HĐ ngoài trời, hoạt động lễ hội...Trong quá trình đó, GV tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm, khám phá đặc điểm về số lượng, hình dạng, kích thước, không gian..của các đối tượng và mối quan hệ của chúng. VD: Đề tài “Xác định phía trên, dưới, trước, sau của bản thân”
20. 3.2. Giai đoạn 2: Đây là giai đoạn tạo diễn đàn để trẻ chia sẻ, trao đổi những gì trẻ đã khám phá, tìm hiểu được. Hoạt động này có thể diễn ra trong quá trình trải nghiệm hoặc sau hoạt động trải nghiệm thực tế; hoặc có thể tiến hành trong một buổi khác tùy vào từng biểu tượng toán học hay hình thức tổ chức hoạt động. VD: Với các hoạt động cần nhiều thời gian di chuyển xa (tham quan), nội dung hoạt động phong phú (giao lưu, lễ hội), hay mất nhiều thời gian thu dọn, vệ sinh (lao động) thì nên tiến hành vào các buổi khác trong ngày hoặc trong tuần; Các hoạt động diễn ra trong thời gian ngăn (Học, chơi) thì tiến hành ngay sau khi trải nghiệm thực tế. Đối với trẻ nhỏ 24-36 tháng 3-4 tuổi GV nên cho trẻ chia sẻ ngay sau khi trải nghiệm tực tế. VD: Tiếp tục với hoạt động “Xác định phía trên, dưới, trước, sau của bản thân”