Tài liệu cho giảng viên - Mô đun 1: Giới thiệu về lãnh đạo trường học

Nội dung tài liệu: Tài liệu cho giảng viên - Mô đun 1: Giới thiệu về lãnh đạo trường học

1. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non Tài liệu hướng dẫn 28
2. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên TÀI LIỆU CHO GIẢNG VIÊN- MÔ ĐUN 1 Giới thiệu về lãnh đạo trường học 1
3. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Mô-đun 1: Giới thiệu về Lãnh đạo trường học Giới thiệu: Trong học phần này, chúng ta sẽ bắt đầu từ việc phân biệt giữa khái niệm quản lý và lãnh đạo. Sau đó, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về khái niệm lãnh đạo trường học thông qua các khung lãnh đạo trường học được đúc kết từ các nghiên cứu trong một vài thập kỷ gần đây. Các nghiên cứu đều ghi nhận rằng người lãnh đạo trường học có một vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ đạt được mục tiêu học tập. Tuy nhiên, trên thực tế người lãnh đạo của một trường thường không được đào tạo bài bản, mà do thăng tiến từ vị trí giáo viên. Việc có kinh nghiệm giảng dạy thực tiễn chắc chắn là một lợi thế của người làm lãnh đạo, tuy nhiên, họ cũng cần có những kỹ năng cụ thể khác để lãnh đạo nhà trường. Mô hình các giai đoạn phát triển chuyên môn giúp lãnh đạo trường học xác định xem họ đang ở giai đoạn nào trong lộ trình nghề nghiệp của mình. Nhờ vậy, họ có thể chuẩn bị tốt hơn cho việc phát triển chuyên môn và cơ hội thăng tiến nghề nghiệp. Có một nhầm lẫn phổ biến rằng các nhà lãnh đạo trường học là 'người quản lý' và vai trò chính của họ có thể được so sánh với vai trò của một người “sếp”. Trên thực tế, bên cạnh quản lý tài chính và hành chính của nhà trường, các nhà lãnh đạo nhà trường cũng chịu trách nhiệm về chất lượng học tập của người học thông qua việc bồi dưỡng chuyên môn (BDCM) cho giáo viên (GV) và tạo ra một môi trường học tập thuận lợi trong trường học. Để đạt được sự cân bằng giữa quản lý và lãnh đạo giáo dục, nhiều mô hình hoặc khuôn khổ lãnh đạo trường học đã được phát triển trong những năm qua. Chúng ta sẽ khám phá bốn mô hình nổi trội hơn trong việc tạo nền tảng cho 'lãnh đạo để học tập' - một khung lãnh đạo trường học lấy việc học làm trung tâm. 2
4. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Thời lượng Mô-đun 1 Cấu trúc mô-đun 1 Thời lượng (phút) 1. 1 Lãnh đạo trường học và quản lý trường học 85 Tôi kết nối 20 Tôi học tập 25 Tôi thực hành 20 Tôi suy ngẫm 20 1.2 Các mô hình lãnh đạo trường học 150 Tôi kết nối 20 Tôi học tập 95 Tôi thực hành 20 Tôi suy ngẫm 15 1.3 Quá trình phát triển của người lãnh đạo trường học 95 Tôi kết nối 20 Tôi học tập 35 Tôi thực hành 20 Tôi suy ngẫm 20 3
5. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên 1.1 Lãnh đạo trường học và quản lý trường học Giới thiệu T Trong phần này, chúng ta sẽ phân biệt giữa lãnh đạo trường học về mặt phát triển chuyên môn GV và quản lý trường học về mặt đảm bảo trường mội hoạt động tại trường diễn ra trôi chảy. Chúng ta sẽ tìm hiểu xem khi lấy việc học của giáo viên làm trung tâm thì người lãnh đạo trường học sẽ coi những nhiệm vụ nào là nhiệm vụ cốt lõi. Mục tiêu: Vào cuối phần này, học viên sẽ: Kiến thức: ¨ Phân biệt được sự khác nhau giữa hai khái niệm lãnh đạo trường học và quản lý trường học. Thái độ: ¨ Thấy được tầm quan trọng của mình trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục. Kỹ năng ¨ Có thể phân biệt được các nhiệm vụ quản lý và nhiệm vụ lãnh đạo của một người lãnh đạo trường học. Tôi kết nối: 20 phút Hoạt động 1: Một ngày làm việc của một lãnh đạo nhà trường như thế nào? Người lãnh đạo giỏi làm tốt cả nhiệm vụ lãnh đạo và nhiệm vụ quản lý. Nhiệm vụ lãnh đạo là các nhiệm vụ nhằm định hướng, thúc đẩy và truyền cảm hứng, chẳng hạn như đặt ra tầm nhìn cho nhà trường và đưa ra chiến lược để dẫn dắt sự thay đổi để đạt được tầm nhìn đó. Làm việc cá nhân: 10 phút • Học viên liệt kê các hoạt động trong tuần/tháng mà một người lãnh đạo nhà trường thường thực hiện. • Học viên ghi rõ thời lượng (theo giờ) mà người lãnh đạo cần dành ra trong một tuần để thực hiện từng hoạt động trên. • Điền thông tin vào biểu đồ hình tròn. • GV có thể đưa ra 1 ví dụ để học viên dễ hiểu • Đảm bảo là tất cả học viên đều đã hoàn thành biểu đồ hình tròn của mình vì biểu đồ này sẽ được sử dụng ở Hoạt động 3. 4
6. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Làm việc theo cặp: 10 phút Câu hỏi thảo luận: ¨ Anh/chị dành phần lớn thời gian để thực hiện loại hoạt động nào? ¨ Anh/chị ít dành thời gian để thực hiện loại hoạt động nào? Ghi chép: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Tôi học tập: 20 phút ’Quản lý là đảm bảo công việc được triển khai một cách đúng đắn, lãnh đạo là đưa ra đúng đường lối.” (Cuban, 1988) Hoạt động 2: Phân biệt giữa nhiệm vụ quản lý và và nhiệm vụ lãnh đạo Làm việc theo cặp: 10 phút • Học viên phân loại xem các công việc dưới đây thuộc về nhiệm vụ Quản lý hay Lãnh đạo. Lập kế hoạch và lên truyền cảm hứng và tạo hoạch định kiểm soát và giải ngân sách động lực đường hướng quyết các vấn đề tầm nhìn dài hạn tầm nhìn ngắn hạn nguồn nhân sự đời sống tinh thần thay đổi và đổi mới sự tham gia của cộng đồng phương pháp dạy học chương trình giáo dục 5
7. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên 'Những nhà lãnh đạo giáo dục càng tập trung vào cốt lõi của việc dạy và học, thì họ càng có thể tác động tích cực đến kết quả học tập của học sinh' (Robinson, Lloyd và Rowe 2008). Làm việc nhóm: 15 phút Câu hỏi thảo luận: ¨ Theo anh chị đâu là điểm khác biệt giữa vai trò quản lý và vai trò lãnh đạo? ¨ Lãnh đạo nhà trường thường thích vai trò nào hơn? Vì sao? ¨ Thường thì vai trò của các lãnh đạo trong một trường được phân chia thế nào? ¨ Có nhiệm vụ nào mà tất cả lãnh đạo của trường cùng đảm nhiệm không? ¨ Theo anh/chị thì nhiệm vụ nào có tác động lớn nhât tới việc học của trẻ? Chốt lại: Tuy các nhiệm vụ ‘lãnh đạo’ có tác động lớn nhất tới việc học của trẻ, cả nhiệm vụ quản lý và nhiệm vụ lãnh đạo đều rất có vai trò quan trọng trong việc đảm bảo chất lượng giáo dục tốt nhất. Nhiều lãnh đạo nhà trường đảm nhận cả vai trò lãnh đạo và quản lý. Trong phần tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu xem làm thế nào để cân bằng được các nhiệm vụ này. Lãnh đạo trường học bao gồm cả việc quản lý nhà trường về mặt lập kế hoạch và kiểm soát ngân sách, giám sát và báo cáo; cũng như dẫn dắt nhà trường trong việc định hướng, tạo động lực, truyền cảm hứng và đưa ra tầm nhìn về chất lượng dạy và học. Một người lãnh đạo thành công cần có cả kỹ năng quản lý và kỹ năng lãnh đạo. Trên thực tế người lãnh đạo nhà trường đảm nhận cả nhiệm vụ lãnh đạo và nhiệm vụ quản lý, và một trường mầm non thường có 2-3 lãnh đạo nhà trường, nên cũng có thể mỗi người lãnh đạo sẽ tập trung nhiều hơn vào một mảng nhiệm vụ nhất định. Cần lưu ý rằng một số nhiệm vụ của lãnh đạo trường học bao gồm cả cấu phần lãnh đạo và cấu phần quản lý. Đầu tư thời gian cho phương pháp dạy học, chương trình giảng dạy và đời sống tinh thần của cả GV và trẻ em có tác động lớn nhất đến kết quả học tập. Tôi áp dụng: 20 phút Hoạt động 3: Cân bằng giữa vai trò quản lý và vai trò lãnh đạo Làm việc theo cặp: 20 phút ¨ Học viên sử dụng biểu đồ hình tròn trong hoạt động “Tôi kết nối” để phân loại xem mỗi nhiệm vụ đó thuộc nhiệm vụ Quản lý (Q) hay nhiệm vụ Lãnh đạo (L): ¨ Câu hỏi thảo luận: - Anh/chị có thấy rằng bản thân mình đã cân bằng tốt được nhiệm vụ quản lý và nhiệm vụ lãnh đạo chưa? Nếu chưa, anh chị muốn thay đổi điều gì? 6
8. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên - Anh/chị có thể thay đổi thế nào để đảm bảo sự cân bằng tốt hơn giữa nhiệm vụ quản lý và nhiệm vụ lãnh đạo? - Trong trường anh/chị, vai trò của mỗi một người cán bộ quản lý có được phân chia rõ ràng và rạch ròi không? Ghi chép: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Chúng ta đã thấy cả nhiệm vụ quản lý và nhiệm vụ lãnh đạo đều quan trọng đối với các nhà lãnh đạo trường học giỏi. Tuy nhiên, trọng tâm của khóa học lãnh đạo trường học này sẽ rơi vào chu trình cốt lõi của lãnh đạo trường học. Cụ thể, chúng ta sẽ tập trung vào việc xây dựng một môi trường thuận lợi và hỗ trợ công tác bồi dưỡng chuyên môn cho các nhà giáo dục để họ có đủ năng lực tổ chức các hoạt động giáo dục mầm non có chất lượng. Tôi suy ngẫm: 20 phút Hoạt động 4: Anh/chị muốn tập trung vào khía cạnh nào? Làm việc cá nhân: 5 phút • Học viên sẽ viết ra 2 điều mà họ tập trung hơn với vai trò là người lãnh đạo: - ___________________ - ___________________ Thảo luận nhóm: 10 phút • Học viên đi lại trong lớp và chia sẻ những suy ngẫm của mình với người khác. • Khuyến khích mỗi học viên chia sẻ ít nhất 3 người ngồi ở 3 bàn khác nhau. 1.2 Các mô hình lãnh đạo trường học Giới thiệu Trong phần này, chúng ta cùng tìm hiểu vắn tắt về lịch sử và quá trình phát triển của các mô hình lãnh đạo trường học trong vài thập kỷ qua. Chúng ta sẽ bắt đầu với hai mô hình khá phổ biến (lãnh đạo sư phạm và lãnh đạo chuyển đổi), và tiếp đến là tìm hiểu về lãnh đạo chia sẻ và cuối cùng là lãnh đạo vì học tập. Chúng ta sẽ cùng phân tích các yếu tố cốt lõi của từng mô hình và suy ngẫm về cách các mô hình này phát triển để hướng tới lấy việc học làm trung tâm. 7
9. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Mục tiêu: Cuối phần này, học viên sẽ: Kiến thức: ¨ Liệt kê được các khung lãnh đạo trường học. ¨ Mô tả được các đặc điểm của lãnh đạo vì học tập Thái độ: ¨ Có động lực tiếp tục phát triển chuyên môn và truyền cảm hứng để đồng nghiệp phát triển chuyên môn. Kỹ năng ¨ Áp dụng mô hình lãnh đạo vì học tập vào các nhiệm vụ lãnh đạo nhà trường của mình. Tôi kết nối: 20 phút Con người không bao giờ ngừng học hỏi. Đặc biệt là với tư cách là nhà giáo dục, chúng ta luôn hướng tới việc 'học tập suốt đời' – ‘học, học nữa, học mãi’. Chúng ta học hỏi vì những lý do khác nhau. Thông thường, chúng ta tìm hiểu về những vấn đề hoặc học cách làm những việc mà chúng ta quan tâm hoặc thấy là cần thiết cho cuộc sống riêng tư hoặc cho nghề nghiệp của chúng ta. Và đôi khi, chúng ta học hỏi vì ai đó đã truyền cảm hứng cho chúng ta học. Hoạt động 1: Ai là người truyền cảm hứng cho anh/chị? Làm việc cá nhân: 5 phút • Học viên hồi tưởng và suy ngẫm về một người đã truyền cảm hứng/khích lệ mình học một kỹ năng mới • Sử dụng các câu hỏi dưới đây để thực hiện phần suy ngẫm Ghi chú: Nếu cần thiết, giảng viên có thể chia sẽ nhanh câu chuyện về một người/nhóm người đã truyền cảm hứng cho mình để làm ví dụ. ¨ Điều đó xảy ra ở đâu? Ghi chép: ¨ Trong bối cảnh nào? . . . ¨ Người đó là ai? . . . ¨ Người đó đã truyền cảm hứng để . . . anh/chị học cái gì? . . . ¨ Người đó đã làm gì để truyền cảm hứng . . . cho anh/chị? . . . ¨ Khi đó anh/chị cảm thấy thế nào? . . . ¨ Anh/chị đã làm gì để học hỏi điều đó? . . . . . . 8
10. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Thảo luận nhóm: 15 phút • Học viên chia sẻ câu chuyện của mình trong nhóm • Cả nhóm xác định ba đặc điểm chung của những người truyền hứng và viết ra giấy. 1. . . . . 2. . . . . 3. . . . . Phiên toàn thể: 10 phút • Ghi lại trên bảng/giấy A0 một số đặc điểm chung khi các nhóm chia sẻ • Lưu ý: phần này làm nhanh: chỉ một vài ví dụ và đủ Chốt lại: Như trong hoạt động vừa rồi, chúng ta đã thấy rằng người lãnh đạo không phải chỉ là những người lãnh đạo nhà trường và cũng không phải chỉ là những người có danh vị đó. Mỗi chúng ta có thể là một người lãnh đạo. Các đặc điểm mà chúng ta vừa nêu ra đã mô tả một người lãnh đạo đã truyền cảm hứng và tạo động lực cho chúng ta. 9
11. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Tôi học tập: 95 phút Trong hoạt động trước, chúng ta đã thấy được một số người có thể truyền cảm hứng và là động lực để chúng ta học hỏi và phát triển. Có thể nói, đối với chúng ta, những người này là những nhà lãnh đạo vì họ đã khiến chúng ta tiến thêm một bước nữa. Nhìn chung, lãnh đạo là hành động “dẫn dắt” một nhóm người hoặc một tổ chức bằng cách sử dụng kết hợp các kỹ năng để hướng dẫn và tác động đến các cá nhân và nhóm nhằm giúp họ phát huy được tiềm năng của mình. Trong vài thập kỷ qua, đã có sự thay đổi vai trò của người lãnh đạo nhà trường: từ vai trò của người quản lý sang vai trò của nhà giáo dục, người kết nối giáo viên, phụ huynh, và các nhà hoạch định chính sách lại với nhau để mang lại điều kiện học tập tốt nhất cho trẻ em. Theo Bush và Glover (2008, 2014) thì các nhà lãnh đạo giáo dục có thể tuân theo các mô hình lãnh đạo khác nhau để đạt được mục tiêu của họ. Hoạt động 2: Các mô hình lãnh đạo trường học Làm việc cá nhân: 5 phút • Học viên đọc về sự phát triển của các mô hình lãnh đạo trường học. Mô hình lãnh đạo chuyển đổi và sư phạm, được phát triển vào những năm 70 và 80, đặt người lãnh đạo nhà trường ở vị trí trung tâm. Lãnh đạo chuyển đổi bắt nguồn từ những nghiên cứu về khả năng truyền cảm hứng của một số nhà lãnh đạo trường học giúp giáo viên có mức độ cam kết và Thập kỷ mục đích đạo đức cao (Bush, 2017). 70-80 Lãnh đạo sư phạm (chỉ dẫn) dựa trên ý tưởng rằng lãnh đạo trường không chỉ là một người quản lý, mà còn có trách nhiệm cải thiện kết quả học tập trong nhà trường. Mô hình này tập trung vào vai trò của người lãnh đạo nhà trường trong việc cải thiện chất lượng dạy và học (Robinson và cộng sự, 2008) Vào cuối những năm 80, sự bùng nổ theo hướng 'hợp tác theo nhóm toàn trường và tư duy theo tổ chức' trong các khái niệm lãnh đạo đã đưa đến các mô hình lãnh đạo trường học chia sẻ và lãnh đạo theo tình huống. Nói cách khác, đã xuất hiện thêm nhiều mô hình lãnh đạo phi tập trung. _________________________________________________________ Cuối Trong mô hình lãnh đạo chia sẻ, cả lãnh đạo nhà trường, giáo viên, học sinh, thập kỷ 80 phụ huynh đều phối hợp và làm việc cùng nhau để tạo ra một môi trường học tập lôi cuốn với trẻ em. Đó là một qui trình “động” và tương tác qua lại để giúp các cá nhân chuyển đổi và tạo thành một nhóm có mục tiêu chung là cùng nhau hướng tới hiện thực hóa các mục tiêu giáo dục. ________________________________________________________ 10
12. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Trong lãnh đạo theo tình huống, lãnh đạo nhà trường điều chỉnh phong cách lãnh đạo (chỉ đạo, hướng dẫn, hỗ trợ, ủy quyền) của mình khi các kỹ năng và mức độ sẵn sàng của giáo viên tăng lên. Có thể nói, lãnh đạo theo tình huống là cách lãnh đạo 'tùy chỉnh' đáp ứng một bối cảnh và nhu cầu cụ thể. "Điều quan trọng là cách các nhà lãnh đạo ứng phó và giải quyết các tình huống hoặc vấn đề tổ chức của đơn vị mình như thế nào. Có rất nhiều biến thể trong các bối cảnh khác nhau đòi hỏi các nhà lãnh đạo phải có những cách ứng biến khác nhau thì mới hiệu quả'(Leithwood và cộng sự, 1999, p15) Trong thời gian gần đây, nghiên cứu lãnh đạo trường học tiếp tục làm sáng tỏ các phương pháp lãnh đạo trường học hiệu quả nhất và mô hình 'Lãnh đạo vì học Hiện tại tập' đã xuất hiện, kết hợp các yếu tố từ các mô hình lãnh đạo chuyển đổi, sư phạm, tình huống và chia sẻ để đặt 'học tập' làm cốt lõi. Thảo luận nhóm: 15 phút Học viên thảo luận các câu hỏi sau: ¨ Anh/chị đã nghe nói về mô hình nào rồi? Anh/chị biết gì về mô hình đó? ¨ Theo anh/chị, mô hình nào gần nhất với thực tiễn lãnh đạo trường tại địa phương anh/chị? ¨ Anh/chị muốn áp dụng mô hình nào trong trường học của mình? Các nhà lãnh đạo có cả ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến việc học của trẻ em. Họ là người có tác động lớn thứ hai đến thành tích học của trẻ em, chỉ sau giáo viên. Chốt lại: Nghiên cứu về lĩnh vực lãnh đạo trường học còn tương đối ‘non trẻ’. Những nghiên cứu giai đoạn đầu thường tập trung vào người học, tuy nhiên, những nghiên cứu gần đây tập trung nhiều hơn vào ‘việc học một cách thực chất’. Nói một các, việc học của giáo viên, học sinh và của cán bộ quản lý đều theo hướng ‘học tập suốt đời’. Trong hoạt động tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu thêm về 2 mô hình đã đặt nền móng cho các mô hình hiện nay. Hoạt động 3: Mô hình lãnh đạo chuyển đổi và lãnh đạo sư phạm Mặc dù đã được phát triển từ những năm 70 và 80, cả mô hình lãnh đạo chuyển đổi và mô hình lãnh đạo sư phạm hiện vẫn là những mô hình phổ biến, và hơn nữa, đây chính là nền tảng cho việc phát triển tất cả các mô hình lãnh đạo sau này. Chúng ta sẽ cùng tìm hiểu kỹ hơn về hai mô hình này. Mô hình lãnh đạo chuyển đổi Thảo luận nhóm: 30 phút 11
13. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên • Chia học viên thành các nhóm A1, A2.. và B1, B2 - Các nhóm A1, A2 thảo luận về mô hình Lãnh đạo chuyển đổi - Các nhóm B1, B2 thảo luận về mô hình Lãnh đạo sư phạm • Giao cho mỗi nhóm A một bộ phiếu cắt về mô hình lãnh đạo chuyển đổi và mỗi nhóm B một bộ phiếu cắt về mô hình lãnh đạo sư phạm. Ghi chú: anh/chị cần in, cắt và chuẩn bị các bộ phiếu bài tập cho đủ với số nhóm trong lớp. • Nhiệm vụ: mỗi nhóm sẽ thảo luận và ghép các hoạt động vào cột phù hợp trong bảng (mỗi cột đã có 1 ví dụ) có trong tài liệu Học viên. • Dưới đây là đáp án. Mô hình lãnh đạo chuyển đổi Xây dựng tầm nhìn và Làm mới tổ chức Hiểu và phát triển con Quản lý các chương xác định định hướng người trình dạy và học • Làm rõ vai trò và • Xây dựng văn hóa • Hỗ trợ các cá nhân • Cung cấp tài trách nhiệm hợp tác • Thực hành các giá nguyên /nguồn lực • Lên kế hoạch và tổ • Hỗ trợ các cá nhân trị và hành vi để làm cho giáo viên chức • Thực hành các giá gương • Hỗ trợ giảng dạy • Tạo động lực và trị và hành vi để làm • Xây dựng kiến thức • Giám sát hoạt động truyền cảm hứng gương và kỹ năng cho giáo của trường • Xây dựng mục đích viên chung Mô hình lãnh đạo sư phạm Thiết lập mục tiêu Sử dụng/huy Lập kế hoạch, điều Thúc đẩy và tham gia Đảm bảo môi và kỳ vọng động nguồn lực phối và đánh giá vào việc học tập và trường hỗ trợ một cách chiến việc giảng dạy và phát triển giáo viên lược chương trình giảng dạy • Xác định tầm • Đảm bảo đủ • Theo dõi sự • Đưa ra lời • Đảm bảo thời quan trọng nguồn lực tiến bộ của trẻ khuyên hữu ích gian làm việc của các mục • Cung cấp để điều chỉnh để giải quyết các hợp lý cho tiêu các nguồn hoạt động vấn đề giảng dạy giáo viên • Đảm bảo rằng lực nhằm BDCM phù • Thúc đẩy các • Đảm bảo thói các mục tiêu đạt được hợp hoạt động chú quen kỷ luật rõ ràng mục đích sư • Dự giờ của trọng vào việc nhất quán • Tạo dựng cam phạm giáo viên và suy ngẫm và hợp • Giải quyết kết của nhân đưa ra phản tác của nhân mọi xung viên đối với hồi hữu ích viên đột/mâu các mục tiêu • Khích lệ tính tự thuẫn (nếu chủ và trách có) nhiệm của giáo viên 12
14. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên • Sau 15 phút thảo luận: ghép 1 nhóm A với 1 nhóm B (ví dụ, A1 + B1, A2 + B2, ) để hai nhóm chia sẻ kết quả thảo luận • Học viên dành thời gian để điền vào bảng trong tài liệu của mình sau khi giảng viên công bố đáp án. Phiên toàn thể: 5 phút • Mời 1-2 học viên chia sẻ: o Có hoạt động/nhiệm vụ nào anh/chị thấy rất thú vị? o Có hoạt động hay nhiệm vụ nào anh/chị muốn bổ sung? Hoạt động 4: Mô hình lãnh đạo vì học tập Bây giờ, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu về mô hình mới được nghiên cứu và phát triển gần đây: đó là Lãnh đạo vì học tập. Các yếu tố chính: ¨ Lãnh đạo vì học tập tập trung vào việc học đối với mọi đối tượng trong hệ thống trường học: học sinh, GV, cán bộ công nhân viên và lãnh đạo. ¨ Mô hình này khuyến khích việc học hỏi và bồi dưỡng chuyên môn của GV. ¨ Chú trọng vào việc tạo điều kiện để mọi người được học tập ¨ Tập trung rõ rệt vào quá trình mà toàn bộ cộng đồng nhà trường tích cực tham gia vào các tương tác hướng tới thúc đẩy các mối quan hệ chuyên môn và nhằm mục đích cải thiện quá trình học tập. Khung lãnh đạo vì học tập Mô hình lãnh đạo trường học dựa trên lý thuyết của Daniels, Hondeghem & Dochy, 2019 và điều chỉnh bởi dự án ‘đưa lãnh đạo lồng ghép vào các thực hành trong trường học’ do Erasmus và chương trình Cộng đồng Châu Âu tài trợ. 13
15. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Làm việc nhóm: 20 phút ¨ Chia lớp thành các nhóm (5 người/nhóm). ¨ Giao cho mỗi thành viên trong nhóm 1 nội dung trong bảng dưới để đọc nội dung chi tiết hơn ¨ Mỗi học viên sẽ chọn lọc và ghi lại 5-10 từ để tóm tắt những điểm chính của bài đọc ¨ Sau 5 phút, học viên chia sẻ phần tóm tắt với nhóm ¨ Khi làm việc nhóm, mỗi thành viên điền kết quả của nhóm vào bảng trong tài liệu Học viên Lãnh đạo nhà trường có trách nhiệm thúc đẩy và truyền cảm hứng cho giáo viên và nhân viên bằng cách đưa ra tầm nhìn (viễn cảnh) cho nhà trường và lập kế hoạch để đạt được tầm nhìn đó. Để đạt được tầm nhìn chung này, lãnh đạo Xây dựng và duy trì một nhà trường cần tạo ra một môi trường thuận lợi, nơi giáo viên có thể hỗ trợ lẫn tầm nhìn vì học tập nhau và tập trung vào tầm nhìn. Lãnh đạo nhà trường có trách nhiệm xây dựng, xác định và thực hiện tầm nhìn của nhà trường với sự hợp tác và tham gia của giáo viên và nhân viên trong trường bằng cách đặt ra các mục tiêu rõ ràng, thể hiện cam kết đạt được các mục tiêu này, linh hoạt và liên kết tầm nhìn với văn hóa nhà trường hỗ trợ nỗ lực của giáo viên. Cũng như giáo viên, lãnh đạo nhà trường cũng có trách nhiệm học tập tương tự. Các nhà lãnh đạo nhà trường nên xây dựng và giám sát các chương trình giáo dục, phân tích kết quả học tập và sự tiến bộ của trẻ, đồng thời sử dụng dữ Tập trung vào chương liệu để cải thiện thực tiễn giảng dạy trong trường. Họ nên tích cực hỗ trợ giáo trình giáo dục, học tập và viên bằng cách phản hồi cho giáo viên về việc giảng dạy của họ, giúp họ giải chỉ dẫn quyết các vấn đề học tập, và đưa ra chỉ dẫn cho họ. Ngoài ra, lãnh đạo nhà trường nên đặt ra các chuẩn và hỗ trợ giáo viên thông qua các hoạt động phát triển chuyên môn toàn trường, đồng thời không tạo gánh nặng cho giáo viên với công việc 'bận rộn', hoặc các nhiệm vụ không cần thiết. Lãnh đạo nhà trường nên khởi xướng và khuyến khích các cuộc thảo luận về giảng dạy và ý nghĩa của nó đối với việc học tập, cũng như hỗ trợ chuyển trọng tâm từ dạy sang học. Đặc biệt, việc khuyến khích giáo viên kết nối với những đồng nghiệp khác đang gặp những thách thức tương tự và sử dụng các kỹ năng và kinh nghiệm của giáo viên để hỗ trợ lẫn nhau sẽ giúp nâng cao tiêu chuẩn của trường. Thúc đẩy các mối quan hệ để tạo ra một nền văn hóa trong trường Nuôi dưỡng các cộng học trong đó một cộng đồng học tập chuyên môn có thể phát triển mạnh mẽ, đồng học tập chuyên sẽ giúp cả giáo viên tại điểm trường chính và điểm lẻ phát triển kỹ năng chuyên môn môn của họ thông qua việc học tập và chia sẻ chính thức và không chính thức. Bằng cách tạo ra một môi trường thuận lợi và thúc đẩy mối quan hệ tốt với các đồng nghiệp, lãnh đạo nhà trường sẽ khuyến khích giáo viên thử những ý tưởng và cách tiếp cận mới và cảm thấy mình có giá trị. Cuối cùng, điều quan trọng là dành thời gian cho sự hợp tác của giáo viên và đưa điều đó vào hoạt động hàng ngày, chứ không phải là "thêm việc" vào lịch làm việc vốn đã bận rộn của giáo viên. 14
16. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Người lãnh đạo nhà trường là người tạo động lực. Bằng cách thường xuyên đưa ra những phản hồi mang tính xây dựng và hiệu quả, họ khuyến khích giáo viên trở thành người giỏi nhất có thể. Lãnh đạo nhà trường cần đánh giá cao và ghi Ghi nhận và tổ chức ăn nhận những nỗ lực của các đồng nghiệp trên chặng đường đi đến mục tiêu. mừng các thành tựu và Không phải tất cả các giải pháp đều có thể thành công, nhưng điều quan trọng sáng tạo là cần khen ngợi nỗ lực và ghi nhận sự can đảm khi giáo viên thử những điều mới. Lãnh đạo nhà trường nên linh hoạt, quan tâm, gần gũi và khuyến khích giáo viên thử các giải pháp mới cho các vấn đề và cũng nên hạn chế sử dụng các cơ cấu chính thống, cứng nhắc, không khuyến khích giáo viên 'suy nghĩ vượt ra ngoài khuôn khổ' hoặc thử một cái gì đó mới. Lãnh đạo nhà trường xây dựng lòng tin và duy trì mối quan hệ tốt đẹp với các bên liên quan: đồng nghiệp, cán bộ Sở GD & ĐT, học sinh, phụ huynh ... Họ có trách nhiệm cải thiện chất lượng thực hành trong lớp, chẳng hạn thông qua Xây dựng văn hóa tin quan sát, vì điều này làm tăng hiệu suất của giáo viên. Lãnh đạo nhà trường tưởng và các mối quan hệ khuyến khích và hỗ trợ sự hợp tác giữa các đồng nghiệp và các bên liên quan tin cậy trong nhà trường để hợp tác về mặt chuyên môn và đạt chất lượng, cùng nhau đạt được các mục tiêu chung. Họ khuyến khích làm việc theo nhóm và trở thành ‘thành viên nhóm'. Lãnh đạo nhà trường tích cực khuyến khích các bên liên quan tham gia vào quá trình ra quyết định và chia sẻ trách nhiệm. Chốt lại: Trong mô hình lãnh đạo vì học tập, 5 cấu phần cốt lõi này đã giúp xây dựng một môi trường học tập ở tất cả các cấp thông qua việc tạo ra không gian sáng tạo, cơ hội hợp tác, học qua trải nghiệm và phát triển năng lực. Ghi chép: . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 15
17. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Tôi thực hành: 20 phút Hoạt động 5: Các hoạt động trong mô hình lãnh đạo vì học tập Làm việc nhóm: 20 phút ¨ Chia lớp thành các nhóm nhỏ ¨ Các nhóm thảo luận các hoạt động dưới mỗi tiêu đề và điền vào bảng dưới đây ¨ Hãy tính tới các hoạt động để có thể tiếp cận GV điểm lẻ. ¨ Nếu còn thời gian, hãy để các nhóm chia sẻ ý kiến với một nhóm khác và bổ sung thêm hoạt động vào bảng của nhóm. 16
18. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Tôi suy ngẫm: 15 phút Hoạt động 6: Suy ngẫm về nội dung phần 1 Làm việc cá nhân: 5 phút ¨ Học viên suy ngẫm về những điều mình học được trong phần này. ¨ Nếu cần, học viên có thể xem lại tài liệu Học viên. Làm việc theo cặp: 10 phút ¨ Học viên chia sẻ phần suy ngẫm với 1 học viên khác. 1.3. Quá trình phát triển của người lãnh đạo trường học Giới thiệu Cán bộ quản lý, giống như giáo viên, trải qua các giai đoạn phát triển chuyên môn. Phần này giới thiệu hai mô hình phát triển lãnh đạo trường học mô tả các giai đoạn khác nhau mà các cán bộ quản lý trường học có thể trải qua khi họ thăng tiến trong sự nghiệp của họ. Mục tiêu: Sau phần này, học viên có thể: Kiến thức: ¨ Mô tả được đặc điểm của các mô hình lãnh đạo trường học Thái độ: ¨ Thấy được tầm quan trọng của quá trình phát triển lãnh đạo trường học Kỹ năng: ¨ Áp dụng các mô hình phát triển lãnh đạo trường học vào lộ trình phát triển nghề nghiệp của bản thân Tôi kết nối: 20 phút Tất cả chúng ta đều đang trên một lộ trình nghề nghiệp, bắt đầu với công việc đầu tiên của chúng ta và kết thúc khi chúng ta nghỉ hưu. Trong hành trình này, chúng ta thường phải đối mặt với những lựa chọn, đôi khi là những thách thức và những thời điểm đầy động lực truyền cảm hứng cho chúng ta làm được tốt nhất nghề nghiệp mà chúng ta đã lựa chọn. 17
19. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Hoạt động 1: Các dấu mốc nghề nghiệp Làm việc cá nhân: 5 phút • Học viên nghĩ về 5 dấu mốc nghề nghiệp của bản thân kể từ khi đi làm tới giờ. • Viết các dấu mốc đó vào khung thời gian dưới đây. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . Làm việc theo cặp: 10 phút ¨ Học viên chia sẻ các dấu mốc nghề nghiệp với 1 học viên khác ¨ Câu hỏi thảo luận: ¨ Anh/chị đã làm việc trong lĩnh vực giáo dục được bao lâu rồi? ¨ Anh/chị cảm thấy thế nào khi bắt đầu mỗi dấu mốc quan trọng trong lộ trình nghề nghiệp của mình? ¨ Bây giờ khi nhìn lại anh/chị cảm thấy thế nào, khi nhìn lại, về từng dấu mốc quan trọng? ¨ Anh/chị nghĩ dấu mốc tiếp theo của mình sẽ là gì? Dấu mốc mới này khiến anh/chị cảm thấy thế nào? Phiên toàn thể: 5 phút • Mời 2-3 ba học viên chia sẻ những điểm thú vị từ cuộc trao đổi theo cặp của họ. Chốt lại: Chỉ ra rằng không có hai lộ trình nghề nghiệp nào giống nhau hoàn toàn. Các yếu tố như cơ hội, động lực, nguồn lực đều đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển nghề nghiệp của mỗi cá nhân. Sang phần tiếp theo, chúng ta sẽ tìm hiểu về các mô hình phát triển lãnh đạo nhà trường mới được nghiên cứu trong những năm gần đây. 18
20. Lãnh đạo trường học trong cơ sở giáo dục mầm non – tài liệu cho giảng viên Tôi học tập: 35 phút Sau khi đã nắm được lãnh đạo trường học là gì, hãy cùng bắt đầu hành trình phát triển của chúng ta. Hãy đọc tình huống sau đây. Hoạt động 2: Phân tích tình huống Làm việc theo cặp: 10 phút ¨ Học viên đọc tình huống. ¨ Câu hỏi thảo luận: - Theo anh/chị, cô ấy cảm thấy thế nào ở mỗi giai đoạn? - Anh/chị thấy có liên hệ gì với những cột mốc quan trọng được mô tả trong tình huống này không? Sau khi thảo luận, học viên ghép 5 giai đoạn phát triển này với một dấu mốc trong tình huống nghiên cứu. Đây là cô Thủy, một lãnh đạo trường học tại tỉnh Gia Lai. Cô đã có 12 năm trong nghề. Được bổ nhiệm Hoàn thành Tham dự khóa Tổ chức các cơ Việc áp dụng Dấu mốc làm cán bộ khóa đào tạo về đào tạo về lãnh hội học tập cho môi trường học quản lý ở tuổi LĐTH do Sở đạo trường lần GV toàn trường tập giàu ngôn 26. Lần đầu tiên GD&ĐT tổ chức. thứ 3 do Sở để chia sẻ chiến ngữ đã giúp lập kế hoạch Lập kế hoạch GD&ĐT tổ chức. lược áp dụng năng lực ngôn nhiệm vụ năm nhiệm vụ năm môi trường học ngữ của trẻ tốt học. học lần thứ hai. tập giàu ngôn hơn để chuẩn ngữ trong lớp bị vào lớp 1. học nhằm giúp Giáo viên cảm trẻ tăng cường thấy tự hào về kỹ năng tiền thành tích này đọc viết. và thấy có động lực. Giai đoạn Tồn tại Kiểm soát Ổn định Lãnh đạo Hiện thực hóa phát triển giáo dục Lãnh đạo giáo dục Tồn tại Hiện thực hóa Kiểm soát Ổn định 19