Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp dạy học các yếu tố hình học - chủ đề 6 môn Toán Lớp 4

Nội dung tài liệu: Sáng kiến kinh nghiệm Một số biện pháp dạy học các yếu tố hình học - chủ đề 6 môn Toán Lớp 4

1. [0] PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO YÊN LẠC TRƯỜNG TIỂU HỌC VĂN TIẾN BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ “MỘT SỐ BIỆN PHÁP DẠY HỌC CÁC YẾU TỐ HÌNH HỌC – CHỦ ĐỀ 6 MÔN TOÁN LỚP 4” Môn: Toán Người thực hiện: Giáo viên khối 4 Đơn vị: Trường Tiểu học Văn Tiến Văn Tiến, tháng 12 năm 2023
2. [1] BÁO CÁO CHUYÊN ĐỀ “ Một số biện pháp dạy học các yếu tố hình học- chủ đề 6 môn toán lớp 4”. A. ĐẶT VẤN ĐỀ Trong chương trình giáo dục Tiểu học, môn toán có vai trò đặc biệt quan trọng để phát triển các phẩm chất, năng lực chung và năng lực toán học. Đối với bốn mạch kiến thức cơ bản của Toán 4 theo chương trình Giáo dục Phổ thông 2018, mạch các yếu tố hình học không đóng vai trò trọng tâm, cốt lõi, thời lượng dành cho nội dung các yếu tố hình học chỉ chiếm khoảng 10% tổng thời lượng Toán 4. Nói như vậy, không có nghĩa là mạch các yếu tố hình học không có vai trò quan trọng trong chương trình, mà nó được sắp xếp hợp lí, đan xen với mạch kiến thức số học, đại lượng - đo đại lượng và giải toán làm nổi rõ mạch kiến thức số học và hỗ trợ học tốt các mạch kiến thức khác.Việc dạy các yếu tố hình học là điều mà tất cả các giáo viên lớp 4 đều phải chú ý và quan tâm. Vì các nội dung này chính là tiền đề, là cơ sở để học sinh học tốt các phần dựng hình và các chương hình học của lớp 5. Việc dạy – học các yếu tố hình học giúp học sinh có được những biểu tượng chính xác về một số hình hình học đơn giản và một số đại lượng hình học thông dụng; rèn cho học sinh một số kĩ năng thực hành như: biết dùng êke để vẽ đường thẳng vuông góc, đường thẳng song song, vẽ chính xác bình hành,....;đồng thời giúp các em phát triển một số năng lực trí tuệ như: phân tích, tổng hợp, quan sát, so sánh, đối chiếu, trí tưởng tượng không gian một cách phong phú. Bên cạnh đó, việc dạy – học các yếu tố hình học sẽ tích lũy thêm những hiểu biết cần thiết cho đời sống sinh hoạt và học tập của học sinh. Ngoài ra các yếu tố hình học giúp học sinh phát triển năng lực tư duy lôgic; rèn luyện được nhiều đức tính và phẩm chất tốt như: cẩn thận, cần cù, chu đáo, khéo léo, ưa thích sự chính xác, ... Nhờ đó mà học sinh có thêm tiền đề để học các môn học khác ở Tiểu học, để học tiếp môn toán ở bậc trung học cơ sở và thích ứng tốt hơn với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh. Trong thực tế giảng dạy, học sinh gặp nhiều khó khăn trong thực hành trải nghiệm về các yếu tố hình học. Các em rất khó khăn trong việc vẽ hình, vẽ các đường thẳng song song, đường thẳng vuông góc, xác định góc vuông, góc không vuông, nhầm lẫn xác định trung điểm và điểm ở giữa, Các em chưa biết vận dụng kiến thức đã học để tạo ra các sản phẩm đơn giản, gần gũi trong cuộc sống. Với những lý do trên, chúng tôi giáo viên khối 4 trường Tiểu học Văn Tiến đã cùng nhau tìm hiểu, nghiên cứu “Một số biện pháp dạy học các yếu tố hình học- chủ đề 6 môn toán lớp 4”. B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ I. MỤC TIÊU CỦA MẠCH KIẾN THỨC CÁC YẾU TỐ HÌNH HỌC
3. [2] - Học sinh nhận biết được hai đường thẳng vuông góc và hai đường thẳng song song. - Kiểm tra được 2 đường thẳng vuông góc với nhau bằng ê ke - Thực hiện vẽ hai đường thẳng vuông góc và hai đường thẳng song song bẳng thước thẳng và ê ke. - Nhận biết được hình bình hành, hình thoi thông qua hình ảnh trực quan. - Mô tả được đặc điểm về cạnh của hình bình hành, hình thoi. -Thực hiện việc lắp ghép, tạo lập hình, nhận biết được hình thoi trong thực tế và liên tưởng để tìm được những đồ vật xung quanh có các loại hình đã học. II. THỰC TRẠNG VIỆC DẠY- HỌC MÔN TOÁN LỚP 4 THEO CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG 2018 1. Thuận lợi: - Ban Giám hiệu luôn chỉ đạo sát sao. Đội ngũ giáo viên đa số nhiệt tình, ham học hỏi nên việc tiếp cận với chương trình mới, với việc đổi mới phương pháp và phương tiện dạy học hiện đại vào các bài giảng dạy khá hiệu quả. - Giáo viên được trang bị đầy đủ sách giáo khoa, sách giáo viên, sách tham khảo. - Cơ sở vật chất nhà trường được trang bị tương đối đầy đủ như máy chiếu, đồ dùng dạy học, là nền tảng thuận lợi giúp giáo viên và học sinh hoàn thành tốt việc dạy và học. - Giáo viên đã sử dụng phương pháp và hình thức dạy học khá linh hoạt để phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh. - Các em học sinh rất thích khám phá kiến thức mới bằng tranh ảnh, vật thật thông qua thực hành trải nghiệm để chiếm lĩnh tri thức. - Về tài liệu: Sách giáo khoa mới có kích thước to, rộng hơn sách cũ, màu sắc sắc nét, chất liệu giấy tốt, bóng, kênh hình, kênh chữ đa dạng và phong phú làm cho học sinh thích thú học tập, tò mò với những bức tranh và những nội dung trong bài mới. Tư liệu khá đa dạng, phong phú về cả hình ảnh, video, audio nên giáo viên có thể dễ dàng khai thác để phục vụ cho bài dạy của mình. 2. Khó khăn: a. Về giáo viên: - Năm đầu tiên thực hiện chương trình sách giáo khoa mới nên giáo viên còn nhiều bỡ ngỡ. - Một số giáo viên vẫn còn áp dụng cách dạy cũ, mang tính áp đặt, bắt học sinh làm theo, dẫn đến học sinh thụ động làm theo mẫu và ghi nhớ thông tin. Như vậy cả cô và trò đều phụ thuộc vào phần có sẵn ở SGK mà chưa hiểu rõ được mục tiêu cần đạt của bài, chưa phát huy được tính tích cực, tự giác và sáng tạo của học sinh.
4. [3] - Các tiết thực hành và trải nghiệm giáo viên ít chú tâm đầu tư về đồ dùng mà thường dạy chay, qua loa, thiếu sự hướng dẫn tí mỉ, theo dõi và giúp đỡ học sinh khi học sinh còn lúng túng hoạt động vận dụng. b. Về học sinh: - Học sinh chưa nắm chắc mạch kiến thức về các yếu tố hình học ở lớp dưới hoặc còn nắm bắt kiến thức một cách mơ hồ. - Học sinh học một cách thụ động, chỉ hoạt động theo mẫu và ghi nhớ máy móc thông tin nên các em tiếp thu kiến thức còn thụ động. - Kỹ năng thao tác của đa số học sinh khi vẽ 2 đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song còn hạn chế. - Nhiều HS chưa nắm chắc các bước vẽ, các bước giải toán mang nội dung yếu tố hình học. Học sinh mới chỉ biết sử dụng quy tắc một cách máy móc mà chưa vận dụng linh hoạt trong luyện tập thực hành để hình thành kỹ năng một cách thành thạo. Nên đa số học sinh rất ngại học phần yếu tố hình học. Vậy để nâng cao chất lượng dạy học các yếu tố hình học hiệu quả, chúng tôi đã đưa ra một số biện pháp dạy học các yếu tố hình học trong chương trình Toán 4 như sau: III. Các biện pháp dạy - học các yếu tố hình học chủ đề 6 chương trình Toán 4. Biện pháp 1: Giúp học sinh nhận biết các khái niệm hình học. a. HS biết thực hành vẽ hai đường thẳng song song, hai đường thẳng vuông góc. Tiếp theo việc học về đường thẳng, HS lớp 4 được làm quen với hai đơn vị kiến thức hình học hết sức quan trọng là hai đường thẳng vuông góc và hai đường thẳng song song. Biểu tượng về hai đường thẳng song song được hình thành trên cơ sở kéo dài hai cạnh liên tiếp của một hình chữ nhật (hình vuông). Hai đường thẳng vuông góc với nhau tạo thành bốn góc vuông có đỉnh chung. *Thực hiện vẽ hai đường thẳng vuông góc qua các bước sau: Ví dụ: Vẽ đường thẳng CD đi qua điểm E và vuông góc với đường thẳng AB chotrước: - Bước 1: Đặt một cạnh góc vuông của êke trùng với đường thẳng AB. - Bước 2: Chuyển dịch êke trượt theo đường thẳng AB sao cho cạnh góc vuông thứ hai của êke gặp điểm E. - Bước 3: Vạch một đường thẳng theo cạnh đó thì được đường thẳng CD đi qua điểm E và vuông góc với AB. * Quy trình vẽ hai đường thẳng song song gồm các bước: Bước 1: Vẽ đường thẳng MN đi qua điểm E và vuông góc với đường thẳng AB. Bước 2: Vẽ đường thẳng CD đi qua điểm E vuông góc với đường thẳng MN ta đượcđường thẳng CD song song với đường thẳng AB.
5. [4] Tuy nhiên để đạt được yêu cầu của tiết dạy, khi hướng dẫn học sinh vẽ hình, giáo viên cần chú ý : - Yêu cầu học sinh chuẩn bị đầy đủ các dụng cụ như : ê ke, thước, bút, chỉ, giấy, tẩy. - Tổ chức cho học sinh làm việc theo các bước : + Giao nhiệm vụ. + Hướng dẫn các thao tác, làm mẫu để học sinh quan sát. + Lần lượt cho học sinh tự tay thực hiện từng bước. Giáo viên quan sát, đôn đốc, uốn nắn, giúp đỡ... + Nhận xét, tuyên dương, khích lệ. - Lưu ý khi hướng dẫn thực hành: + GV hướng dẫn HS đặt các đường thẳng đã cho theo những phương khác nhau. Tránh tình trạng lúc nào cũng cho trước một đường thẳng nằm ngang. + Giáo viên phải hết sức mẫu mực và cẩn thận trong các thao tác sử dụng thước và ê ke để vẽ hình trên bảng lớp. Trên cơ sở nắm và thực hành tốt việc dựng hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song, từ đó học sinh dễ dàng học tốt bài: Thực hành vẽ hình vuông; thực hành vẽ hình chữ nhật, b. Giúp học sinh nhận biết được hình bình hành và hình thoi. - Để giúp học sinh nhận biết đặc điểm của hình bình hành, hình thoi, giáo viên tổ chức cho học sinh quan sát ở các kích thước, góc độ khác nhau. Với mục đích giúp các em có biểu tượng ban đầu về hình bình hành và hình thoi. - Tổ chức cho các em làm việc cá nhân hoặc làm việc theo nhóm bằng thao tác đo độ dài của các cạnh, trao đổi, nhận xét về đặc điểm của mỗi hình: Hình bình hành có hai cặp cạnh đối diện song song và bằng nhau hay hình thoi có hai cặp cạnh đối diện song song và bốn cạnh bằng nhau. Với đặc điểm của hình bình hành, trong quá trình giảng dạy, giáo viên nên đặt vấn đề: “ Hình chữ nhật và hình vuông có được gọi là hình bình hành không? Vì sao? - Trong khi dạy hoạt động này, giáo viên đưa ra một trò chơi hoặc thiết kế một bài tập vừa mang tính giải trí, vừa giúp học sinh nắm kiến thức một cách chắc chắn. Biện pháp 2: Tổ chức các hoạt động trải nghiệm, hoạt động stem vào giảng dạy hình học lớp 4 nhằm phát triển năng lực học sinh theo định hướng GDPT 2018 Hoạt động trải nghiệm trong môn toán là hoạt động giáo dục do giáo viên định hướng, thiết kế và hướng dẫn thực hiện, nhằm tạo cơ hội cho học sinh không những nắm kiến thức mà còn năng động, sáng tạo, góp phần hình thành các năng lực phẩm chất chủ yếu, năng lực chung, năng lực đặc thù. Thông qua các hoạt
6. [5] động trải nghiệm, các em được phát triển bản thân, có kĩ năng trong cuộc sống. Đặc biệt ngôn ngữ toán học được chuẩn xác, khả năng lập luận trở nên lô-gic, tư duy phát triển. Đối với việc dạy – học các yếu tố hình học, tôi đưa ra một số hoạt động trải nghiệm như sau: Hoạt động 1: Sáng tạo đồng hồ kết hợp trò chơi vận dụng giúp học sinh nâng cao khả năng xác định các dạng góc trong thực tiễn. Hoạt động trải nghiệm: Giáo viên tổ chức cho học sinh làm đồng hồ bằng các vật liệu như các tấm bìa cứng, giấy màu, ốc. Từ sản phẩm làm ra các em sẽ hiểu rằng 2 kim đồng hồ sẽ tạo thành một góc, từ đó phân biệt góc: góc vuông, góc nhọn, góc tù .. Hoạt động 2: Tổ chức cuộc thi vẽ tranh “Mái trường mến yêu” với yêu cầu tái hiện cái đường thẳng song song và đường thẳng vuông góc. Hoạt động trải nghiệm: tổ chức cuộc thi vẽ tranh"Mái trường mến yêu" mang đến một điểm mới khi kết hợp giữa kiến thức Toán và Mỹ thuật. Trước đây, các cuộc thi vẽ thường nhấn mạnh vào yếu tố thẩm mỹ, nghệ thuật mà ít chú ý đến việc áp dụng kiến thức từ các môn khác. Với yêu cầu tái hiện đường thẳng song song và vuông góc, cuộc thi không chỉ giúp học sinh thể hiện tài năng vẽ mà còn phát huy khả năng vận dụng lý thuyết Toán vào thực tế. Điểm mới này giúp cuộc thi trở nên đa dạng và phong phú hơn, khuyến khích sự sáng tạo và tư duy toán học trong mỗi tác phẩm nghệ thuật.
7. [6] Hoạt động 3: Làm diều tuổi thơ ứng dụng kiến thức về đường thẳng vuông góc. - Chuẩn bị vật liệu gồm: 2 thanh tre (dài, ngắn khắc nhau), 1 tờ giấy, cuộn dây, keo dán, kéo. - Các bước hướng dẫn: Bước 1: Đặt 2 thanh tre vuông góc và buộc 2 thanh tre với nhau. Bước 2: Đặt 2 thanh tre đó lên giấy báo, vẽ đường nối các đầu của thanh tre lên giấy. Hình ảnh minh họa bước 1,2 Bước 3: Vẽ thêm đường nét đứt và cắt theo đường nét đứt. Bước 4: Gập viền tờ giấy theo các đoạn thẳng ở bước 2 rồi dán mép tờ giấy. Hình ảnh minh họa bước 3,4 Bước 5: Buộc một đầu của cuộn dây với con diều.
8. [7] Bước 6: Làm thêm đuôi diều và trang trí cho con diều Hình ảnh minh họa bước 5,6 - HS thực hành: Trong quá trình HS thực hành, GV quan sát, hướng dẫn và hỗ trợ kịp thời những học sinh hay nhóm chưa biết làm. - HS trưng bày sản phẩm trước lớp. Hoạt động 4: Tổ chức tham quan, khám phá thực tiễn để nâng cao khả năng nhận biết các đường thẳng song song và vuông góc, các hình học cơ bản. - Tùy vào điều kiện cơ sở vật chất của trường mà giáo viên tổ chức các hoạt động khám khá thực tiễn như: trong sân trường, vườn trường, nhà thể chất, khu vui chơi, các vật dụng có sẵn trong lớp . hoặc các địa điểm tham quan ngoại khóa lồng ghép vào phân biệt, nhận biết các đường thẳng song song và vuông góc. Hoạt động 5: Thực hành trải nghiệm sáng tạo hình học thông qua mô hình phòng tranh. Bước 1: Lên ý tưởng về sản phẩm và thực hiện. + Học sinh lên ý tưởng xây dựng hình ghép cụ thể, có thể tạo ra một số sản phẩm cụ thể như con mèo, con cá, máy bay,... + Học sinh có thể trang trí trên bề mặt của các hình bằng cách tô màu, vẽ và trang trí làm cho sản phẩm trở nên sinh động, ngộ nghĩnh hơn. + Dựa vào sản phẩm vừa tạo ra, các nhóm xây dựng bài thuyết minh sáng tạo về cách lên ý tưởng sản phẩm và cách thức thực hiện. + Các nhóm có thể lồng ghép nhiều hình trong 1 bức tranh sao cho các hình liên kết với nhau. Bước 2: Tổ chức triển lãm tranh
9. [8] - Giáo viên giao việc về nhà cho các nhóm chuẩn bị, hoàn thiện trước. - Giáo viên tạo không gian xung quanh phòng học để các nhóm trưng bày tác phẩm của mình. Giáo viên chia lớp thành khu vực và các em học sinh tự do tham quan tự do tất cả các tác phẩm của các nhóm. Giáo viên tổ chức bưởi triển lãm tránh tạo ra ồn ào, lộn xộn gây ảnh hưởng đến quá trình học tập của các lớp bên cạnh. GV hướng dẫn học sinh di chuyển quan sát các tranh tất cả các vị trí, tránh tập trung quá đông vào một tranh tại một thời điểm. Mỗi học sinh khi đi xem triển lãm cần mang theo một quyển sổ và bút để ghi lại những nhận xét, đánh giá của mình về các “tác phẩm” của các nhóm bạn. - Đại diện từng nhóm lên thuyết trình về tác phẩm của mình để tất cả các thành viên trong nhóm đều có cơ hội tham gia triển lãm, tham quan tác phẩm của các nhóm. Biện pháp 3: Rèn luyện kĩ năng ứng dụng các kiến thức hình học vào thực tiễn. - Đối với môn toán: Khi học về các yếu tố hình học, học sinh sẽ nắm vững một số hình với các đặc điểm nhận dạng riêng, nắm được cách vẽ hình, cách tính diện tích một số hình. Học sinh biết dựa vào các đặc điểm về yếu tố cạnh, góc để vẽ hình và kiểm tra góc. Học sinh tích cực hứng thú học tập trên cơ sở đó để phát triển các năng lực trí tuệ, đặc biệt là kích thích và phát triển trí tưởng tượng không gian. Giúp học sinh biết diễn đạt các thuật ngữ toán học, các ký hiệu toán học. + Ví dụ: GV có thể cho HS sử dụng ê ke để kiểm tra góc vuông của quyển vở, quyển sách, mặt bàn, bảng con hoặc các vật dụng trong gia đình .; đồng thời học sinh cũng có thể đo rồi tính chu vi và tính diện tích của các vật dụng đó. Rèn khả năng phát hiện và giải quyết vấn đề, hình thành cho học sinh phương pháp tự học và ham tìm hiểu các bài toán, các vấn đề về yếu tố hình học. Ngoài ra những kiến thức hình học sẽ hỗ trợ các em trong giải toán có lời văn, khi tóm tắt bài toán bằng sơ đồ đoạn thẳng, kiến thức hình học còn bổ trợ cho các mảng kiến khác như số học, đo lường - Đối với các môn học khác: Các kiến thức hình học giúp học sinh tiếp thu các môn học khác một cách tốt hơn, cụ thể hơn như: + Đối với môn Mỹ thuật: Vẽ khung hình, chia mảng, vẽ hoạ tiết trong trang trí. + Đối với môn công nghệ: Sử dụng kiến thức hình học trong khâu, thêu... + Đối với môn Khoa học, Lịch sử, Địa lý cần kiến thức hình học để vẽ biểu đồ, lược đồ, sơ đồ
10. [9] Biện pháp 4. Luôn động viên, khích lệ sự sáng tạo và trí tưởng tượng phong phú của học sinh. - Qua từng hoạt động, GV cho học sinh nhận xét, đánh gía sản phẩm của bạn, GV luôn tôn trọng ý kiến của học sinh và khen gợi, động viên các em kịp thời. Ví dụ: Khi sử dụng mảnh ghép để tạo hình các đồ vật, con vật, học sinh sẽ thỏa mái tưởng tượng, lắp ghép theo ý thích mà GV không nhận xét đúng sai. Từ đó các em sẽ thỏa sức sáng tạo. C. KẾT THÚC VẤN ĐỀ 1. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC: Sau khi áp dụng các biện pháp này, chúng tôi nhận thấy rằng đây là những biện pháp thiết thực và mang lại hiệu quả cao trong quá trình dạy học môn toán. Chất lượng giáo dục ngày càng được nâng cao. Hầu hết các em đều thực hành vẽ hai đường thẳng vuông góc, hai đường thẳng song song, nhận biết hình bình hành, hình thoi và giải bài toán có liên quan. Các em trở nên mạnh dạn và tự tin vào bản thân hơn; việc thực hiện làm các bài toán có yếu tố hình học trở nên nhẹ nhàng với học sinh. Vì vậy, trong những năm học tới đây, chúng tôi và các bạn đồng nghiệp sẽ tiếp tục áp dụng, giúp các em học tốt, đáp ứng được mục tiêu giáo dục của môn Toán lớp 4 đã đề ra. * Đối với học sinh: - Các em thực hiện được vẽ hai đường thẳng vuông góc và hai đường thẳng song song bẳng thước và ê ke. - Nhận biết được hình bình hành, hình thoi thông qua hình ảnh và đồ vật trực quan, áp dụng nhận biết hình trong thực tiễn. - Mô tả được đặc điểm về cạnh của hình bình hành, hình thoi. - Thực hiện việc lắp ghép, tạo lập hình, nhận biết được hình thoi trong thực tế và liên tưởng để tìm được những đồ vật trong thực tế có dạng hình thoi. - Giờ học sôi nổi hơn. - Học sinh say mê môn học, tiếp thu bài một cách chủ động, sáng tạo và phát huy được tính tích cực của học sinh. - Đặc biệt chất lượng của lớp được nâng lên rõ rệt. * Đối với giáo viên: - Giáo viên tự tin hơn trong khi dạy. - Biết cách khai thác bài nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh. -Vận dụng các hình thức và phương pháp dạy học linh hoạt hơn 2. ĐỀ XUẤT, KIẾNNGHỊ: Để chất lượng dạy và học môn Toán lớp 4 ngày càng tốt thì mỗi giáo viên cần tăng cường tự bồi dưỡng kiến thức, kĩ năng, tự đổi mới phương pháp và tổ chức nhiều hình thức dạy học để tạo hứng thú và say mê học toán cho học sinh.
11. [10] Chú trọng dạy thực hành, trải nghiệm để học sinh tích cực, chủ động nắm vững kiến thức từng bài. Mỗi giáo viên cần thực sự tâm huyết, không ngừng học hỏi, động viên khuyến khích học sinh để từng bước góp phần nâng cao chất lượng môn Toán nói riêng và chất lượng giáo dục nói chung. Với nhà trường, BGH đầu tư mua sắm thiết bị, đồ dùng dạy học môn Toán lớp 4 phù hợp. Với Phòng Giáo dục, quan tâm, tổ chức các buổi tập huấn, các buổi chuyên đề, cấp các trang thiết bị dạy học kịp thời. Trên đây là báo cáo chuyên đề “ Một số biện pháp dạy học các yếu tố hình học- chủ đề 6 môn toán lớp 4” của trường Tiểu học Văn Tiến. Rất mong nhận được sự đóng góp của các đồng nghiệp để báo cáo chuyên đề của chúng tôi được hoàn thiện hơn. Xin trân trọng cảm ơn! Văn Tiến, ngày 04 tháng 12 năm 2023 XÁC NHẬN CỦA BGH Người viết báo cáo Giáo viên tổ 4 TTCM Vũ Thị Bích Dương Thị Biên
12. [11] BÀI SOẠN MINH HỌA TOÁN THỰC HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM VẼ HAI ĐƯỜNG THẲNG SONG SONG I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT. 1. Kiến thức: Khái niệm về hai đường thẳng song song 2. Năng lực - Củng cố kĩ năng nhận biết được 2 đường thẳng song song. - Học sinh thực hiện vẽ hai đường thẳng song song bằng thước thẳng và ê ke. - Sáng tạo và trải nghiệm tạo ra bộ đồ chơi lắp ghép khi vẽ thêm một đường thẳng song song từ đường thẳng đã cho. - Vận dụng bài học vào thực tiễn cuộc sống. - Năng lực tư duy, lập luận toán học, giải quyết vấn đề,giao tiếp hợp tác. 3. Phẩm chất: chăm chỉ, trách nhiệm. II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC. 2. GV: máy tính, máy chiếu, bảng nhóm..... 3. HS: Bộ đồ dùng học toán, bút màu,kéo . 1. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC. Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh 1. Khởi động: - GV khởi động bằng bài hát: Tập thể dục - HS khởi động buổi sáng. 2. Ôn bài cũ. + Hai đường thẳng song song thì có đặc - HS trả lời: Hai đường thẳng song điểm gì? song là hai đường thẳng không bao giờ cắt nhau. + Trong các hình chúng ta đã học em thấy - Hình vuông, hình chữ nhật,.... hình nào có các cặp cạnh song song? - GV nhận xét 3. Bài mới: - GV giới thiệu bài - HS lắng nghe và ghi tên bài vào vở * Hoạt động 1: Thực hành vẽ hai đường thẳng song song a. Vẽ đường thẳng CD đi qua điểm H song - HS quan sát , lằng nghe song với AB - GV nêu các thao tác vẽ + Bước 1: Vẽ đường thẳng MN đi qua điểm H và vuông góc với đường thẳng AB. + Bước 2: Vẽ đường thẳng CD đi qua điểm
13. [12] H và vuông góc với đường thẳng MN ta được đường thẳng CD song song với đường thẳng AB. - GV chiếu hình vẽ xong lên màn rồi hỏi: + Quan sát hình vẽ em thấy: Những đường - Đường thẳng AB, CD cùng vuông thẳng nào cùng vuông góc với MN? góc vói MN. - GV chốt: Khi AB và CD cùng vuông góc với MN thì hai đường thẳng đó song song với nhau. - Để vẽ được đường thẳng CD đi qua H và – HS nêu: song song với AB ta thực hiện mấy bước? + Bước 1: Vẽ đường thẳng MN đi qua điểm H và vuông góc với đường thẳng AB. + Bước 2: Vẽ đường thẳng CD đi qua điểm H và vuông góc với đường thẳng MN ta được đường thẳng CD song song với đường thẳng AB. b. Vẽ theo mẫu : Vẽ ĐT AB và điểm H ở - Học sinh đọc yêu cầu ngoài ĐT AB( theo mẫu), Vẽ đt CD đi qua H và song song với AB GV hỏi: Phần b thực hiện mấy việc? - Cần thực hiện 2 việc: Việc 1: Vẽ ĐT AB và điểm H ở ngoài ĐT AB( theo mẫu), Việc 2: Vẽ đt CD đi qua H và song song với AB Học sinh thực hành vẽ vào bảng con cả lớp, 1 học sinh vẽ vào bảng nhóm và lên nêu cách vẽ, 2 học sinh nêu lại. HS trả lời: Bước1: vẽ đường vuông góc với dt đã cho Bước 2: vẽ dt thứ hai vuông góc với đường thẳng vừa vẽ được thì ta được 1 đt thẳng mới song song với đường GV nhận xét và chốt Hoạt động 1. thẳng đã cho. Kết luận: Để vẽ được một đường thẳng song song với DT cho trước thì em làm thế nào?
14. [13] *Hoạt động 2: Tạo bộ đồ chơi ghép hình: - GV gọi HS đọc các bước tạo mô hình lắp ghép. Bước 1: - Học sinh đọc yêu cầu bước 1 - Giáo viên chuẩn bị đồ dùng trên bảng lớp. Bước 2: - Học sinh đọc yêu cầu bước 2 - Thế nào là trung điểm của một đoạn - HS: Trung điểm là điểm ở giữa và thẳng? chia đều thành 2 đoạn thẳng bằng nhau. - Gọi HS lên xác định các trung điểm - HS lên xác định các trung điểm. M,N,O,P của các đoạn thẳng. - Cả lớp thực hiện trên phiếu cá nhân. - GV nhận xét kết quả. Bước 3: Vẽ đường thẳng PQ song song với - HS vẽ các đoạn thẳng DO, ON, MN. AM và Q nằm trên MN. Bước 4: Thực hiện cắt và tô màu - HS thực hành cắt và tô màu các hình. - Trong các hình các em vừa cắt ra có hình - Có 2 hình tứ giác có 2 cặp cạnh song nào chứa các cặp cạnh song song? song. - Qua HĐ 2: Chúng mình đã tạo được bộ đồ chơi ghép hình vô cùng xinh xắn và bây giờ chúng mình hãy cùng nhau tạo ra các đồ vật, con vật,.. bằng cách sử dụng bộ đồ chơi đó nhé. *Hoạt động 3: Sáng tạo và trải nghiệm STEM cùng các mảnh ghép. - GV chiếu các phẩm và yêu cầu học sinh - HS quan sát đọc tên các sản phẩm đó. - Chúng ta có thể ghép những hình như mẫu có sẵn hoặc sáng tạo thêm các hình khác. - GV yêu cầu HS làm việc theo nhóm 4. - HS làm việc nhóm 4 : + Thảo luận cách ghép và tạo ra sản - Mời các nhóm lên trình bày SP. phẩm - GV cùng HS cả lớp quan sát, nhận xét, + Các nhóm sẽ trưng bày và mỗi nhóm tuyên dương những nhóm làm nhanh và cử 1 đại diện giới thiệu sản phẩm của đẹp. nhóm mình. 3. Củng cố: Hỏi: Em hãy kể tên các sản phẩm khác có -HS trả lời sử dụng các đường thẳng song song -Tìm kiếm các đồ vật, hình ảnh thực tế có - HS trả lời
15. [14] hai đường thẳng song song. - Nhận xét, tuyên dương, liên hệ. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY: ................................................................................................................................. .................................................................................................................................